Twee plus twee is vijf

Boeken leiden tot ontdekkingen. Ze leren of vertellen ons iets over de tijd waarin we leven of over het verleden, over anderen of onszelf, over onze cultuur of andere culturen. Sommige boeken, vaak aangeduid als klassieker, blijven betoveren, ook al zijn ze decennia of eeuwen geleden geschreven. 

Winston Smith beseft te laat, dat het niet aan hem is om uit te maken of twee plus twee vier is. In de wereld waarin hij leeft, verordent de Partij en zijn grote leider Big Brother namelijk dat twee plus twee vijf is. Winston had zich verder nog schuldig gemaakt aan het bijhouden van een dagboek en het hebben van seks voor zijn plezier. Voor de Partij kan seks enkel in het kader van voortplanting. Zijn wangedrag brengt Winston regelrecht in de martelkamer van het Ministerie van Liefde. Pas nadat Winston Big Brother liefheeft en zijn geest heeft laten doden, mag hij terug naar huis.

Winston Smith had beter moeten weten. Als partijmedewerker in het Ministerie van Waarheid herschreef hij oude krantenartikels. Op die manier is de waarheid in het verleden, heden en toekomst dezelfde. Wie controle heeft over het verleden heeft controle over de toekomst. En wie het heden controleert, controleert het verleden. Toch heeft hij zich mispakt. Hij meende dat de Partij zijn gedachten niet kon manipuleren. De Partij heeft echter absolute controle over elke gedachte en elke actie van zijn burgers. Iedereen wordt constant door middel van camera’s in de gaten gehouden. “Big Brother is watching you” is niet voor niets een partijleuze.

Then the face of Big Brother faded away again and instead the three slogans of the Party stood out in bold capitals:

WAR IS PEACE
FREEDOM IS SLAVERY
IGNORANCE IS STRENGTH

Hoogstwaarschijnlijk stond Sovjetleider Josef Stalin model voor Big Brother. Net als zijn voorganger ‘Animal Farm’ was het dystopische ‘1984’ in 1948 een aanklacht tegen het Sovjetcommunisme. Big Brother kan elke machtswellusteling zijn. Sociaaldemocraat George Orwell ging tekeer tegen elk totalitair regime en had als kind al uitgesproken meningen. Zijn instant klassieker ‘1984’ is een pleidooi om kritisch te zijn en te blijven, zodat twee plus twee vier blijft.

Bron: Wikipedia en Biography
Trailer van de film ‘1984’ met John Hurt in de rol van Winston Smith komt van YouTube

Fictieve held: Morse

De meeste literaire helden schitteren enkel op papier. Sommige vinden hun weg naar andere cultuuruitingen in een aangepaste versie. Zo vond Colin Dexters Morse zijn weg naar het televisiescherm zonder zijn sigaretten, en verruilde hij zijn Lancia voor een Jaguar.

Naast zijn drink- en rookgewoontes gaf Dexter Morse ook zijn passies mee: Engelse literatuur, klassieke muziek, kruiswoordraadsels en cryptogrammen. Detective chief inspector Morse zag het levenslicht tijdens een familievakantie in Wales in 1973. Het was op een regenachtige zaterdag en Dexter doodde zijn tijd met schrijven. Hij schreef toen de eerste paragrafen van ‘Last Bus to Woodstock’ (Dwaalspoor) waarin hij naast de nukkige Morse ook Lewis, een Welshman introduceerde. Met Morse en Lewis, werkzaam bij de recherche in Oxford, wou Dexter een moderne versie van Doyles Holmes en Watson creëren. Net als Holmes is Morse superintelligent. En de oudere Lewis zorgt net als Watson voor een tegenwicht.

Dexters verhalen rond de moderne Holmes en Watson verkochten redelijk. Een dikke tien jaar na het duo’s romandebuut ging de verkoop in stijgende lijn dankzij het succesvolle televisiedebuut van Morse. In tegenstelling tot de Morse van de romans zette acteur John Thaw een sympathiekere versie neer, wat zijn weerslag had op latere romans omdat Dexter zijn hoofdpersonage aanpaste.

