Schrijven volgens Molière

Geüpdated in augustus 2026.

Molière was een Franse toneelschrijver en acteur, die bekendheid verwierf met satirische komedies. Achter zijn artiestennaam schuilde Jean-Baptiste Poquelin, geboren op 15 januari 1622 in Parijs. Zijn vader was een vermogend hofleverancier die hoopte dat zijn zoon de familiezaak zou voortzetten. Maar Poquelin koos niet voor de veilige weg van stoffen en wandtapijten en een goed inkomen. Hij koos voor het podium – voor de onzekerheid, de satire en de lach die soms pijn doet.

Als auteur, acteur en later ook theaterdirecteur bouwde hij een oeuvre dat de zwaktes van zijn tijd genadeloos blootlegde. Hij stierf in het harnas. Op 17 februari 1673 zakte hij tijdens een voorstelling van Le Malade imaginaire in elkaar. Kort daarna overleed hij.

Molière, die heel zijn leven letterlijk in de spotlight had gestaan en opgetreden, die roem en triomfen had gekend zowel als schulden en censuur, mocht niet begraven worden in de heilige grond van een officiële begraafplaats. Net als prostituees waren acteurs voor de Kerk mensen die de moraal ondergroeven: zij leefden immers van vermaak, imitatie en het zich voordoen als iemand anders. Acteurs konden niet zomaar aanspraak maken op sacramenten of een kerkelijke begrafenis, tenzij ze expliciet afstand deden van hun beroep voor hun overlijden. Maar Molière stierf onverwacht. Ook had hij heel zijn leven op gespannen voet met de Kerk geleefd, doordat hij een talent had voor het ontmaskeren van hypocrisie. Zo had hij in het toneelstuk Tartuffe een bedrieger opgevoerd die religie en vroomheid gebruikt als masker voor manipulatie. Omdat de Kerk vond dat Molière de religie belachelijk had gemaakt, werd Tartuffe verboden. Andere stukken, zoals Dom Juan, kregen eveneens te maken met censuur.

Na tussenkomst van Molières weduwe — en mogelijk ook van koning Lodewijk XIV — gaf de aartsbisschop uiteindelijk toestemming om hem ’s nachts te begraven op een kerkhof, zij het in een uithoek die voor ongewijde doden (*) was voorbehouden. In de negentiende eeuw werden zijn beenderen herbegraven op de begraafplaats Père Lachaise. Al bestaat er geen zekerheid dat het werkelijk om Molières stoffelijke resten gaat: graven in ongewijde grond kregen immers geen markering. De herbegraving was daarom vooral symbolisch

In 1680, zeven jaar na zijn dood, werd bij koninklijk decreet La Comédie Française opgericht, waarvan Molière de wegbereider was. Postuum werd Molière lid van de Académie Française, waar op zijn borstbeeld in de erezaal volgende tekst werd aangebracht: Rien ne manque à sa gloire, il manquait à la nôtre (Niets ontbreekt aan zijn eer, hij ontbrak aan de onze).

(*) Voor wie meer achtergrond wil over het onderscheid tussen gewijde en ongewijde grond, is dit artikel van Andere Tijden interessant: Ongewijde aarde.

Bron: beeld – Wikimedia Commons