Spotlight op:

In ‘spotlight op’ ontruk ik een boek en zijn auteur uit de vergetelheid. Vandaag staat de spotlight op: ‘The Turn of the Screw’ van Henry James.

“No; it was a big, ugly, antique, but convenient house, embodying a few features of a building still older, half replaced and half utilized, in which I had the fancy of our being almost as lost as a handful of passengers in a great drifting ship.”

Photo of Henry James

Op 10 januari 1895 schreef Henry James in zijn notities de opzet van een spookverhaal, dat hem eerder verteld was door de aartsbisschop van Canterbury. Meer dan twee jaar later werkte James zijn opzet uit. De rechten had hij dan al verkocht aan het Amerikaanse tijdschrift Collier’s Weekly. Omdat hij nood had aan een nieuw lezerspubliek maakte hij er zijn werk van om het verhaal zo angstaanjagend mogelijk te krijgen. Toen hij de correcties deed voor zijn feuilleton was hij zo bang van het verhaal dat hij had gecreëerd, dat hij amper durfde te gaan slapen.

In ‘The Turn of the Screw’ (De onschuldigen) neemt een gouvernante de zorg op zich van twee kinderen. Op het verlaten landgoed van haar opdrachtgever ziet de gouvernante spookachtige gedaanten. Enkel zij ziet die gedaanten. Gaandeweg echter meent zij dat de kinderen met de spoken spreken en samenspannen.

‘The Turn of the Screw’ is niet het enige spookverhaal dat James schreef, maar het is wel zijn bekendste. Het kreeg bij publicatie in 1898 laaiend enthousiaste kritieken. In de twintigste eeuw volgde talrijke interpretaties van deze horrorklassieker in zowel de literatuur als de populaire cultuur.

 

De foto bij dit blog komt van Wikimedia Commons. 

De geesten van Hill House van Shirley Jackson

Wat er leefde, leefde er alleen.

de geesten van hill house
The Haunting of Hill House (1959)

Heel zijn leven was doctor John Montague op zoek naar een spookhuis. Tot hij hoorde over Hill House. Aanvankelijk was hij sceptisch, vervolgens hoopvol en dan niet meer te stuiten. Alleen wou hij zijn intrek niet nemen in Hill House, hij had assistenten nodig. Dus ging hij op zoek naar mensen, die ooit bij abnormale gebeurtenissen betrokken waren. Twaalf schreef hij aan, vier reageerden. Uiteindelijk bleven er twee vrouwen over: Theodora en Eleanor Vance. Naast de vrouwen is er Luke Sanderson. Hij is de neef van de eigenaresse van Hill House en de doctors derde assistent. Tijdens hun verblijf in Hill House krijgt het huis langzaam grip op de doctor en zijn assistenten.

Wie een verhaal verwacht in de trant van ‘De vrouw in het zwart’ komt bedrogen uit. Jackson hoefde er geen spook bij te halen om haar horrorverhaal te vertellen. Toch gebeuren er rare dingen in ‘De geesten van Hill House’, zoals een onverklaarbare kou en gebons tegen muren en deuren. Volgens de schrijfster is het huis gestoord. Volgens mevrouw Montague, die halverwege het verhaal opduikt, heeft het huis geesten. Toch is Eleanor gelukkig in Hill House. Het huis is goed voor haar.

Er valt behoorlijk wat te vertellen over Eleanor Vance en het lot dat Jackson voor haar in petto had. Stephen King analyseerde het verhaal in ‘Danse Macabre’, een non-fictieboek waarin hij het heeft over de verhalen die hem beïnvloed hebben. King is maar een van de vele met een eigen analyse van Jacksons horrorverhaal. Je kan Kings analyse lezen in het nawoord van Bertram Koeleman.

