Het verkeerde moment van Alain Claude Sulzer

Een zoektocht naar een vader.

In november 1948 werd de achttienjarige Emil uit de kliniek van professor Hedinger ontslagen. Professor Hedinger behandelde hem voor zijn homoseksualiteit (*). Het bleef voor Emil niet bij één opname. Tot opluchting van zijn omgeving trouwde Emil enkele jaren later met Viktoria. Enkel, André, Emils beste vriend was verbaasd over de gang van zaken.

Vele jaren later blikt Emils zoon terug op die zomer, dat hij naar Parijs ging om de geschiedenis van zijn vader te achterhalen. Zeventien was hij toen. Sinds zijn elfde wist hij dat zijn vader zelfmoord had gepleegd. Met zijn moeder kon hij zelden over zijn vader praten. Nochtans zat hij met veel vragen. Het enige tastbare dat hij had van zijn vader was een foto. Als hij op de achterkant van die foto de naam en het adres vond van de fotograaf, besloot hij die in Parijs op te zoeken. Die fotograaf was overigens ook zijn peetoom en zijn vaders beste vriend: André.

“Hij heeft me die avond dingen verteld waar ik niets vanaf wist, details die mijn vader tegelijkertijd levend en vreemd maakten.”

Naast een zoektocht naar een vader is ‘Het verkeerde moment’ vooral een onroerend liefdesverhaal. Sulzer maakt handig gebruik van de voordelen en beperkingen van twee vertelperspectieven. Zo is er het ik-perspectief, Emils zoon, die terugblikt op de zomer waarin hij de geschiedenis van zijn vader achterhaalt. En het hij-perspectief, waardoor je als lezer de handelingen en gedachten van Emil kan volgen, en die nodig zijn om zijn verhaal te begrijpen. In zekere zin is er een kleine lacune, die niettemin heel logisch overkwam en die me als lezer toeliet het einde zelf in te vullen. Die lacune zorgt er ook voor dat het verhaal niet melodramatisch wordt, ondanks de onafwendbaarheid van het noodlot. ‘Het verkeerde moment’ is zoals recensist Ulrich Baron in ‘Der Spiegel’ stelde: “een meesterwerk van psychologische vertelkunst”.

(*): Homoseksualiteit werd door de Wereldgezondheidsorganisatie pas in 1990 als psychische aandoening geschrapt. Tot dan, en vooral in de jaren vijftig en zestig, hield de psychiatrie zich bezig met de behandeling van homoseksualiteit.

Oorspronkelijke titel: Zur falschen Zeit.
Jaar van publicatie: 2010.

Verborgen van James Scott

Zeer sterk debuut.

In de winter van 1897 keert Elspeth terug naar huis. Elspeth is de kostwinner van het gezin Howell. Jorah, haar man zorgt voor de vijf kinderen en de boerderij. Als Elspeth echter de boerderij verduisterd vindt, beseft ze meteen dat er iets ergs gebeurd is. Ze vindt dan ook haar man en vier van hun kinderen vermoord terug. Enkel Caleb overleefde de brutale moordpartij. Moeder en zoon gaan samen op zoek naar de moordenaars en komen zo terecht in Watersbridge. Voor Elspeth betekent de terugkeer naar Watersbridge de confrontatie aangaan met haar zonden.

Met zowel Elspeth als Caleb zet de schrijver sterke en overtuigende personages neer. Ik hield vooral van de interactie tussen moeder en zoon. Het gaf de roman onverwachte tedere en emotionele momenten. Er is echter weinig plaats voor sentimentaliteit in de harde wereld die Scott creëerde. Het oog om oog, tand om tand principe maakt van ‘Verborgen’ een duistere roman. Verwacht geen happy end.

Sommige vinden ‘Verborgen’ een moeilijk en zwaarwichtig boek. Ik vond het vooral een zeldzaam mooi boek. De drie delen waaruit de roman bestaan, hebben elk hun eigen sfeer en vormen toch een geheel. Een zeer sterk debuut van deze Amerikaanse schrijver, en een naam om te onthouden.

Oorspronkelijke titel: The Kept.
Jaar van publicatie: 2013.

Leven en liefde van Charlotte Brontë

Liefde in Brussel.

In ‘Leven en liefde’ vertrekt William Crimsworth naar Brussel om Engels te onderwijzen en om een fortuin te maken. Aanvankelijk geeft hij les aan de jongensschool van mijnheer Pelet. Het duurt niet lang of de directrice van de nabijgelegen meisjesschool, benadert William met de vraag of hij ook in haar school wil werken. William aanvaardt haar aanbod en voelt liefde voor de directrice, Zoraïde Reuter. Zoraïde is echter verloofd met mijnheer Pelet, maar houdt William aan het lijntje. Intussen heeft William een van de onderwijzeressen, Frances, als leerlinge aanvaard. Terwijl hij Frances begeleidt raakt hij betoverd door haar intelligentie.

‘Leven en liefde’ was Charlotte Brontës eerste boek. Het werd pas na de dood van de schrijfster in 1857 gepubliceerd en kende een lauwe ontvangst. Ook nu nog wordt het boek afgedaan als een niet-geslaagd debuut van een jonge schrijfster. Ik kan dit noch bevestigen noch ontkrachten, mits ‘Leven en liefde’ mijn eerste boek was van Charlotte Brontë.

Belangrijke thema’s in ‘Leven en liefde’ zijn sociale positie en religie. Zo hebben zowel William als Frances weinig te bieden als huwelijkskandidaat; zij hebben weinig sociale contacten en zijn niet rijk. Niettemin slagen ze erin een succesvol leven op te bouwen. Daarnaast zijn er de religieuze verschillen tussen beide vrouwen. Zo is de katholieke Zoraïde manipulatief, hypocriet en onbetrouwbaar terwijl de protestantse Frances hardwerkend en eerlijk is. Het ligt dan ook voor de hand dat William Frances verkiest.

De meningen over de verschillen in religie, cultuur en onderwijs waren relevant in Brontës tijd, maar zal weinige vandaag aanspreken. Ik vond ‘Leven en liefde’ redelijk interessant, omdat het me een inkijk gaf in de visies over religie in de Victoriaanse maatschappij. Echt boeien deed het niet.

Oorspronkelijke titel: The Professor.
Jaar van publicatie: 1857.