
Soms schrijf ik iets voor mijn blog en vraag ik me af waarom ik dat niet jaren eerder heb gedaan. Dat had ik onlangs toen ik een stuk schreef over tien bekende boeken uit de Japanse literatuur.
Van die tien boeken heb ik er zelf nog maar één gelezen: Stilte van Shūsaku Endō. Verder heb ik een stukgelezen tweedehands exemplaar van Kraanvogels in de schemering van Hisako Matsubara, over de tienjarige dochter van een shintopriester in het Japan van na de Tweede Wereldoorlog. En wat ik ook ooit las en besprak voor mijn blog, was Schipbreuk van Akira Yoshimura. Daarin kijken de inwoners van een straatarm kustdorp reikhalzend uit naar schepen die schipbreuk lijden, zodat ze de lading kunnen plunderen om aan voedsel te geraken. Tot er op een dag een schip op de rotsen slaat met een lading die hun leven voorgoed zal veranderen.
Op de een of andere manier zijn deze verhalen me bijgebleven. Misschien omdat ze me een Japan tonen van tradities, plichtsbewustheid, armoede en moeilijke keuzes.
Eigenlijk heb ik altijd wel iets met Japan gehad. Misschien begon het met de voorwerpen die mijn grootvader van zijn reizen had meebracht: eenvoudige tekeningen en een houten paneel met de onvermijdelijke Fuji. Souvenirs van een land dat voor mij toen even mysterieus als ver weg was. Grootvader was kapitein op het Belgenland, een passagiersschip dat mensen naar alle uithoeken van de wereld bracht. “Kapitein van de lange omvaart”, noemde mijn moeder dat.
Als jongvolwassene correspondeerde ik met enkele meisjes in Japan. Via hen leerde ik heel wat over hun cultuur, het dagelijkse leven en hun gewoonten. Ook mijn eerste kennismaking met Japanse literatuur verliep via die correspondentie. Van de ene kreeg ik een Engelstalige uitgave van Rashōmon van Ryūnosuke Akutagawa, een van de grote namen uit de moderne Japanse literatuur.
Van een andere ontving ik enkele manga’s.
Jarenlang stonden die boeken vrijwel onaangeroerd in mijn kast. Pas onlangs nam ik ze opnieuw ter hand. Tot mijn verrassing bleken het niet zomaar strips te zijn. Tussen de stapel bevonden zich twee delen van The Rose of Versailles van Riyoko Ikeda, een klassieker uit de Japanse mangageschiedenis, en een werk van Kyoko Ariyoshi, vooral bekend om haar balletmanga’s. Dat laatste was wellicht geen toeval. Mijn Japanse correspondentievriendin had zelf iets met ballet en koos vermoedelijk bewust voor een auteur die in Japan sterk met die wereld wordt geassocieerd. Ze stuurde me ook een bundel met vier korte verhalen van Urusei Yatsura van Rumiko Takahashi, een reeks die het alledaagse leven vermengt met sciencefiction, folklore en bovennatuurlijke elementen. Het personage Lum in deze reeks groeide uit tot een cultureel icoon in Japan. Haar uiterlijk en karakter verwijzen naar de Japanse oni, een soort demon uit de volksverhalen.
Ik herinner me dat vooral The Rose of Versailles me erg aansprak. Het deed me denken aan de weemoedige en vaak sentimentele verhalen uit de oude meisjesstripboeken van Debby. Of hoe culturele verschillen soms kleiner zijn dan we denken. Verhalen over emoties worden uiteindelijk overal ter wereld verteld.
Opvallend genoeg blijken de mangaka in mijn kleine verzameling allemaal vrouwen te zijn. Dat zegt misschien ook iets over het verschil met de Europese stripwereld, waar mannelijke auteurs veel zichtbaarder zijn.
Toen ik aan mijn stuk over de Japanse literatuur begon, had ik niet verwacht dat het me opnieuw naar mijn eigen boekenkast zou leiden. Naar een boek en manga’s die ik ooit cadeau kreeg, las en vervolgens jarenlang vergat. Achteraf bekeken waren het meer dan souvenirs uit een verre cultuur. Het waren de eerste stappen in een kennismaking die blijkbaar nooit helemaal is verdwenen.

Je moet ingelogd zijn om een reactie te plaatsen.