Boekenkijkje

In Boekenkijkje sta ik even stil bij wat ik las en bloggewijs deed.

Eind 2015 las ik ‘Reis naar het verleden’ van Stefan Zweig. Momenteel lees ik eindelijk nog eens werk van Zweig, namelijk zijn roman ‘Ongeduld’. Na de laatste maanden voornamelijk romans te hebben gelezen van Engelstalige auteurs was het tijd voor vertaald werk uit andere talen. Pas nog las ik het belangrijkste werk van de Japanse auteur Shusaku Endo, ‘Stilte’. Uiteraard bestaat er naast vertaald werk, literair werk van eigen bodem. Ik ben eerlijk gezegd niet zo thuis in Nederlandstalige schrijvers. Maar wat niet is, kan nog komen.

Na ‘Ongeduld’ heb ik nog zes boeken te lezen en te bespreken voor 2017. De boeken liggen klaar, moeten nog gelezen worden, enkel een volgend bezoek aan een bib kan mijn planning in de war sturen, en zo zal het hoogstwaarschijnlijk wel lopen.

In augustus en september las en besprak ik volgende boeken op ‘Boeken’:

Het eiland van de kleurenblinden van Oliver Sacks
De weerman van Olivier Rolin
Watergraf van Simon Beckett
De barmhartige terroriste van Doris Lessing

Ik las ook Peter Ackroyds biografie van Edgar Allan Poe. Poe is een van mijn favoriete schrijvers. Mijn eerste blogartikel dat geen recensie was, was een blog over Poe en zijn invloed op het horrorgenre. Ik schreef dit blog in oktober 2014 rond Halloween. Lang geleden, als studente toegepaste grafiek tekende ik illustraties bij verhalen van Poe. Ik zou die tekeningen eens moeten laten inscannen en hier mondjesmaat publiceren.

Ik schreef ook een recensie over ‘De pest’ van Albert Camus, een boek dat ik intussen al vijf keer heb gelezen. Pas nog herlas ik ‘Een kunstenaar van het vlietende leven’ van Kazuo Ishiguro, naar aanleiding van de toekenning van de Nobelprijs literatuur. In de categorie ‘auteurs’ had ik de afgelopen maanden geen ex-Nobelprijswinnaars literatuur maar wel de koningin van het misdaadgenre, Agatha Christie en een reus in het genre fantasy en SF, Ray Bradbury.

In ‘spotlight op’ stond het spotlicht voor een keer op een boek dat sinds begin dit jaar terug ‘in’ is namelijk het dystopische ‘Het verhaal van een dienstmaagd’ van Margaret Atwood. Met ‘Twee plus twee is vijf’ stond ik in de categorie ‘boek’ ook stil bij de dystopische klassieker ‘1984’ van George Orwell. En in dezelfde categorie stond ‘Morse’ centraal als fictieve held. Als fan van de tv-held Morse zou ik eens een boek rond hem moeten lezen. Maar er is nog zo veel dat ik zou willen lezen.

Welke boeken staan er bij jou al heel lang op je ‘te lezen lijst’? En is die ‘lijst’ nog behapbaar, of heb je een tweede leven nodig?

 

 

 

Stilte van Shusaku Endo

Rome, 1635. Vier priesters willen naar Japan afreizen om ondergronds missiewerk te doen. De kerkelijke autoriteiten vinden het een roekeloos plan. Japan is een uiterst gevaarlijk land. Christenen in Japan worden vervolgd, gemarteld en gedood. Priester-missionaris Ferreira, die al 33 jaar in Japan leeft, heeft volgens de rapporten die Rome bereiken, zijn geloof afgezworen. Reden te meer voor de vier priesters om naar Japan te gaan. Ze willen de vermeende afvalligheid van priester Ferreira compenseren, en zijn ondergronds missiewerk verder zetten. Tegelijkertijd komen in Portugal drie jonge priesters op hetzelfde idee. Hun reis naar Japan is ingegeven door het geloof dat Ferreira geen afvallige kan zijn. Ferreira was namelijk hun mentor. Ze willen naar Japan om de ware toedracht rond Ferreira’s verraad te onderzoeken. Pas in 1637 krijgen ze toestemming voor hun verre reis.