Tot grote woede van de fans liet Dexter Morse in 1999 in ‘The Remorseful Day’ (Een berouwvolle dag) sterven. Voor Dexter was het duidelijk dat Morse met zijn levensstijl niet lang kon leven. Bovendien begon zijn inspiratie na 13 romans en verschillende kortverhalen opgedroogd te raken. De drieëndertigste televisieaflevering van Morse in 2000 met dezelfde titel als Dexters laatste Morseroman was gelijk ook het einde van een geliefd tv-personage. Morse, de televisieheld had 750 miljoen fans in 50 landen. Zijn detective sergeant Lewis kreeg in 2006 zijn eigen serie.

Een terugkeer van Dexters creatie Morse kan enkel via herhalingen, want anderhalf jaar na de dood van de tv-held stierf John Thaw aan kanker. Dexter had testamentair laten vastleggen dat enkel John Thaw Morse mocht spelen. John Thaw was voor Dexter de ideale Morse; hij had zijn creatie geperfectioneerd. ITV-netwerk wou echter een nieuwe serie rond Morse. Uiteindelijk ging Dexter akkoord en kwam de serie ‘Endeavour’ er, onder bepaalde voorwaarden in 2012.

Bron: Trailer – YouTube
Voor dit artikel gebruikte ik verschillende internetbronnen, waaronder Wikipedia en The Indenpendant.

Fictieve heldin: Scarlett O’ Hara

De meeste literaire helden schitteren enkel op papier. Sommige, zoals Margaret Mitchells Scarlett O’ Hara, bezorgen hun verwekkers instant roem en vinden snel hun weg naar het witte doek en de populaire cultuur.

Na het lezen van ‘Gone with the Wind’ (Gejaagd door de wind) zei actrice Vivien Leigh dat ze Scarlett O’ Hara ging spelen. Pas twee jaar later wist ze de filmbonzen te overtuigen dat zij dé actrice was om Scarlett O’ Hara te spelen. De toen onbekende Vivien Leigh speelde zichzelf en haar personage de onsterfelijkheid en de filmannalen in. ‘Gone with the Wind’ is nog steeds een van Hollywoods meest geliefde filmen.

In de jaren dertig van de vorige eeuw had Scarlett O’ Hara alles in huis om iconisch te worden. Ze was in de loop van haar coming-of-age verhaal van een rijk verwend meisje tot een harde zakenvrouw uitgegroeid. In zaken gaan was in haar tijd, het negentiende eeuwse Amerika geen evidente keuze voor een vrouw. De ‘Southern Belle’ leefde echter in roerige tijden en hield sowieso niet van sociale en maatschappelijke beperkingen. Ondanks de burgeroorlog en zijn nasleep boekte ze succes. Opportunisme was haar niet vreemd, en het woord bitch leek wel uitgevonden voor haar.

Bij de release van de film ‘Gone with the Wind’ in 1939 was Scarlett O’ Hara van Margaret Mitchells omstreden opus magnum al een huishoudnaam in de VS. Bij publicatie in 1936 verkocht het in de eerste zes maanden alleen al, meer dan een miljoen exemplaren, en dit ondanks de dure prijs en de vele pagina’s. Drie dollar voor een boek was veel geld, want de VS kreunde onder een Grote Depressie. Toch stond ‘Gone with the Wind’ twee jaar lang aan de top van de best verkochte boeken. En was het al in zestien talen vertaald.

Mitchell vertelde immers een verhaal, waardig aan Shakespeares ‘Romeo en Juliet’. ‘Gone with the Wind’ gaat over twee mensen, Scarlett en Rhett, die voor elkaar zijn voorbestemd. Maar door omstandigheden kunnen ze of mogen ze niet samen zijn. Hoewel Rhett uiteindelijk Scarletts derde echtgenoot wordt, is hun huwelijk geen lang leven beschoren. Scarlett is namelijk in de ban van een man, die ze niet krijgen kan. Net op het moment wanneer ze beseft dat ze haar uitverkorene geïdealiseerd heeft, verliest ze Rhetts liefde. Gedane zaken nemen geen keer en morgen is een andere dag. Of het ooit nog goed komt tussen Scarlett en Rhett is iets wat de lezer en filmliefhebber zelf mag invullen.

Bron: Wikipedia, Legacy and Sparknotes.
Film van YouTube komt van het kanaal van Movieclips.