Kloostermoord van C.J. Sansom

Moord in een klooster in Tudor Engeland.

Nadat hij afstudeerde als historicus besloot hij om zich om te scholen tot advocaat. In de advocatuur vond hij zijn passie. Toch liep hij rond met het idee voor een roman. Heel concreet wou hij iets doen met de ontbinding van de rooms-katholieke kloosters (1536-1540) in Engeland tijdens de regering van Henry VIII. Dankzij een erfenis kon hij in 2000 een sabbatjaar nemen.

De vrucht van dat sabbatjaar was de bestseller ‘Dissolution’, wat in het Nederlands aanvankelijk verscheen onder de titel ‘Onthechting’. ‘Kloostermoord’ is ook het eerste boek in een serie over Matthew Shardlake. C.J. Sansom is al meermaals genomineerd met zijn Shardlake-boeken, en won met het tweede boek ‘Dark Fire’ (Het zwarte vuur) de CWA Ellis Peters Historical Award. In Groot-Brittannië behoort Sansom tot de best verkopende schrijvers van historische romans. 

In ‘Kloostermoord’ heeft de Londense advocaat Shardlake een bloeiende juridische praktijk. Dit heeft hij grotendeels te danken aan zijn beschermheer, Thomas Cromwell. Cromwell heeft een bijzondere opdracht voor hem. In het klooster van Scarnsea is een hoge ambtenaar van de koning op een gruwelijke wijze om het leven gebracht. Shardlake moet de moord onderzoeken. Bovendien moet hij de opdracht van de vermoorde ambtenaar overnemen.

In het klooster ontdekken Shardlake en zijn jonge klerk dat de moord op Singleton niet op zichzelf staat. En dat er geen enkel middel geschuwd wordt om de misdaden binnen de kloostermuren te houden. Ook komt Shardlake te weten dat Cromwell het meervoudig overspel van Anna Boleyn verzonnen heeft.

Zoals historica Lucy Worsley aantoonde in ‘A Very British Murder’ en ‘The Art of English Murder’ hebben ze aan de andere kant van de Noordzee een nationale obsessie met moord. Daarnaast is historische fictie een geliefd genre bij Engelse lezers en lijden de Engelsen aan Tudormania. Als je als Brits schrijver wil scoren bij je lezerspubliek schrijf je zoals Sansom best een spannende roman, waarin er op een moord of twee niet wordt gekeken. En plaats je je roman in Tudor Engeland.

Het houterige begin van ‘Kloostermoord’ belooft aanvankelijk weinig goeds. Maar het verhaal pikt op, en uiteindelijk kan je niets anders dan besluiten dat Sansom weet hoe je een spannend verhaal vertelt. De clou is vergezocht, maar al bij al is dit een aanvaardbaar debuut. Sansom excelleert vooral in het tot leven brengen van Tudor-Engeland. Ook schiep hij met Shardlake een interessant personage voor een serie.

Door zijn gesteldheid – Shardlake heeft een bochel – is hij een buitenbeentje. Door het bijgeloof dat hij als bultenaar ongeluk brengt, zijn zijn relaties met anderen getroebleerd. Zijn relatie met Cromwell was van aanvang aan al bekoeld, en op het einde van ‘Kloostermoord’ zegt Shardlake dat hij niet meer voor hem wil werken. Of hij inderdaad opdrachten van Cromwell kan weigeren, is maar de vraag. Alleszins besteedt Sansom veel aandacht aan de innerlijke motieven en het karakter van Shardlake. Shardlakes droom van de reformatie komt overigens niet overeen met de werkelijkheid, en dat drukt op hem. Zo is zijn bochel niet enkel een letterlijke, maar ook een figuurlijke last die hij draagt.

Oorspronkelijke titel: Dissolution.
Jaar van publicatie: 2003.

De verzegelde brief van Emma Donoghue

Londen, 1864. In Farringdon Street wordt haar mouw vastgepakt. Ze wankelt, klemt haar handtas vast en rukt zich los. Maar dan ziet ze wie er voor haar staat: het is haar vriendin, Helen Codrington. Beter gezegd, haar voormalige vriendin Helen. Want hun vriendschap stopte abrupt toen Helen 7 jaar geleden naar Malta verhuisde.

Emily ‘Fido’ Faithfull had haar geschreven maar kreeg geen brieven terug. Nu blijkt dat Helen haar wel had geschreven en dat ze maar 1 brief van Emily had gekregen. De post van en naar Malta werkt immers niet zoals het hoort. Emily had dus ten onrechte gedacht dat Helen de vriendschap had verbroken.

Emily was 19 toen ze kennismaakten met Helen en Harry Codrington. Van Harry mocht ze hun huis op Eccleston Square als het hare beschouwen. Zo was zij getuige van het ongelukkige huwelijk van haar vrienden. Op dit moment is zij bijna 30. Voor ze het goed en wel beseft, zit ze midden in een echtscheidingszaak, die een lange schaduw zal werpen op haar reputatie.

