De engel zweeg van Heinrich Böll

Grauw realistisch verhaal.

Daags voor de capitulatie keert een gedeserteerde jonge soldaat, Hans Schnitzler, terug naar zijn verwoeste geboortestad. Bij aankomst bezoekt hij de weduwe van een overste, die de oorlog niet overleefde. Dankzij Hans krijgt de weduwe het testament van haar man in handen, wat voor een nevenverhaal zorgt. Op zoek naar nieuwe identiteitspapieren leert Hans bij toeval Regina kennen. Regina is net zo eenzaam als hij, wat hen in elkaars armen drijft.

‘De engel zweeg’ is een grauw realistisch verhaal waarin de personages op zoek gaan naar menselijkheid binnen de alledaagse werkelijkheid. Naast een liefdesverhaal is het vooral een oorlogsverhaal. Geen oorlogsverhaal over vervolging of verzet, maar over de impact van oorlog op gewone mensen en hun omgeving. Mensen die tussen het puin van hun stad en de verwarring proberen te overleven, en die al dan niet getekend zijn. Zo verloor Regina haar baby tijdens de bombardementen op de stad. En was Hans bijna gefusilleerd. Hoewel het nevenverhaal van de weduwe ietwat verward overkwam, vond ik ‘De engel zweeg’ een overtuigend verhaal qua sfeer. Ik onderging de desolatie van de stad en de protagonisten. Mooi is de manier waarop het verhaal wordt verteld: eenvoudig en zonder enige sentimentaliteit.

‘De engel zweeg’ was voor mij een kennismaking met het werk van Böll. Een kennismaking die naar meer smaakte.

Oorspronkelijke titel: Der Engel schwieg
Jaar van uitgave: 1992

De derde man van Graham Greene

Klassieker in zijn genre.

Wenen, na de Tweede Wereldoorlog is net als Berlijn verdeeld in vier bezettingszones en een stad in puin. Het is tegen deze achtergrond dat ‘De derde man’ speelt. Oorspronkelijk schreef Greene het als scenario voor een film, bracht het evenwel ook uit als novelle.

Rollo Martins komt op uitnodiging van zijn vriend Harry Lime aan in Wenen. Lime heeft echter een ongeluk gehad en Martins kan nog net zijn begrafenis bijwonen. Ook aanwezig op de begrafenis van Lime is kolonel Calloway, een inspecteur voor de Engelse militaire politie. Calloway raadt Martins aan om de stad te verlaten. Volgens Calloway was Harry Lime één van de ergste bandieten die ooit in Wenen hebben huisgehouden. Martins blijft in Wenen om de naam van zijn vriend te zuiveren, en komt al vrij snel te weten dat er iets niet in de haak is met Harry’s ongeluk.

Wat volgt is een spannend verhaal dat je makkelijk op één dag kan lezen. Greene gebruikte in deze novelle twee vertelperspectieven, die elkaar subliem afwisselen. De dialogen zijn snel en haast minimalistisch.  Bovendien is er ook de sterke realistische sfeertekening van een stad in puin met dito karakters. Met de cynische ik-verteller en de femme fatale heeft ‘De derde man’ een duidelijk hard-boiled karakter. Als tegenwicht echter bouwde Graham Greene subtiele humoristische scènes in, die het verhaal iets dynamisch geven. ‘De derde man’ is terecht een klassieker in zijn genre en een verhaal dat aantoont dat ook mysteries en thrillers literair kunnen zijn.

Oorspronkelijke titel: The third man
Jaar van publicatie: 1949

Bob de straatkat van James Bowen

Hartverwarmend.

Je moet het maar doen: meer dan een miljoen exemplaren van je boek verkopen in het Verenigd Koninkrijk. James Bowen vervoegt hiermee een eliteclub van schrijvers als JK Rowling, EL James, Dan Brown en Stephenie Meyer. En dit met een verhaal over hoe een kat zijn leven veranderde. Ook in het buitenland weet de rosse Londense kater de lezersharten te veroveren, want ‘Bob de straatkat’ is intussen al in meer dan 35 talen vertaald. Naast ‘Bob de straatkat’ zijn er nog twee andere boeken in de Bobsaga: ‘De wereld volgens Bob’ en ‘Het kerstfeest van Bob’. Ook werden er kinderedities van het oorspronkelijk verhaal gemaakt en een plaatjesboek over Bobs leven voor hij bij James kwam.

James Bowen leefde in een beschutte woonomgeving en zat in een afkickprogramma als hij op een dag een gewonde kat vond. Omdat James amper voor zichzelf kon zorgen zag hij het niet zitten om de verantwoordelijkheid op zich te nemen voor een dier. Na een paar dagen kon hij het niet meer over zijn hart verkrijgen om langs de kat te lopen en hem aan zijn lot over te laten. Hij ging met de kat naar een dierenarts, die antibiotica voorschreef. Voor de duur van de kuur nam hij het dier in huis terwijl hij zocht naar de eigenaar. Na twee weken liet hij de kat op straat los in de hoop dat deze terug naar huis zou keren, maar dat was buiten de kat gerekend.

‘Bob de straatkat’ is geen grote literatuur, maar wel hartverwarmend. Voor mij is het meer dan zomaar een verhaal over een man die zijn leven terug op de rails krijgt door te zorgen voor een dier. Het is een verhaal over verantwoordelijkheid voor het leven nemen en kansen grijpen. Ik ben er echter zeker van dat James’ verhaal bij iedereen andere gevoelens en emoties zal oproepen. Dus als je ‘Bob de straatkat’ nog niet gelezen hebt, zeker doen.

Vorig jaar verscheen overigens een editie van The Big Issue met Bob op de voorpagina, die naast een interview ook getuigenissen bracht over Big Issue verkopers en hun huisdieren. James Bowen is nu één van de belangrijkste ambassadeurs van The Big Issue. Via deze link kan je zien waar The Big Issue juist voor staat, en waarom het interessant kan zijn om een exemplaar te kopen bij een volgend bezoek aan een stad in het Verenigd Koninkrijk.

Oorspronkelijke titel: A Street Cat Named Bob
Jaar van publicatie: 2012