Werthers liefde voor Lotte

Tijdloze klassieker: klassiekers zoals ‘Het lijden van de jonge Werther’ van Johann Wolfgang Goethe blijven ontroeren. 

De liefde van Werther voor Lotte vond Napoleon Bonaparte zeer aangrijpend. Napoleon was dan ook een bewonderaar van het eerste cultboek: ‘Die Leiden des jungen Werthers’. Zo bekende hij in 1808, aan de intussen al bijna zestigjarige schrijver, dat hij ‘Werther’ al zeven keer had gelezen en het steeds bij zich droeg.

Een ware hype.

Hoewel ‘Die Leiden des jungen Werthers’ in 1776 anoniem verscheen, maakte het de jonge Goethe op korte tijd beroemd in heel Europa. Voor zijn tijdgenoten was en bleef Goethe de schrijver van ‘Werther’; het werk bleef hem zijn hele leven achtervolgen en zijn ander literair werk was amper gekend. ‘Werther’ had immers voor een ware hype gezorgd. Zo sierden scènes uit het boek thee- en koffieserviezen en kon je je parfumeren met ‘Eau de Werther’. Bovendien kleedden jonge mannen zich zoals Werther, en jonge vrouwen zoals Lotte.

Het Werther-effect.

Voor Lotte had Goethe zich geïnspireerd op Charlotte Buff, die hij tijdens een stage in Wetzlar had leren kennen. Charlotte kon of wou Goethes liefde niet beantwoorden. Net als Goethe is Werther, stagiair bij een rechtbank als hij Lotte leert kennen. Lotte is echter al verloofd met Albert. Terwijl Goethe zijn liefdesverdriet literair verwerkt, pleegt zijn romanheld Werther – ziek van liefde – zelfmoord. Voor die zelfmoord had Goethe zich laten inspireren door een collega: Carl Wilhelm Jerusalem. Omdat Carl Wilhelm de vrouw op wie hij verliefd was niet kon krijgen, schoot hij zichzelf door het hoofd. Dit onchristelijke einde van ‘Werther’ lag bij kerkelijke instanties enorm moeilijk. Andere tegenstanders van het boek vonden dat Goethe voor een minder zwaarmoedig einde had kunnen kiezen.

“Es ist beschlossen, Lotte, ich will sterben, und das schreibe ich dir ohne romantische Überspannung, gelassen, an dem Morgen des Tages, an dem ich dich zum letzten Male sehen werde.”

Niemand, en zeker Goethe niet, had kunnen voorzien dat de identificatie met Werther zo groot was, dat jonge mannen zich in navolging van Werther van het leven gingen beroven. We spreken nu overigens nog van een Werther-effect, als in navolging van een publicatie of berichtgeving over zelfmoord, een golf van zelfmoorden volgt.

Doe me niet na.

Blijkbaar geloofden mensen aanvankelijk dat het werkelijk ging om de brieven van een man die zichzelf van het leven had beroofd en wiens brieven postuum gepubliceerd waren. Het was kennelijk ook de eerste keer dat een auteur reële feiten had verwerkt in een roman. In de tweede editie voegde Goethe een regel toe, dat je vrij kan vertalen als “Wees een man en doe me niet na.”

Dat ‘Die Leiden des jungen Werthers’ niet zo gekend meer is, heeft allicht meer te maken met de vorm – een briefroman – dan het verhaal, want liefdesverhalen ongeacht of ze tot de Literatuur of de triviale literatuur behoren, zijn enorm populair.

 Bron: Wikipedia, Inhaltsangabe, Uni-due en Literaturcafé

Populairste kerstverhaal

Tijdloze klassieker: klassiekers zoals ‘Een kerstvertelling’ van Charles Dickens blijven betoveren. 

Het populairste kerstverhaal is zonder twijfel ‘A Christmas Carol’ van Charles Dickens. Dickens was niet de eerste schrijver die een kerstverhaal schreef, maar was wel een van de eersten die zijn eigen visie op het kerstfeest gaf. In ‘Een kerstvertelling kaartte hij sociaal onrecht en armoede aan.

Christelijke inspiratie.

De novelle kent trouwens geen hoofdstukken maar strofen. Het gaat immers om een ‘carol’ of kerstlied, dat gezongen wordt ter ere van de geboorte van Jezus Christus. De christelijke inspiratie is duidelijk, mits hoofdpersonage Scrooge tot inzicht komt. Toch ligt de focus vooral op het vieren van kerst, en de dingen, waar geldwisselaar Scrooge aan verzaakte, zoals liefde en vriendschap. Op het einde van de novelle verhoogt Scrooge het loon van zijn bediende en gaat hij kerstmis vieren. Kortom, hij is weer een gul en vriendelijk man.

Oude gebruiken.

Sommige zien in de oude Scrooge de winter. Zijn hart krijgt de  jeugdige onschuld van zijn kindertijd of de lente terug. De naam Scrooge had Dickens niet zomaar gekozen. To scrooge was toen een synoniem voor ‘to squeeze out’ (= uitpersen). Nu is Scrooge een synoniem voor vrek.

In het begin van de negentiende eeuw werd kerstmis amper gevierd in Engeland. De publicatie van ‘A Christmas Carol’ in december 1843 droeg bij tot de popularisering van het kerstfeest. Er was toen een hernieuwde belangstelling voor de oude gebruiken rond het kerstfeest, en daarnaast deden de kerstboom en de kerstkaart hun intrede. De uitdrukking ‘A merry Christmas’ hebben we trouwens te danken aan ‘A Christmas Carol’.

A christmas carol
Illustraties uit de eerste uitgave van 1843 van John Leech.

Bron: Wikipedia. 

Kinderidool Paddington nu ook filmster

Sinds eind november speelt de film ‘Paddington’ in de bioscoopzalen. De film is gebaseerd op de boeken van Michael Bond. Michael Bond werkte als cameraman, wanneer hij tijdens de kerstaankopen in 1956 een kleine eenzame speelgoed teddybeer ontdekte bij Selfridges. Michael kocht het beertje voor zijn vrouw, Brenda. Daar Michael en Brenda in de nabijheid van Paddington Station in Londen woonden, noemden ze de teddybeer: Paddington.

Tien dagen na de aankoop van het beertje had Michael een boek geschreven over een beer genaamd Paddington. Paddington is een jonge bruine beer uit Peru, die in Londen belandt en in Paddington Station wordt opgemerkt door de familie Brown, die hem adopteert. Beertje Paddington heet voluit dan ook Paddington Brown. Als het boek ‘A bear called Paddington’ in 1958 verscheen, veroverde het al heel snel de kinderharten.

Bond schreef meer dan 20 verhalen rond het beertje dat altijd in de problemen komt, maar de beste bedoelingen heeft. Naast de boeken, die intussen in meer dan 40 talen zijn vertaald, en verschillende televisieseries en pluchen varianten, is er nu de film.

Paddington_Bear_in_bronze
Standbeeld van Paddington in Paddington Station, Londen.

Bron: Wikipedia en website Michael Bond.
De foto bij dit blog komt van Wikimedia Commons en is van shrinkin’violet uit Bristol, UK.