Roman in de beklaagdenbank.

klassieker uit de literatuur

Klassiekers zoals Lady Chatterley’s minnaar zijn baanbrekend. 

Londen, The Old Bailey, 1960. “Geachte leden van de jury. Is dit het soort boek dat u uw vrouw of uw bedienden zou willen laten lezen?” Het boek waar de aanklager naar verwees, was ‘Lady Chatterley’s lover’ van D.H. Lawrence (1885-1930).

Toen D.H. Lawrence in 1930 stierf, kende de publieke opinie hem als een schrijver van pornografie. Lawrence was namelijk een van de eerste Engelse schrijvers die openlijk over seks schreef. Gerechtelijke vervolging bleef niet uit. De schrijver bracht het grootste deel van zijn korte leven dan ook door in het buitenland. Zijn ongedwongen levensstijl inspireerde zijn bekendste en beruchtste werk: ‘Lady Chatterley’s lover’. Lawrence schreef het in 1928 in Italië en liet het daar ook publiceren. In 1929 verscheen de geruchtmakende lady in Frankrijk.

Iedereen die uit Frankrijk of Italië kwam, kon strenge douanecontroles verwachten. Onder geen beding mocht er een ongecensureerd exemplaar van ‘Lady Chatterley’s lover’ Engeland binnengesmokkeld worden. Toen in 1959 de wetgeving op obsceniteit versoepeld werd, besloot Penguin Books om ‘Lady Chatterley’s lover’ in Engeland te publiceren. Uiteraard wou de kroon daar een stokje voor steken! De uitgever kon zich gaan verantwoorden in de rechtszaal. Nochtans was de wet juist versoepeld om literaire werken te beschermen, en om een onderscheid te maken tussen kunst en pornografie. Maar was ‘Lady Chatterley’s lover’ wel een literair werk? Het was aan de fine fleur van de toenmalige literatuurwereld om daar hun licht over te laten schijnen.

‘All hopes of eternity and all gain from the past he would have given to have her there, to be wrapped warm with him in one blanket, and sleep, only sleep. It seemed the sleep with the woman in his arms was the only necessity.”

Het waren overigens niet enkel de spraakmakende seksscènes waarover de kroon en de aanklager viel. Er was ook de kwestie van het klassenverschil. Lady Chatterley begint namelijk een fysieke relatie met de jachtopzichter van haar man, krijgt een kind van hem en scheidt vervolgens om te trouwen met haar grote liefde. Tijdens het proces tegen Penguin Books bleek dat de aanklager het vooral moeilijk had met het overspel van de immorele lady met haar bediende. Zijn uitspraak over vrouwen en bedienden viel slecht bij de publieke opinie. De jury volgde hem niet; zij gaf Penguin Books het recht om ‘Lady Chatterley’s lover’ te publiceren. Op de eerste dag van publicatie verkocht Penguin Books 200 000 exemplaren.

De vrijspraak had verstrekkende gevolgen. Seks was niet langer meer een taboe in de kunst en in de entertainmentindustrie, wat dan weer zijn weerslag had op de Engelse maatschappij. Vooral Londen maakte zich op voor de swingende jaren 60.

Trailer van de televisieserie uit 2015 komt van het YouTube-kanaal van de BBC. Voor dit blog gebruikte ik verschillende bronnen waaronder The Guardian.
De foto bovenaan dit blog komt van Pixabay. 

Een kamer met uitzicht van E.M. Forster

recensie (2) (1)

Kiezen voor George of kiezen voor fatsoen en conventie.

Charlotte Bartlett was ontzet. Normaal gezien namen de gasten in een pension haar en haar nichtje Lucy, een paar dagen op vooraleer hen aan te spreken. Het kon niet anders of zij hadden met een onbeschaafd heerschap te doen. De kleding van de oude man bevestigde haar oordeel. Wat de man voorstelde, schokte iedereen aan tafel. Meneer Emerson had de dames namelijk voorgesteld om hun kamers over te nemen. Hij en zijn zoon George gaven niet om een kamer met uitzicht. Hoewel de dames gevraagd hadden naar een kamer met uitzicht, hadden ze die niet gekregen. Charlotte was niet ingegaan op het voorstel van meneer Emerson. Zij sprak al over het zoeken naar een ander pension, als meneer Beebe binnenkwam.

