Fictieve held: Dorian Gray

Zijn debuut in de literatuur bleef niet onopgemerkt. Bovendien droeg hij bij tot de val van zijn schepper. In de populaire cultuur schitterde hij al als balletdanser, operazanger, toneelspeler en filmacteur. Want net als Oscar Wilde blijft Dorian Gray tot de verbeelding spreken.

Hij is dan ook een complex personage. Aanvankelijk is hij onbedorven en naïef. Maar onder invloed van Lord Henry Wotton verandert hij, gaat hij op zoek naar nieuwe sensaties, waarbij de grens steeds verschoven wordt.

Lord Wotton leerde hij kennen in het atelier van Basil Hallward. Basil had Dorian geportretteerd en Lord Wotton merkte op dat Dorian alles had om het te maken in de wereld: jeugd en schoonheid. Het was toen dat Dorian onbezonnen de wens uitte dat zijn portret ouder zou worden en hij jong zou blijven. Zijn wens komt uit: Dorian blijft jong en zijn portret veroudert. Maar zijn portret weerspiegelt ook zijn ziel, die steeds zwarter en lelijker wordt.

Homoseksueel verlangen.

Hoewel Wilde slechts alludeerde op homoseksueel verlangen, was het de critici niet ontgaan. Ook had hij een stok in het hoenderhok gegooid door te verwijzen naar het Cleveland Street schandaal. Na een ontmoeting met Dorian moet een zekere Sir Ashton immers naar het vasteland vluchten, net als sommige adellijke heren in eerdergenoemd schandaal.

In 1889 had de politie in Cleveland Street een illegaal bordeel gesloten. In het bordeel werkten mannelijke prostituees die hun diensten aanboden aan adellijke heren. Omdat homoseksualiteit toen strafbaar was in Engeland vluchtte enkele heren naar het vasteland nadat hun namen in de pers waren verschenen.

Ook de kleinzoon van koningin Victoria, prins Albert was kind aan huis geweest in Cleveland Street 19, maar daar zweeg de Engelse pers zedig over. Niettemin schreef de buitenlandse pers daar wel over; Prins Albert was namelijk de tweede in lijn voor de Engelse troon. Door het Cleveland Street schandaal raakte de man in de straat ervan overtuigd dat homoseksualiteit een ondeugd van de adel was. Die ondeugd was erop gericht de arbeidersklasse te corrumperen.

Promotie voor immoraliteit.

De publicatie van ‘Het portret van Dorian Gray’ in Lippincott’s Monthly Magazine (juni 1890) ontlokte dan ook een storm van protest. Volgens de Victorianen promootte Wilde met Dorian Gray immoraliteit en decadentie. Wilde verdedigde zich, voerde onder meer aan dat hij zich gebaseerd had op de Faustlegende, waarin een man zijn ziel aan de duivel verkoopt. Dorian had zijn ziel immers ook verkocht. Bovendien zat er in ‘Het portret van Dorian Gray’ een zedenles: overdaad, net als onthouding kent zijn eigen prijs. Dorian betaalt uiteindelijk een hoge prijs voor zijn hedonisme.

Voor de roman in 1891 reviseerde Wilde zijn verhaal zorgvuldig. Hierbij dacht hij na over elk woord, schrapte de scènes met homo-erotische ondertoon, bedacht subplots en breidde het oorspronkelijke verhaal uit met 7 hoofdstukken. In een voorwoord verdedigde hij de reputatie van zijn werk en legde hij uit hoe het gelezen moest worden. Nog in 1891 begon Wilde een relatie met Lord Alfred Douglas. Voor die relatie zou hij een hoge prijs betalen.

Nadat Alfreds vader, de markies of Queensberry openlijk kritiek uitte op de relatie van zijn zoon met Wilde, begon Wilde een proces wegens smaad. Maar Wilde kon zich gaan verantwoorden voor de rechter toen tijdens het proces tegen de markies bleek dat hij onzedelijke handelingen had begaan met mannen uit de arbeidersklasse. Ook had hij de wapens in handen van het gerecht gelegd, want zijn ‘ondeugd’ stond zwart op wit in ‘Het portret van Dorian Gray’. Dorian was hierdoor getuige voor de officier van de Engelse kroon en uiteraard hield hij geen rekening met de gevoelens van zijn schepper.

Voor dit blog gebruikte ik verschillende bronnen waaronder The Guardian. De trailer bij dit bericht komt van YouTube. Het is de trailer van de film van Oliver Parker uit 2009.

Fictieve held: Peter Pan

Met de hulp van wat sterrenstof vond hij de weg naar de literatuur, waar hij aanvankelijk schitterde in een bijrol. De grote doorbraak kwam er een paar jaar later, toen hij de bühne deelde met Kapitein Hook. Sindsdien is Barries creatie niet meer weg te denken uit de populaire cultuur. 

Alle kinderen groeien op, behalve één, en dat is Peter Pan. Ook David Barrie, de schrijvers oudste broer, groeide nooit op: hij verdronk, net geen 14 jaar oud. James M. Barrie (1860-1937) probeerde toen hun moeder te troosten door de kleren van zijn dode broer te dragen en te fluiten zoals hij. Hun moeder evenwel vond troost in de gedachte dat haar David nooit zou opgroeien en daardoor altijd bij haar zou blijven. 

De inspiratie voor Peter Pan

Het waren vooral de kinderen Davies, de 5 zonen van Arthur en Sylvia Llewelyn Davies die Barrie de inspiratie gaven voor zijn verhaal rond Peter Pan. Barrie leerde George, Jack en Peter Davies kennen in 1897 tijdens een wandeling in Kensington Gardens. Via hen raakte hij bevriend met Sylvia.

