Fictieve heldin: Bertha Mason

©Umberto via Unsplash

Hoewel ze essentieel was voor het plot kwam er geen woord over haar lippen. Pas 119 jaar later kreeg ze een stem, kon ze haar verhaal vertellen over haar huwelijk met Edward Rochester. Intussen schitterde Bertha Mason niet enkel op papier maar ook in de populaire cultuur. 

In ‘Jane Eyre’ van Charlotte Brontë (1816-1855) leeft Bertha Mason opgesloten in een kamer op de derde verdieping van Thornfield Hall. Ze leeft al lang in die kamer, al zeker 10 jaar. Hier wordt ze verzorgd door Grace Poole, een verpleegster.

Rochester kan niet van Bertha scheiden want zij is gek. Dus heeft hij buitenechtelijke relaties. Maar dan komt Jane Eyre in zijn leven en wil de ruige Rochester meteen met haar trouwen. Als op de huwelijksdag blijkt dat hij al getrouwd is, verlaat Jane hem. Nadat Bertha Thornfield Hall in brand steekt en Rochester een held blijkt te zijn, keert Jane naar hem terug. Omdat de gewelddadige Bertha omkwam in de brand, luiden bij de hereniging van Jane en Edward de huwelijksklokken. 

De eerste mevrouw Rochester had Edward overigens het hof gemaakt op Jamaica. Zij was rijk en knap en de wederzijdse families drongen aan op een huwelijk. Als hij echter op voorhand had geweten dat krankzinnigheid in haar bloed zat, dan was hij nooit met haar getrouwd. 

In ‘Wide Sargasso Sea’ (De wijde Sargassozee) van Jean Rhys (1890-1979) uit 1966 blijkt Bertha Mason eigenlijk Antoinette Cosway te heten. Na de dood van haar Engelse vader en de teloorgang van zijn plantage, was haar creoolse moeder hertrouwd met de rijke meneer Mason. Als creoolse zat haar moeder Annette in een sociaal isolement, wat haar tot waanzin dreef. Voor de witte bevolking waren zij en haar kinderen immers witte negers en en voor de gekleurde witte kakkerlakken. 

Antoinettes huwelijk met die arrogante Engelsman Rochester pakte al snel verkeerd uit. Het was duidelijk dat hij ziek was van jaloezie nadat hij haar op een avond sloeg. Als hij haar vervolgens meenam naar Engeland en opsloot in zijn huis, werd de gevoelige en fantasierijke Antoinette langzaam gek. Vooral het feit dat haar man haar beroofde van haar creoolse identiteit was de spreekwoordelijke druppel.

Van hem kreeg ze de naam Bertha. Antoinette vond hij te Frans. Hij stoorde zich aan haar brabbeltaal, een mengeling van Frans en creools. Vond haar dom en bijgelovig. Te passioneel en te emotioneel. Ze was immers geen Europese. Als niet-Europese vrouw kreeg ze bij Charlotte Brontë geen stem en werd ze in onflatterende bewoordingen beschreven. Niettemin heeft ze veel gemeen met Jane Eyre. Beide zijn onafhankelijke en levendige vrouwen met een moeilijke jeugd.

Met ‘Wide Sargasso Sea’ schreef Jean Rhys een postkoloniaal antwoord op ‘Jane Eyre’. Zij was toen 76. Rhys was een witte creoolse vrouw: zij was een Britse geboren op het Caraïbische eiland Dominica. Haar vader was een Welshman en haar moeder was van creools-Schotse afkomst.

Rhys wist maar al te goed hoe zwaar de taak was die zij op zich genomen had. ‘Jane Eyre’ van Charlotte Brontë was een geliefde klassieker die elke Engelsman kende. Dat zij uitgerekend op die roman een antwoord wou schrijven was gedurfd. Niet alleen slaagde Rhys in haar opzicht, zij schreef met ‘Wide Sargasso Sea’ een klassieker die net als ‘Jane Eyre’ zijn weg vond naar andere cultuuruitingen. 

Trailer van de Britse televisiefilm Wide Sargasso Sea uit 2006. De trailer komt van YouTube.

Gepubliceerd door daniellecobbaertbe

Ik lees en schrijf graag. ‘Boeken’ is mijn excuus om nieuwsgierig rond te lopen in de wondere wereld van de letteren. En me te vergapen aan de rijkheid en diversiteit van het geschreven woord.

%d bloggers liken dit: