Fictieve held: Father Brown

De meeste literaire helden schitteren enkel op papier. Hij vond zijn weg naar de populaire cultuur gekleed in een soutane, en met een veel te grote paraplu als metgezel. Een diep inzicht in de slechte kanten van de mens deed de rest.

Voor 2013 wou de BCC een detectiveserie van eigen bodem voor de namiddag. Bij voorkeur iets waar de kijkers al vertrouwd mee waren. Een radiodocumentaire over G.K. Chesterton (1874-1936) en zijn creatie Father Brown gaf de tv-makers het idee om terug een serie rond de mollige rooms-katholieke priester te maken. In 2019 gaf de BCC de opdracht voor de oplevering van een negende serie rond Father Brown in 2021. Met 90 afleveringen heeft de populaire Father Brown al meer avonturen beleefd dan zijn literaire evenknie.

Tussen 1910 en 1936 schreef Chesterton namelijk 51 verhalen en 2 raamvertellingen over Father Brown. De serie is maar losjes gebaseerd op Chestertons creatie. Zo kreeg Father Brown in de serie een parochie in de Cotwolds tijdens de jaren 50. Chestertons priester, daarentegen beleefde avonturen over heel het Verenigd Koninkrijk en was zelfs werkzaam als aalmoezenier in een Amerikaanse gevangenis.

De wereldvreemde.

Naar eigen zeggen schreef Chesterton enkele van de slechtste detectiveverhalen in de wereld. Father Brown was niet zijn enige detective, maar hij is wel zijn bekendste. Hij had hem gemodelleerd op een goede vriend van hem, de Ierse priester John O’Connor (1870-1952).

Tijdens een discussie met Father O’Connor en 2 studenten in een pub, hoorde Chesterton dat de studenten geestelijken zagen als wereldvreemd. Dit gaf Chesterton het idee voor een interessante paradox: de wereldvreemde is tegelijkertijd een man van de wereld. De verstrooide en ingetogen Father Brown weet bijgevolg meer over misdaad dan de misdadigers zelf. Geen misdaad of misstap is hem vreemd. Want als priester en biechtvader kent hij de mens in al zijn verdorvenheid.

De zielenredder.

In 1911 was Father Brown de allereerste geestelijke die misdaden oplost. Concurrentie had hij nauwelijks. En van de alomtegenwoordige Sherlock Holmes verschilde de intuïtieve Father Brown dag en nacht.

Had Chesterton eigenlijk wel een detective in gedachten toen hij Father Brown schiep?

De verhalen rond de priester zijn weliswaar puzzels, maar het is Father Brown niet te doen om het oplossen van een mysterie of het vatten van een misdadiger. Op het einde van de dag wil hij zielen redden en de moraliteit herstellen. Het ging de Engelse auteur immers niet om het vermaken van de lezer, maar om het verspreiden van zijn ideeën. En daar was Father Brown de overbrenger van.

Voor dit blog gebruikte ik verschillende bronnen. De trailer bij dit bericht komt van YouTube.

Gespot: Walging

In ‘Gespot’ zet ik een nog te verschijnen boek in de kijker. Vandaag heb ik het over een heruitgave van ‘Walging’ van Jean-Paul Sartre.

Jean-Paul Sartre (1905-1980) behoorde tot de intellectuele elite van de twintigste eeuw. Naast filosoof was hij ook schrijver, toneelschrijver, criticus en biograaf.

‘La Nausée (Walging) was zijn debuut. Aanvankelijk weigerde uitgeverij Gallimard Sartres manuscript. Een jaar later bood Sartre het opnieuw aan. Toen werd het wel goedgekeurd. Vijftig pagina’s moesten er echter aan geloven. De scènes op die pagina’s waren te vulgair of te expliciet.

Sartre wou zijn debuut ‘Mélancholia’ noemen naar een werk van de schilder Albrecht Dürer. Maar hij volgde het voorstel van uitgever Gaston Gallimard, die de titel ‘Walging’ beter vond passen bij het verhaal.

Bij publicatie in 1938 werd de roman erkend als een letterkundig werk van wereldklasse. Ook schrijver-filosoof Albert Camus, toen nog een journalist en criticus voor Alger Républicain, prees Sartres talent. Niettemin was hij van mening dat de gebruikte beelden en ideeën niet met elkaar in balans waren.

De foto van Jean-Paul Sartre komt van Wikimedia Commons en is in het publieke domein.

Spotlight op: Is dit een mens

In ‘spotlight op’ ontruk ik een boek en zijn auteur uit de vergetelheid. Vandaag is het spotlight gericht op: Is dit een mens van Primo Levi.

Ik kan niet begrijpen, niet verdragen dat men een mens beoordeelt niet naar wat hij is, maar naar de groep waar hij toevallig toe behoort.

In de zomer van 1942 sloot Primo Levi (1919-1987) zich aan bij het Italiaanse verzet. Op 13 december 1943 pakte een SS-patrouille hem en enkele kameraden op. Na een verblijf in een doorvoerkamp werd Levi op transport gezet naar Auschwitz; Hij was immers van joodse afkomst.

Als bij wonder wist de jonge chemicus Auschwitz te overleven. Na de bevrijding van Auschwitz en een maandenlange zwerftocht door Oost-Europa kwam Levi in oktober 1945 eindelijk terug thuis in Turijn, waar niemand hem nog herkende.

Zijn herinneringen aan Auschwitz schreef hij van zich af. In 1947 verscheen ‘Se questo è un uomo’ (Is dit een mens) over de gruwel die Auschwitz was. Het kreeg in 1963 een vervolg met ‘La tregua’ (Het respijt). In ‘Het respijt’ verhaalde hij over zijn tocht door Oost-Europa. Op een even grondige als afstandelijke wijze analyseerde de Italiaan in beide werken de gruwel van Auschwitz.

Pas bij een tweede publicatie van ‘Is dit een mens’ in 1958 bij een grotere uitgeverij kreeg Primo Levi een ruimere bekendheid.