De wereld van Murakami

Drie verhalen, één schrijver.

Wat vertellen Norwegian Wood, De opwindvogelkronieken en Kafka op het strand ons over de wereld van Haruki Murakami?

Er zijn schrijvers die hun verhalen bevolken met rusteloze avonturiers. Haruki Murakami (1949) kiest meestal voor andere mensen. Zijn helden zijn opvallend gewoon en verre van daadkrachtig of strijdbaar. Ze laten zich meeslepen door de gebeurtenissen. Ze leven alleen, nemen een pauze van studie of werk en brengen veel tijd door in eenzaamheid. Hun dagen vullen ze met eenvoudige handelingen zoals koken, strijken, lezen, muziek luisteren en wandelen.

Toru Watanabe uit Norwegian Wood kijkt terug op een liefde die hem zijn leven lang zal bijblijven. Toru Okada uit De opwindvogelkronieken begint aan een zoektocht naar zijn vermiste vrouw. Kafka Tamura uit Kafka op het strand slaat op vijftienjarige leeftijd op de vlucht voor zijn verleden.

Op het eerste gezicht lijken deze personages weinig met elkaar gemeen te hebben. Toch herkennen we in elk van hen iets typisch Murakamiaans. Geen van deze helden gaat op zoek naar rijkdom, macht of roem. Ze zijn op zoek naar zichzelf.

Hun zoektocht begint met een onverklaarbaar of plotseling verlies. Dat verlies neemt verschillende vormen aan: de zelfmoord van een vriend, de verdwijning van een echtgenote en een kat, of de afwezigheid van een moeder die haar gezin heeft verlaten. Murakami’s personages worden uit hun vertrouwde leven geduwd en komen terecht in een wereld die steeds vreemder wordt. Wat eerst een persoonlijke zoektocht lijkt, groeit uit tot een confrontatie met herinneringen, dromen en verborgen verlangens.

Dat maakt zijn personages tegelijk herkenbaar en raadselachtig. Ze worstelen met vragen die iedereen kent, maar belanden onderweg in situaties die allesbehalve alledaags zijn. Ze bewegen zich door een wereld die veel weg heeft van de onze, maar waar achter elke deur een geheim kan schuilgaan. Onderweg ontmoeten ze mensen en soms zelfs dieren die hen helpen hun weg te vinden.

Misschien vertelt dat ook iets over Murakami zelf. Zijn interesse lijkt minder uit te gaan naar de grote gebeurtenissen van de geschiedenis op zich dan naar de manier waarop die doorwerken in het leven van gewone mensen. Hoe ga je om met verlies? Kun je aan je verleden ontsnappen? En hoe vind je je plaats in een wereld die niet altijd logisch lijkt?

Die blik op de mens heeft Murakami uitgewerkt in een oeuvre dat hem tot een van de bekendste hedendaagse Japanse schrijvers heeft gemaakt. Sinds zijn debuut in 1979 heeft hij miljoenen lezers bereikt, zowel in Japan als ver daarbuiten. De voorbije jaren duikt zijn naam geregeld op wanneer over mogelijke Nobelprijswinnaars wordt gesproken.

Voor hij schrijver werd, baatte Murakami een jazzbar uit en werkte hij als vertaler van onder meer Raymond Carver en John Irving. Misschien verklaart dat waarom zijn romans vaak evenveel schatplichtig lijken aan westerse als aan Japanse invloeden.

Wie door Norwegian Wood, De opwindvogelkronieken en Kafka op het strand bladert, ontdekt uiteindelijk niet alleen drie verschillende verhalen. Je ontmoet er ook de mensen die de wereld van Haruki Murakami bevolken: zoekers, twijfelaars en dromers die proberen hun plaats te vinden in een raadselachtige werkelijkheid.