De geheime schrift van Sebastian Barry

Het dramatisch verhaal van Roseanna McNulty.

Roseanne McNulty is bijna honderd en verblijft al meer dan vijftig jaar in een psychiatrische inrichting. Zij heeft besloten om haar levensverhaal op te schrijven. Omdat ze geen monopolie heeft op de waarheid weet ze dat haar relaas niet helemaal waar zal zijn. Roseanne schrijft alles op in een schrift, dat ze verbergt.

Parallel aan haar relaas staat het verhaal van de psychiatrische inrichting en dokter William Grene, de hoofdpsychiater. Omdat er een nieuwe psychiatrische inrichting moet gebouwd worden, die kleiner gaat zijn dan de huidige, moet dokter Grene beslissen welke patiënten zeker moeten blijven en welke ontslagen kunnen worden. Tot hier toe besteedde dokter Grene niet veel aandacht aan Roseanne. Hij vermoed dat ze niet echt krankzinnig is. Bovendien weet hij maar al te goed dat mensen vaak om heel andere redenen in psychiatrische inrichtingen belandden. Omdat Roseanne niets wil vertellen, begint dokter Grene met het uitpluizen van de archieven.

Via dokter Grene en de ontdekkingen die hij doet, kom je de ware toedracht te weten over de opsluiting van Roseanne, wat uiteindelijk analoog loopt met haar eigen dramatische herinneringen. Wat naar voren komt, is een vrouw die altijd berust heeft in haar lot.

Ik had eerst de Nederlandse vertaling van dit boek ontleend, maar raakte er niet door. Ten slotte kocht ik de Engelse audioversie en hoorde het boek van begin tot einde met veel belangstelling. Het verhaal dat zich ontvouwt is dramatisch en overweldigd, niettemin weet Sebastian Barry een goede balans te houden tussen de twee, waardoor het dramatisch hoogtepunt van de roman me weliswaar overviel maar niet overdonderde. De prachtige poëtische volzinnen die Barry gebruikt, passen wonderwel bij het verhaal en dragen bij tot de unieke atmosfeer en toon.

Het enige wat me stoorde – en ik ben allicht aan het muggenziften – was het einde, dat voor mij wat té gepolijst was. Al bij al is ‘De geheime schrift’ een pareltje, waar Barry terecht heel wat onderscheidingen voor kreeg.

 

Oorspronkelijke titel: The Secret Scripture
Jaar van uitgave: 2008

Dood onder geestelijken van P.D. James

Vergezochte ontknoping.

Dood door ongeluk is de conclusie van het onderzoek naar het tragisch overlijden van Ronald Treeves, theologiestudent aan Saint Anselms. Zijn vader, zakentycoon en wapenfabrikant Sir Alfred Treeves betwijfelt die conclusie, en verzoekt Scotland Yard om de dood van zijn adoptiezoon informeel te onderzoeken. Dit wordt een klus voor hoofdinspecteur Adam Dalgliesh van Scotland Yard.

Tijdens Dalgliesh’ verblijf in Saint Anselms wordt aartsdiaken Crampton vermoord. Omdat het slachtoffer het college wilde sluiten, zijn er veel verdachten. Ook hebben enkele verdachten persoonlijke motieven om Crampton te haten.

Voorafgaand aan de moord op de aartsdiaken, is er het informele onderzoek naar Ronald Treeves’ doodsoorzaak, de sfeervolle beschrijving van de omgeving en het college, en de persoonlijke herinneringen van Dalgliesh aan Saint Anselms. Als zoon van een pastoor bracht Adam zijn vakanties door op het college. Het is typisch voor P.D. James om tijd te maken voor de ontwikkeling van haar verhaal en stil te staan bij de gedachten van haar personages. Zij bleef wat te lang stilstaan, want het begin van ‘Dood onder geestelijken’ werkt langdradig. Ik was blij met de moord op de aartsdiaken, want zo kwam er actie in het verhaal. Jammer genoeg, kende het verhaal een anti-climax met een vergezochte ontknoping. Ook werkte het einde als een zwakke poging om er spanning in te houden.

 

 

Oorspronkelijke titel: Death in Holy Orders
Jaar van publicatie: 2001

Het zingende gras van Doris Lessing

Het tragische lot van Mary Turner.

‘Het zingende gras’ speelt zich af in de jaren veertig van de vorige eeuw in Rhodesië, het huidige Zimbabwe. De vrouw van boer Dick Turner is vermoord. ‘Het zingende gras’ vertelt haar verhaal, vanaf haar jeugd tot haar gewelddadige dood.

Mary leidde voor haar huwelijk een gelukkig en onafhankelijk leven in de stad. Nadat ze op een party een beledigende opmerking opvangt over haar single zijn, besluit ze te trouwen. Ze trouwt Dick Turner, een man die ze nauwelijks kent en toevallig heeft leren kennen. De verhuis naar de boerderij van Dick valt Mary zwaar. In plaats van deel te nemen aan sociale bijeenkomsten slaat ze consequent alle uitnodigingen af. Omdat Dick geen behoefte heeft aan socializen, leiden de Turners een geïsoleerd bestaan. Daarenboven weet Mary niet om te gaan met zwarte huisbedienden. Ze kan haar bedienden maar een maand houden. Als Moses, de huisbediende van de Turners wordt, gaat het snel bergaf met Mary.

Ik vond ‘Het zingende gras’ een intrigerende roman. Dat kwam vooral door Mary, haar gedrag en tragisch lot. Aanvankelijk lijkt het alsof Lessing de alwetende schrijfster is, toch beroert ze details die onuitgesproken blijven, zodat ik als lezer met nogal wat vragen blijf zitten. Mary doet wat van haar verwacht wordt, maar ze lijkt niet opgewassen tegen de maatschappelijke conventies, en het leven dat ze als vrouw verwacht wordt te leiden. Opvallend is dat de heldin of het slachtoffer in deze tragiek geen meisjesnaam krijgt. Als lezer ken je Mary enkel als Mary Turner.

Naast het tragische en gewelddadige verhaal van Mary is er de historische, koloniale setting. In zekere zin vroeg ik me af, of er soms nog een tweede parallel verhaal wordt verteld met betrekking tot de koloniale geschiedenis van Rhodesië. Alleszins geeft ‘Het zingende gras’ een beeld over de verhoudingen tussen zwart en blank in zuidelijk Afrika, en het wereldbeeld van de kolonisatoren. Door de mooie beschrijvende taal kreeg ik ook een idee over de eindeloze desolate Afrikaanse landschappen en de meedogenloze hitte.

Kortom, ik vind ‘Het zingende gras’ zeker een aanrader, vooral door de manier waarop het verhaal van Mary verteld wordt. Allicht niet voor iedereen omwille van de onsympathieke protagoniste, en de vragen die het verhaal oproept. Ik vind het alvast fijn dat een roman na het lezen toch nog in mijn hoofd blijft nazinderen.

 

Oorspronkelijke titel: The Grass is Singing.
Jaar van publicatie: 1950.