‘Stilte’ volgt twee Portugese priesters: Sebastião Rodrigues en Francis Garpe. Garpe en Rodrigues weten na een lange gevaarlijke reis clandestien voet te zetten op Japanse bodem. Op een gegeven moment besluiten ze elk hun eigen weg te gaan. Als lezer lees je aanvankelijk de brieven die hoofdpersonage Sebastião Rodrigues naar huis stuurt. Na zijn arrestatie lees je in de derde persoon hoe het hem vergaat. Na het verloochenen van zijn geloof zijn het brieven van andere, die je meer vertellen over het verdere verloop van zijn leven. Na het afstand doen van zijn geloof krijgt de jezuïet een Japanse naam, de kleren van een boeddhistische monnik, een huis en een vrouw. Net als zijn mentor voor hem, is hij niet gefolterd geweest, maar zijn het de martelingen van Japanse christenen, die hem overstag deden gaan. Inmiddels ben je als lezer getuige geweest van zijn twijfels en cultuurshock. Zijn religieus wereldbeeld komt namelijk niet overeen met de Japanse realiteit. Wat hij vooral niet kan begrijpen, is waarom God zwijgt bij zo veel lijden.

‘Stilte’ kan je lezen als een verhaal over geloof, vertwijfeling en verlossing, maar evengoed als een verhaal over botsende wereldbeelden en assimilatie. Het christendom was een centraal thema in het werk van de rooms-katholieke Japanse schrijver Endo (1923-1996). ‘Stilte’ is zijn belangrijkste werk en is gebaseerd op historische feiten. Het speelt zich af tegen de achtergrond van een sterk Japan, waarin het boeddhisme een staatsreligie en de bron van de Japanse cultuur werd. Het christelijk geloof van de Europeanen was bijgevolg een ongevraagd opgedrongen goed. Voor hun anti-christelijk beleid had Japan zich opengesteld voor de rooms-katholieke bekeringsijver, en was het een succesverhaal voor Rome. Dat veranderde echter vanaf 1587.

‘Stilte’ is een knap geconstrueerd verhaal over de houding van de Japanners ten opzichte van het christendom voor een breed publiek.

 

 

Een kunstenaar van het vlietende leven van Kazuo Ishiguro

Japan tijdens de Amerikaanse bezetting. Het huis van kunstenaar Masuji Ono heeft zwaar geleden onder de oorlog. De verbouwingen en reparaties verlopen traag, want materiaal is schaars. Ook is Ono niet meer van de jongsten. In het huis woont nog enkel zijn jongste dochter, Noriko. Tijdens de oorlog verloor Ono zijn zoon en vrouw. Zijn oudste dochter Setsuko is getrouwd. Setsuko komt zo nu en dan op bezoek bij haar vader en zus.

Momenteel is Ono in onderhandeling met de familie Saito. Taro Saito wil namelijk met de 26-jarige Noriko trouwen. Het is niet de eerste keer dat Ono onderhandelt in een huwelijk voor Noriko. Nu neemt Ono echter het zekere voor het onzekere: hij zoekt een paar mensen op uit het verleden, met de vraag om iets gunstig over hem te zeggen. Uit zijn relaas, vertelt vanuit ik-perspectief, blijkt dat Ono geen onberispelijke reputatie heeft. In aanloop naar de oorlog stopte Ono met het schilderen van taferelen uit het frivole tijdverdrijf van acteurs en courtisanes, of het vlietende leven, en begon kunst ter ere en glorie van het vaderland te maken. Bovendien gaf hij een van zijn leerlingen aan wegens onpatriottisch gedrag. Voor de jonge generatie is Ono een verrader, die uit boetedoening beter zelfmoord zou plegen.

Heeft Ono spijt van zijn oorlogsverleden? Voelt hij zich persoonlijk verantwoordelijk? Vergoelijkt hij zijn idealisme? Was hij gewoon naïef, en heeft hij zich laten meeslepen? Zijn werk uit die periode is alvast netjes opgeborgen. Als hij aan het einde van zijn onbetrouwbare relaas komt, begint hij terug te schilderen. Hij houdt het nu op bloemen en planten.

Naast het terugkijken op een leven gewijd aan kunst, snijdt de kersverse Britse Nobelprijswinnaar literatuur in ‘Een kunstenaar van het vlietende leven’ ook thema’s aan, zoals de veranderde positie van de Japanse vrouw, de invloed van de Amerikaanse bezetting op de Japanse samenleving en het verminderde respect ten opzichte van de oudere generatie. ‘Een kunstenaar van het vlietende leven’ doet qua thematiek denken aan Ishiguro’s belangrijkste werk ‘De rest van de dag’, waarin de Engelse butler Stevens terugblikt op zijn carrière in een sterk veranderde maatschappij. Zowel Stevens als Ono leverde een bijdrage aan de geschiedenis, die slechts bijkomstig was. Met zowel ‘De rest van de dag’ als ‘Een kunstenaar van het vlietende leven’ leverde Ishiguro gedenkwaardige bijdrages aan de literatuur.