Wat een toeval! De geestelijke was net als hen op reis in Italië. Charlotte vertelde meneer Beebe over het voorstel van de heer Emerson. De geestelijke verzekerde haar dat het weinig kwaad had gekund. De ruil had haar tot niets verplicht en de Emersons zouden er geen misbruik van gemaakt hebben. Vader en zoon zijn weliswaar zonderling – het zijn socialisten, maar het zijn aardige mensen. Juffrouw Bartlett had het dus juist ingeschat dat de Emersons niet tot hun klasse behoren.

Hoewel het Charlottes taak was om Lucy te vrijwaren van ongewenste mannelijke aandacht, was Lucy toch een paar keer alleen met George Emerson. De laatste ontmoeting met George leidde zelfs tot hun vlucht uit Firenze. Maar wat is er nu eigenlijk gebeurd tussen Lucy en George? Je zit al een heel eind in het tweede deel van de roman, vooraleer de ware toedracht aan het licht komt. Bij aanvang van het tweede deel heeft Lucy zich net verloofd met Charles Vyse. Charles mag uiteraard niet weten wat er in Firenze gebeurd is. Makkelijker gezegd, dan gedaan, want George Emerson kruist ook in Engeland het pad van Lucy. Hij is ongelukkig met haar verloving, want hij is smoorverliefd op haar. Maar hoe zit het met Lucy? Houdt zij ook van hem? Zo ja, zal zij dan voor George kiezen? Of kiest zij voor fatsoen en conventie met Charles?

Net als in ‘Overtocht naar India‘ zette Forster in het eerste deel van deze romantische komedie, de Britten in het buitenland feilloos en ironisch neer. In plaats van interraciale verschillen zijn er verschillende wereldbeelden, waardoor de roman gelijkenissen vertoont met ‘Maurice’. Forster was namelijk heel consequent in zijn thematiek. Ook had hij zijn eigen ideeën over het leven. Hoewel de aanvang van de roman iets anders doet vermoeden, speelt het standsverschil geen grote rol in ‘Een kamer met uitzicht’. ‘Een kamer met uitzicht’ was Forsters tweede roman. Het incident in het eerste deel is nog niet zo ingenieus uitgewerkt zoals in ‘Overtocht naar India’, het werkt zelfs abrupt, maar al bij al is dit een heerlijk boek om te lezen.

 

Wie zij was van Georgina Harding

recensie (2) (1)

De mysterieuze dood van een moeder.

Engeland, 1961. Op dezelfde dag dat er een spionagezaak aan het licht kwam, verdween de moeder van de 8-jarige Anna. Als verklaring voor haar moeders plotse verdwijning kreeg Anna te horen dat haar moeder in de hemel was. Haar broer Peter kreeg dezelfde uitleg en concludeerde dat hun moeder een spionne was. Net als de mensen die opgepakt waren, kwam hun moeder van ergens achter het IJzeren Gordijn.

Haar lichaam kregen de kinderen niet te zien. Vanwege hun leeftijd mochten ze haar begrafenis niet bijwonen. Door het gebrek aan uitleg vulden ze maar zelf de gaten op met hun fantasie. Zo waren ze ervan overtuigd dat de joodse pianolerares, net als hun moeder, een spionne was.

“Waarom legden ze die dingen niet uit, die grote mensen? Ze legden niets uit, ze verduidelijkten niks, zodra het echt ergens overging, slikten ze hun woorden in. En wij vielen in de gaten die zij tussen hun woorden lieten vallen. Je had iets met de Japanners, iets waar niet over gesproken werd, maar wat mensen van ons volk was overkomen, Britse mannen en vrouwen, gevangen in een soort oosters stilzwijgen -monden dichtgeknepen als spleetogen. En dan had je het gruwelijke met de joden, dat dieper ging, maar verder van ons afstond.”

Decennia later kijkt Anna terug op die periode en probeert achter de waarheid te komen. Zij reconstrueert het leven van haar moeder voor haar huwelijk. Uiteindelijk ontdekt zij dat haar moeder een geheim had. Voor Anna het bewijs dat de kinderlijke intuïtie klopte. Best jammer, dat Harding haar lezer niet zelf deze conclusie laat trekken. Bovendien komt deze plotwending gemaakt over.

Kortom: ‘Wie zij was’ schiet als verhaal tekort. Echter, het boek is vanwege de stijl en het taalgebruik meer dan de moeite waard om te lezen. Ook weet Harding het kinderperspectief, de tijdsgeest en de oudere Anna met haar herinneringen schitterend neer te zetten.

The Spy Game, 2009.