Spotlight op: De verloren eer van Katharina Blum

In ‘spotlight op’ ontruk ik een boek en zijn auteur uit de vergetelheid. Vandaag is het spotlight gericht op: De verloren eer van Katharina Blum van Heinrich Böll.

Samen met Günther Grass en Siegfried Lenz behoort Heinrich Böll (1917-1985) tot de belangrijkste naoorlogse Duitse schrijvers. Böll schreef vooral over de morele leegheid van West-Duitsland na de Tweede Wereldoorlog.

Zijn bekendste roman is ‘Die verlorene Ehre der Katharina Blum’ uit 1974, een pamflet tegen het boulevardblad Bild.

Op een morgen valt de politie de flat binnen van Katharina Blum. De politie is op zoek naar de man waarmee Katharina de nacht heeft doorgebracht. Omdat ze hem niet vinden nemen ze haar mee voor ondervraging. De man die ze zoeken, verdenken ze overigens van terrorisme.

De Zeitung, een populaire en op sensatiebeluste krant wijdt zijn voorpagina aan de arrestatie van de jonge vrouw. De journalist neemt het niet nauw met de waarheid en noemt Katharina een terroristensnol. Die verdraaiing van de waarheid komt de journalist duur te staan: Katharina schiet hem neer. Zij is immers door het slijk gehaald en bestookt met obsceniteiten, beledigingen en haatbrieven.

Gespot: Mefisto

In ‘Gespot’ zet ik een nog te verschijnen boek in de kijker. Vandaag heb ik het over ‘Mefisto’ van Klaus Mann (1906-1949). 

‘Mefisto’ vertelt het verhaal van de gewetenloze opportunist, acteur Hendrik Höfgen. Wanneer de nationaal-socialisten in Duitsland aan de macht komen zweert hij zijn communistisch verleden af. Ook verlaat hij zijn vrouw en zijn maîtresse. Want zijn connectie met hen zou wel eens nadelig kunnen zijn voor zijn carrière.

Met zijn vertolking van Mephistopheles in Faust trekt hij de aandacht van Hermann Göring. Dankzij Göring schopt hij het tot theaterintendant van het Derde Rijk. 

Het is geen toeval dat Hendrik Höfgens carrière gelijkenissen vertoont met de carrière van de beroemde Duitse acteur Gustaf Gründgens (1899-1963). Gründgens en Mann kenden elkaar: ze hadden ooit samengewerkt en geacteerd in dezelfde theatergroep. Bovendien was Gründgens getrouwd geweest met Klaus’ zuster Erika. 

Het idee van ‘Mefisto’ kwam van collega-schrijver Hermann Kesten. Want Klaus Mann had aanvankelijk niet de carrière van zijn ex-schoonbroer voor ogen, maar een roman over Duitsland in de verre toekomst.  

De foto van Klaus Mann komt van Wikimedia Commons en is in het publieke domein. De cover van Mefisto toont de cover van de nieuwe uitgave, die eind mei 2020 bij uitgeverij Schokland verschijnt.

Spotlight op: De groep

In ‘spotlight op’ ontruk ik een boek en zijn auteur uit de vergetelheid. Vandaag is het spotlight gericht op: ‘De groep’ van Mary McCarthy.

Mary McCarthy (1912 – 1989) was een van de belangrijkste chroniqueurs van het intellectuele leven in de VS. Met haar debuutroman ‘The Company She Keeps’ (1962) trok ze meteen de aandacht. Allicht door de herkenbare portretten van de toenmalige New Yorkse literaire scène. Daarvoor had haar autobiografie ‘Memories of a Catholic Girlhood’ (Herinneringen aan mijn roomse jeugd) uit 1957 al zijn weg gevonden naar het grote publiek. 

‘The Group’ (De groep) uit 1963 is haar bekendste en controversieelste werk. ‘De groep’ volgt 9 jonge vrouwen. Tijdens hun studie in de jaren 30 vormen zij namelijk de Ivory Tower Group. Eenmaal afgestudeerd zoeken ze hun weg in New York. ‘De groep’ beschrijft hun vriendschappen, hun avonturen met mannen, carrières, successen en mislukkingen in de eerste 7 jaar na hun afstuderen. 

Hoewel de New York Review of Books ‘De groep’ af deed als een triviale vrouwenroman stond het 2 jaar onafgebroken in de bestsellerlijsten. Het was evenwel het soort boek waarvan niemand wou toegeven dat ze het gelezen hadden. Sommige lezers kropen zelfs in de pen om McCarthy te beschuldigen van perversiteit. In Australië, Italië en Ierland werd ‘De groep’ geweerd. De openhartige beschrijvingen van seks, contraceptie en borstvoeding was in die landen moreel onaanvaardbaar.

Niettemin was ‘De groep’ voor een generatie van vrouwelijke auteurs een openbaring, die hen aanmoedigde om te schrijven over hun seksualiteit.