Christus kwam niet verder dan Eboli van Carlo Levi

Het andere Italië

Arts, schilder en schrijver Carlo Levi werd in 1935 wegens anti-fascistische activiteiten verbannen naar het afgelegen, straatarme Aliano in het zuiden van Italië. Levi zelf kwam uit een welgestelde familie uit Turijn, in het noorden van Italië. Aliano week in alle opzichten af van het Italië dat hij kende. De Italiaanse beschaving, zoals hij die kende was niet voorbij het zuiderse stadje Eboli geraakt. Alles wat zuidelijker lag, zoals Aliano, vormde een andere wereld. Een wereld waarin de arts Levi vooral te maken kreeg met de dood, vaak in de gedaante van cholera.

Tijdens zijn eenjarig verplichte verblijf in Aliano werd Levi door zijn huishoudster onderwezen in de hekserij, hield hij een dagboek bij en schilderde hij. Hij kwam vrij na een algemene amnestie die volgde op de inname van de Ethiopische stad Addis Abeba door het Italiaanse leger. Ondanks zijn belofte aan zijn dorpsgenoten keerde Levi pas na zijn dood in 1975 terug naar Aliano, om daar begraven te worden.

De publicatie van Christus kwam niet verder dan Eboli in 1947 leidde in Italië tot meer aandacht voor het straatarme zuiden. Niettemin is de regio Basilicata waartoe Aliano behoort, vandaag de dag amper gekend bij toeristen. De streek rond Aliano behoort nog steeds tot dat andere Italië.

Christus kwam niet verder dan Eboli laat zich niet in één genre onderbrengen. Het is een tijdsdocument, een reisverslag en een beklijvend eerbetoon aan de inwoners van dat andere Italië. Het is tegelijk een filosofisch, antropologisch en politiek traktaat. Vooral Levi’s beschouwingen over beschaving, cultuur en kunst maken het relevant voor de hedendaagse lezer. Het boek heeft iets ironisch, humoristisch en poëtisch. En vooral: Levi wist hoe je een verhaal vertelt.

De uitgave van Nieuw Amsterdam is overigens pure verwennerij. Het bevat een helder voorwoord en verklarende voetnoten, die staan waar ze moeten staan: in de nabijheid van het te verklaren woord.