De rest van de dag van Kazuo Ishiguro

Reliek van een tijd die voorgoed voorbij is

James Stevens werkt al vijfendertig jaar als butler in Darlington House, een wereld die hij tot in de puntjes beheerst. Maar die wereld kantelt wanneer het huis wordt gekocht door een Amerikaans congreslid, de heer Farraday. Voor Stevens, die zijn hele carrière in dienst stond van de aristocraat Lord Darlington, is het een nieuwe realiteit waar hij zich schoorvoetend aan moet aanpassen.

Wanneer hij een brief ontvangt van de vroegere huishoudster Miss Kenton, besluit hij haar op te zoeken. Hij hoopt haar te overtuigen terug in dienst te komen. Aangemoedigd door zijn nieuwe werkgever vertrekt hij voor een zesdaagse autorit door het zuidwesten van Engeland. Tijdens die tocht blikt hij terug op zijn leven als butler — een terugblik die langzaam onthult hoezeer zijn carrière verweven was met een tijdperk dat voorgoed voorbij is.

Qua actie gebeurt er weinig in De rest van de dag. Als lezer zit je vooral in Stevens’ gedachten, in zijn mijmeringen over waarden en idealen die voor hem de kern van zijn beroep vormden. Zijn carrière beslaat de periode 1921–1956, een tijd waarin de rol van huispersoneel ingrijpend veranderde. Stevens is een reliek van een wereld die langzaam verdwijnt.

Omdat hij voortdurend hamert op die waarden en idealen, treedt halverwege het verhaal een zekere monotonie op. Maar het einde is een anticlimax van formaat: Stevens blijkt een onbetrouwbare verteller, iemand die zijn leven heeft toegewijd aan principes die hem uiteindelijk niet gelukkig maakten. Het tragische zit niet alleen in het zelfbedrog, maar vooral in het besef van wat hij opgaf — en in de erkenning dat zijn leven misschien één grote vergissing was.