De stille Amerikaan van Graham Greene

Vintage Greene.

Saigon, 1952. Hij had net zijn opiumpijp gerookt toen er een Vietnamese politieagent aanklopte. Hij moest mee voor verhoor. Phuong moest ook mee. Op de Franse Sûreté vertelt inspecteur Vigot hen dat Pyle is vermoord. Vigot wil weten wat Thomas Fowler weet over Pyle. 

Ze hadden elkaar leren kennen op het plein voor hotel Continental. In tegenstelling tot zijn luidruchtige Amerikaanse collega’s van de pers was Pyle rustig en bescheiden; een stille Amerikaan. Alden Pyle werkte bij de Missie voor Economische Hulpverlening en was een een aanhanger van de theorie van York Harding. Harding verkondigt in zijn boeken dat landen zoals Vietnam geen nood hebben aan een kolonisator noch aan een communistisch bewind, en pleit in plaats daarvan voor een derde macht. 

Pyle was geïnteresseerd in hoe Thomas Fowler, met zijn jaren ervaring in het gebied, dacht over die derde macht. Hoewel de cynische Fowler Pyle maar een naïeve idealist vond, groeide er een vriendschap tussen beide. De vriendschap werd echter behoorlijk op de proef gesteld toen Pyle bekende dat hij verliefd was op Fowlers vriendin, de Vietnamese Phuong. 

Een maand geleden had Phuong hem verlaten voor Pyle. Pyle wou immers met haar trouwen en haar meenemen naar de VS. Een huwelijk met de getrouwde en veel oudere Thomas zat er niet in; Zijn vrouw wil immers niet scheiden.

Inspecteur Vigot meent dan ook terecht dat Thomas Fowler meer weet over de moord op Pyle. Volgens de Franse inspecteur was Pyle een spion. 

De titel krijgt zo twee betekenissen. Naast de karaktereigenschappen van Pyle is er het gegeven dat hij ‘een stille’ of spion was. De Franse autoriteiten willen de moord op Pyle liefst in de doofpot zien verdwijnen. Maar inspecteur Vigot wil graag achterhalen wat zijn hoofdverdachte, Thomas Fowler weet. En uiteraard wil de lezer ook weten of Thomas iets te maken heeft met de moord op Pyle. 

‘De stille Amerikaan’ was visionair in 1955 omdat Greene de Vietnamoorlog voorspelde (1955-1975). In de Vietnamoorlog gingen de Amerikanen de strijd aan met de  communistische Vietminh. In ‘De stille Amerikaan’ is er ook een oorlog aan de gang, namelijk de Eerste Indochinese oorlog of de onafhankelijkheidsstrijd (1946-1954), die werd uitgevochten tussen de Vietminh en de Franse kolonisator. Eigenlijk kan je de verschillende personages in ‘De stille Amerikaan’ zien als een allegorie voor de landen waarvoor ze staan, waardoor je een stuk geschiedenis meekrijgt. Los van die allegorie is ‘De stille Amerikaan’ een typische Greene met een gewetensconflict dat leidt tot een climax en een keuze waarop het hoofdpersonage niet meer kan terugkomen. Kortom: een vintage Greene. 

Oorspronkelijke titel: The Quiet American.
Jaar van publicatie: 1955.