De stille Amerikaan van Graham Greene

Vintage Greene.

Saigon, 1952. Hij had net zijn opiumpijp gerookt toen er een Vietnamese politieagent aanklopte. Hij moest mee voor verhoor. Phuong moest ook mee. Op de Franse Sûreté vertelt inspecteur Vigot hen dat Pyle is vermoord. Vigot wil weten wat Thomas Fowler weet over Pyle. 

Ze hadden elkaar leren kennen op het plein voor hotel Continental. In tegenstelling tot zijn luidruchtige Amerikaanse collega’s van de pers was Pyle rustig en bescheiden; een stille Amerikaan. Alden Pyle werkte bij de Missie voor Economische Hulpverlening en was een een aanhanger van de theorie van York Harding. Harding verkondigt in zijn boeken dat landen zoals Vietnam geen nood hebben aan een kolonisator noch aan een communistisch bewind, en pleit in plaats daarvan voor een derde macht. 

Pyle was geïnteresseerd in hoe Thomas Fowler, met zijn jaren ervaring in het gebied, dacht over die derde macht. Hoewel de cynische Fowler Pyle maar een naïeve idealist vond, groeide er een vriendschap tussen beide. De vriendschap werd echter behoorlijk op de proef gesteld toen Pyle bekende dat hij verliefd was op Fowlers vriendin, de Vietnamese Phuong. 

Een maand geleden had Phuong hem verlaten voor Pyle. Pyle wou immers met haar trouwen en haar meenemen naar de VS. Een huwelijk met de getrouwde en veel oudere Thomas zat er niet in; Zijn vrouw wil immers niet scheiden.

Inspecteur Vigot meent dan ook terecht dat Thomas Fowler meer weet over de moord op Pyle. Volgens de Franse inspecteur was Pyle een spion. 

De titel krijgt zo twee betekenissen. Naast de karaktereigenschappen van Pyle is er het gegeven dat hij ‘een stille’ of spion was. De Franse autoriteiten willen de moord op Pyle liefst in de doofpot zien verdwijnen. Maar inspecteur Vigot wil graag achterhalen wat zijn hoofdverdachte, Thomas Fowler weet. En uiteraard wil de lezer ook weten of Thomas iets te maken heeft met de moord op Pyle. 

‘De stille Amerikaan’ was visionair in 1955 omdat Greene de Vietnamoorlog voorspelde (1955-1975). In de Vietnamoorlog gingen de Amerikanen de strijd aan met de  communistische Vietminh. In ‘De stille Amerikaan’ is er ook een oorlog aan de gang, namelijk de Eerste Indochinese oorlog of de onafhankelijkheidsstrijd (1946-1954), die werd uitgevochten tussen de Vietminh en de Franse kolonisator. Eigenlijk kan je de verschillende personages in ‘De stille Amerikaan’ zien als een allegorie voor de landen waarvoor ze staan, waardoor je een stuk geschiedenis meekrijgt. Los van die allegorie is ‘De stille Amerikaan’ een typische Greene met een gewetensconflict dat leidt tot een climax en een keuze waarop het hoofdpersonage niet meer kan terugkomen. Kortom: een vintage Greene. 

Oorspronkelijke titel: The Quiet American.
Jaar van publicatie: 1955.

De acht bergen van Paolo Cognetti

Over stads- en bergjongens.

Hun eerste liefde waren de Dolomieten geweest. Ze trouwden in de bergen met windjacks als trouwkledij. Na hun huwelijk trokken ze naar Milaan. Toch bleven de bergen een belangrijke rol in hun leven spelen. Ook Pietro, hun zoon, groeide op met een berg. Pietro’s berg bevond zich in de nabijheid van het dorpje Grana in het Noord-Italiaanse Val d’Aosta. Hier bracht hij als jongen de zomervakanties door, en sloot een vriendschap voor het leven met koeienhoeder Bruno. Als jongvolwassene ging hij zijn eigen weg. De dood van zijn vader bracht hem terug naar Grana. Hier had zijn vader hem een stukje grond nagelaten. Samen met Bruno bouwde hij op die grond een huis. Ondanks het huis bleef Pietro weggaan en terugkomen naar Grana…tot hij niet meer terug kon keren.

Net als Pietro bracht Paolo Cognetti zijn zomervakanties door in Grana. Na de dood van zijn vader kwam er het verlangen om terug te gaan naar de bergen van zijn jeugd. Bovendien sprak het eenvoudige leven in de bergen hem enorm aan. Sinds tien jaar woont Cognetti de helft van het jaar in de Italiaanse Alpen, en de andere helft in Milaan. ‘De acht bergen’ schreef hij met pen en papier in de Italiaanse Alpen, en werkte hij uit op de computer in Milaan. In tegenstelling tot wat vele lezers denken, zijn de bergen in zijn verhaal geen metafoor, maar een reële omgeving. De pieken en dalen van de bergen hangen geenszins samen met de hoogtes en laagtes in het leven van Pietro. Ze nemen gewoon een belangrijke plek in in zijn leven, en dat van zijn ouders en beste vriend.

‘De acht bergen’ vertelt een mooi en klassiek verhaal over het lot, het leven, de liefde en de dood. Het verhaal is eenvoudig en lijkt weinig complex. Niettemin creëert de schrijver door het ik-perspectief een aura van geheimzinnigheid rond Pietro. Centraal staan Pietro’s moeizame relatie met zijn vader en zijn onverwoestbare vriendschap met Bruno. Met Bruno heeft hij een typische mannenvriendschap: ze maken eindeloze zwerftochten, gaan op ontdekking en ondernemen samen dingen. De idealistische Pietro is en blijft een stadsjongen, die niet permanent in de bergen gaat wonen. Bruno daarentegen is niet weg te krijgen uit de bergen. Zo gaat ‘De acht bergen’ eveneens over de verschillen tussen stadsmensen en bergbewoners. Voor Bruno zijn de bergen reëler, dan ze ooit voor Pietro zullen zijn. Ook is Bruno ervan overtuigd dat hun berg hem nooit kwaad zal berokkenen. Het ontroerende einde geeft hem echter ongelijk.

“In een van die dalen lag het dorp Grana, in een aftakking die door passanten werd genegeerd als verwaarloosbare optie, bovenin begrensd door staalgrijze bergkammen en onderin door een rots die de toegang ertoe versperde.”

Oorspronkelijke titel: Le otto montagne
Jaar van publicatie: 2016