Nadat Sylvia, 3 jaar na haar echtgenoot, stierf aan kanker, werd Barrie in 1910 een van de voogden van hun zonen: George, John, Peter, Michael en Nicholas. Voor de jongens Davies was huisvriend Barrie, oftewel onkel Jim een speelkameraad. Naast piraat en indiaantje spelen vertelde hij hen ook verhalen over een jongen die kon vliegen. 

Voor zijn vliegende jongen nam Barrie de karaktereigenschappen van alle Davies-kinderen. Niettemin gaf hij hem wel de voornaam van de middelste, Peter. Voor de achternaam koos hij de naam van de Griekse god van het woud, Pan. 

Van held van volwassenen naar kinderheld

Het personage Peter Pan maakte zijn debuut in ‘Little White Bird uit 1902, een roman voor volwassenen met fantasy-elementen. Twee jaar later was er het toneelstuk ‘Peter Pan, or The Boy Who Would Not Grow Up’ voor het hele gezin. Dit iconische toneelstuk bracht Peter Pan samen met Kapitein Hook, The Lost Boys, Tinker Bell, Wendy, Michael en John Darling in Neverland. Dit verhaal werd in 1911 uitgebracht als ‘Peter and Wendy’, een kinderboek. Al in 1906 had Barrie de delen uit ‘Little White Bird’ waarin Peter Pan voorkomt van extra hoofdstukken voorzien en laten publiceren als ‘Peter Pan in Kensington Gardens’. Net als het latere ‘Peter and Wendy’ was ‘Peter Pan in Kensington Gardens’ bedoeld voor kinderen. 

Barrie had zijn personage intussen menselijker en vriendelijker gemaakt. Want de Peter Pan die Barrie aanvankelijk voor ogen had, was een gemeen elfachtig wezen. Hoe Peter Pan eruit zag, heeft Barrie nooit beschreven: dat liet hij over aan de verbeelding van de lezer. In ‘Little White Bird’ was Peter Pan nog een boreling, terwijl hij in ‘Peter and Wendy’ nog zijn melktanden had.

In de populaire cultuur is Peter Pan veeleer een jongen rond de leeftijd van 12 jaar. Sinds ‘Peter Pan, or The Boy Who Would Not Grow Up’ uit 1904 zijn bewerkingen, sequels, prequels en spin- offs van Peter Pan en de andere personages legio. 

Fictieve held: Maigret

Hoewel hij sinds 1972 van een welverdiend pensioen geniet blijft hij populair. Simenons man bij de Parijse moordbrigade schittert nu al 90 jaar onafgebroken op papier. Ook als bioscoop- en filmheld doet commissaris Maigret het goed.

In 2017 werd hij nog gespeeld door Rowan Atkinson. Aanvankelijk had Atkinson bedankt voor de rol. Hij zag niet hoe hij een gewone man kon vertolken. Maigret heeft immers geen grote mond of superbrein. Hij gebruikt geen drugs, speelt geen viool of operamuziek. Zedenpreken en cynisme is hem vreemd. Net als buitenechtelijke relaties en het leven als vrijgezel. Hij is gelukkig getrouwd en zijn vrouw maakt geen probleem van zijn onregelmatige werkuren.

Atypische held

Hij zoekt geen gerechtigheid. Dat laat hij over aan de rechtbank. Als speurder wil Maigret de ander vooral begrijpen. Zijn superkrachten zijn luisteren en observeren. Hoewel hij commissaris is, schaduwt hij verdachten en loopt hij cafés binnen voor informatie. Zijn wereld is die van de gewone man met zijn gebreken en zwakheden.

Bij het begin van een onderzoek verwerpt hij geen enkele hypothese. Voor zijn beroemde methode Maigret zakken buitenlandse collega’s af naar de lichtstad, zodat ze hem in actie kunnen zien. Maigret is veeleer een ambtenaar, weliswaar een atypische: hij houdt niet van papierwerk en vergaderingen. Niet alleen Maigret, ook de verhalen over hem zijn atypisch. Naast andere detectives valt een Maigret op door de sfeer, de karakterisering en het beperkte plot. Toch zijn ze spannend. Simenon had daar zo zijn technieken voor. 

Populaire held

De eerste Maigret schreef Georges Simenon in 1930. ‘Pietr-le-Letton’ was overigens het eerste boek waarvoor Simenon geen pseudoniem gebruikte; hij vond het goed genoeg om er zijn eigen naam onder te zetten. Vier jaar later kwam er een voorlopig einde aan de reeks. Simenon wou zich vooral toeleggen op roman durs, zijn literair werk. Maar de Maigrets verkochten beter. Dus begon Simenon vanaf 1940 opnieuw Maigrets te schrijven. Bovendien steeg met het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog de behoefte aan ontspanningslectuur. In totaal schreef Simenon 75 romans en 28 kortverhalen over de populaire commissaris. Zijn allerlaatste boek in 1972 was een Maigret: Maigret et monsieur Charles. 

De bioscoop- en filmheld

Regisseurs en producten zagen snel brood in de verfilming van de Maigrets. Tussen 1932 en 1945 verschenen de eerste films. Volgens Maigret-kenners beïnvloedde de vertolking van Jean Gabin tussen 1958 en 1963 Simenon bij het verder uitwerken van zijn held. Vanaf de jaren 60 tot nu zijn er al verschillende televisieseries geweest.

De foto bij dit blog komen van Wikimedia Commons en zijn in het publieke domein. Voor het blog gebruikte ik verschillende internetbronnen, waaronder Wikipedia.