Nostromo van Joseph Conrad

Vraagt een actieve lezer.

‘Nostromo’ kostte Conrad heel wat hoofdbrekens. Na zijn verhalenbundel ‘Typhoon’ vreesde hij dat er niets meer was om over te schrijven. Tot hij een vaag idee kreeg. Als jonge zeevarende man had hij ooit het verhaal gehoord over een man die een lichter vol met zilver had gestolen, terwijl er een revolutie in een of ander Zuid-Amerikaans land aan de gang was. Die anekdote was hij al bijna vergeten, tot hij op het levensverhaal van een Amerikaanse zeeman stuitte. In dat levensverhaal las hij het verhaal over de diefstal, dat hij meer dan 20 jaar geleden had horen vertellen. Een nieuwe roman was geboren. Niettemin aarzelde Conrad. Zuid-Amerika was terra incognito voor hem. Hij moest zich dus inlezen en zijn fantasie aanspreken. 

Na 2 jaar te hebben doorgebracht in het fictieve land Costaguana en zijn afvallige provincie Sulaco achtte Conrad zijn roman klaar om los te laten op de wereld. Fervente sf-fans, die de ‘Alien’ filmreeks kennen, kennen allicht de namen Sulaco en Costaguana. In de tijd van de ‘Alien’ filmreeks had ‘Nostromo’ al zijn status van klassieker in de Engelse literatuur ingenomen. Bij publicatie in 1904 kreeg het echter een koele en zelfs vijandige ontvangst. De meeste lezers vonden het maar niets. Met ‘Nostromo’ had Conrad niet het obligate zeeverhaal geschreven maar een politieke roman. ‘Nostromo’ verhaalt namelijk over kleine en grote gebeurtenissen rond de zilvermijn van Sulaco, een splijtzwam in het politiek onstabiele Costaguana. Een van die gebeurtenissen is de diefstal van een lichter vol zilver door de Italiaanse zeeman Nostromo. Hoewel hij zelf belangen heeft, leent hij zich voor het verdedigen van de belangen van de rijken. Daarnaast wordt hij door de armen op handen gedragen.

‘Nostromo’ is een experimentele en originele roman. Aanvankelijk vliegt het verhaal van hot naar haar. Je doet er goed aan om de eerste hoofdstukken 2 keer te lezen, tot je gewoon bent aan de wisselde stijl en perspectieven. ‘Nostromo’ laat je als lezer werken, maar het loont. Je bent in goede handen. Conrad wist wat hij deed. Bovendien is hij een brugfiguur tussen de klassieke en modernistische literatuur. Voor de liefhebber van klassieke literatuur valt er bijgevolg veel te beleven. Conrads klassieker biedt avontuur, prachtige beschrijvingen, doorleefde hoofdpersonages en uitgewerkte bijfiguren. Bovendien waan je je zonder problemen in een Zuid-Amerikaans land. De afscheuring van Sulaco verloopt zonder bloedvergieten. Niettemin krijg je een goed idee van het nutteloze geweld van elke revolutie door de dood van de onfortuinlijke Hirsch. Met onder meer deze scène weet je dat Conrad inderdaad streefde naar onconventionele verbanden en perspectieven. Dat streven hoort thuis binnen de modernistische literatuur. Dit streven geeft ‘Nostromo’ originele en onvergetelijke scènes. Zo speelt het lijk van Hirsch een actieve rol bij een gesprek tussen Nostromo en dokter Monygham.

“In een land waar de mensen
niet voor zichzelf opkomen
is God altijd afwezig.”

Is er eigenlijk wel iets kritisch aan te merken op ‘Nostromo’? Ja! De laatste 2 hoofdstukken zijn afgrijselijk. Over die hoofdstukken was er terecht heel wat te doen in 1904. Critici vroegen Conrad om ze te herschrijven. Wat hij niet deed, en beter wel had gedaan. Vooral omdat het hoofdstuk voor die gewraakte hoofdstukken ijzersterk en subliem is. 

Oorspronkelijke titel: Nostromo.
Datum van publicatie: 1904.

Gepubliceerd door

daniellecobbaertbe

Ik lees en schrijf graag. ‘Boeken’ is mijn excuus om nieuwsgierig rond te lopen in de wondere wereld van de letteren. En me te vergapen aan de rijkheid en diversiteit van het geschreven woord.