Ik lees in ‘De geesten van Hill House’ vooral een mislukte poging tot emancipatie van een jonge getraumatiseerde vrouw, die zich probeert los te maken van haar leven voor Hill House. Haar verhaal wordt subliem verteld. De zinnen in ‘De geesten van Hill House’ weten alle emoties te bespelen. Inhoudelijk zijn er parallellen tussen Eleanors leven, wat er gebeurt in Hill House en wat er speelde tussen de oorspronkelijke bewoners van het gestoorde huis. Evengoed zijn er veel tegenstrijdigheden. Het verhaal eindigt zoals het begon: met de beschrijving van Hill House.

“Hill House zelf stond eenzaam tegen de heuvels, en hield het duister in zich opgesloten. Het stond er al tachtig jaar en zou er nog tachtig jaar kunnen blijven staan. De muren binnen waren nog kaarsrecht, de stenen sloten netjes op elkaar aan, de vloeren waren solide en de deuren hingen strak in hun posten: de stilte drukte gestaag tegen het hout en de stenen van Hill House en wat er leefde, leefde er alleen.”

Geest van Robert Harris

Het gevaarlijke leven van een politieke spookschrijver.

Tien miljoen dollar betaalde de Amerikaanse uitgever Marty Rhinehart voor de memoires van Adam Lang. Hij stelde twee voorwaarden: het boek moet binnen de twee jaar in de winkels liggen, en de ex-premier van Engeland moet uitgebreid ingaan op de oorlog tegen het terrorisme. Een naaste medewerker van Lang, Michael James McAra zette zich aan het werk. Het werk vlotte slecht. Het zag er naar uit dat McAra de deadline niet ging halen. Rhinehart stelde uiteindelijk zijn vakantiehuis op Martha’s Vineyard ter beschikking, zodat MacAra daar met Lang ongestoord kon werken. Als MacAra verongelukt, zit Lang met een probleem. Wie gaat er verder werken aan zijn memoires? Zoals altijd was het Rachel, zijn vrouw die de oplossing aanreikte. Zij zei: “Herinner je je de memoires van Christy Costello? Zijn ‘ghost’ moet jouw memoires schrijven.” En zo geschiedde.

‘Geest’ vertelt het verhaal van Adam Langs nieuwe ghostwriter vanuit zijn perspectief. De anonieme ghostwriter komt al meteen in het oog van een mediastorm terecht. Lang is namelijk aangeklaagd voor oorlogsmisdaden. Terwijl Lang steun zoekt bij de Amerikaanse regering probeert zijn ghostwriter een boek te maken van het gortdroge manuscript dat zijn voorganger achterliet. Van zijn opzet om zijn opdrachtgever te interviewen komt weinig terecht. Daarenboven stoot hij al snel op kleine onwaarheden. Onwaarheden die leiden naar dodelijke geheimen.

geest
The Ghost (2007) werd in 2010 door Roman Polanski verfilmd als ‘The Ghost Writer’ met onder meer Ewan McGregor en Pierce Brosnan.

‘Geest’ veroorzaakte bij publicatie in 2007 in het Verenigd Koninkrijk een relletje. Het boek verscheen niet lang nadat Tony Blair Downing Street verliet. Net als Adam Lang werd Tony Blair van oorlogsmisdaden beschuldigd en sloot hij een alliantie met de VS in de strijd tegen de terreur.

Harris geeft zijn eigen fictieve, maar plausibele verklaring in ‘Geest’ over die alliantie van Adam Lang, alias Tony Blair met de VS. Harris was trouwens een goede vriend en vertrouweling van Tony Blair, tot Blair besloot om samen met de VS de Iraakse dictator Saddam Hoessein ten val te brengen. ‘Geest’ zal hen niet terug bij elkaar gebracht hebben, hoewel Harris ooit liet optekenen dat Blair er de humor zou van inzien. ‘Geest’ zit overigens vol met zwarte humor. Het einde is sinister, maar briljant. Voor diegene die het niet begrepen hebben op gladde politici biedt ‘Geest’ een boeiende inkijk in het metier van de spookschrijver.