‘De verzegelde brief’ is gebaseerd op de uitvoerige verslagen van de geruchtmakende echtscheidingszaak van Helen en Harry Codrington. Een zaak waarin een van de pioniers van de vrouwenrechtenbeweging, Emily Faithfull betrokken was. Aanvankelijk was Emily Helens getuige, maar tijdens het proces liep ze over naar de andere kant. Wat haar ertoe bracht om tegen haar vriendin te getuigen is voer voor speculatie. Blijkbaar was er sprake van een verzegelde brief die haar op andere gedachten bracht. En allicht – zoals ‘De verzegelde brief’ suggereert, zag ze haar vriendin voor wie ze was: een manipulator. 

Ze heeft me telkens weer misleid en ik heb haar laten begaan, heb mijn armen gespreid om haar leugens als bloemen te verzamelen. 

Wat het verhaal betreft, zit ‘De verzegelde brief’ goed in elkaar. Dit komt door het onzichtbare psychologische net dat Donoghue weet te weven. Niettemin weet ze haar personages noch haar setting tot leven te brengen. Vooral Emily komt ongelooflijk naïef over. Zelfs als je rekening houdt met haar gevoelens voor Helen, dan nog voelt het vergezocht aan.

Sommige scènes lijken niet te passen bij de tijd waarin ze zijn gezet. ‘De verzegelde brief’ leest ook lang als een non-fictieboek waarin de research te veel domineert. Hoewel Emily Faithfull zich inzet voor de Zaak – de rechten van vrouwen – zijn de discussies daarover zo droog als gort.

Oorspronkelijke titel: The Sealed Letter.
Datum van publicatie: 2008.

De geheime gasten van Benjamin Black

Veelzijdige oorlogsthriller

Londen 1940. Duitse bombardementen zaaien dood en vernieling in Londen. In plaats van naar Canada te vluchten besluit koning George VI om in Londen te blijven. Hij en zijn vrouw willen immers het lot van de gewone burgers delen. 

Intussen neemt de Britse geheime dienst de twee prinsessen, Elizabeth (14 jaar) en Margaret (10 jaar) onder hun hoede. De meisjes worden in alle discretie verscheept naar het neutrale Ierland, waar de hertog van Edenmore hun opneemt in zijn landhuis, Clonmillis Hall. De hertog is overigens verre familie van de Windsors. 

In ruil voor haar gastvrijheid krijgt de Ierse regering steenkool. Uiteraard moeten de prinsessen goed bewaakt worden. Hun ‘babysitter’ van MI5 is Celia Nashe; Zij zal net als de prinsessen verblijven op Clonmillis Hall. 

Aan Ierse kant krijgt Ceila Nashe het gezelschap van rechercheur Strafford van de Dublinse politie. Daarnaast houdt een groep Ierse militairen de toegang tot het landhuis constant in de gaten. Ierland mag dan wel neutraal zijn, het is er onrustig. In de regio waar de prinsessen zitten, is er zelfs een lokale cel van het IRA. De Britse geheime dienst is echter van mening dat die cel ongevaarlijk is. Maar klopt die mening wel? En zal de identiteit van de prinsessen, die onder een schuilnaam op Clonmillis Hall verblijven, wel gevrijwaard blijven? 

Officieel heet het dat de prinsessen met hun ouders in Londen verbleven tijdens de Tweede Wereldoorlog. Schrijver Benjamin Black aka John Banville vernam echter dat Elizabeth en Margaret een tijdje in Ierland hebben verbleven, waardoor het fictieve ‘De geheime gasten’ wel eens een historische achtergrond zou kunnen hebben. Natuurlijk is het altijd mooi meegenomen als fictie op waarheid berust. Toegegeven, het klinkt plausibel dat de koning en de troonopvolger niet samen onder een dak mochten blijven. Stel dat de koninklijke familie omgekomen was tijdens een bombardement, dan zou dit een mokerslag zijn geweest voor de Britse moraal. Koning George VI en zijn koningin-gemalin Elizabeth zijn overigens ternauwernood aan de dood ontsnapt, toen er in de tuin van Buckingham Palace twee Duitse bommen vielen. 

Voor Kirkus Review is ‘De geheime gasten’ een veelzijdige oorlogsthriller, oftewel een spannend verhaal dat zich afspeelt tijdens de Tweede Wereldoorlog, een omschrijving waar ik me bij aansluit. Wie echter onder spannend, een bloedstollend, meeslepend of enerverend verhaal verstaat, is er aan voor de moeite. Pas helemaal op het einde is er sprake van actie en gevaar. Maar ‘De geheime gasten’ leest vlot weg, verveelt niet en heeft entertainmentwaarde. Bovendien is het goed en strak geschreven. Maar de schrijver is dan ook een kandidaat voor de Nobelprijs voor de literatuur. 

Wie iets kent of geïnteresseerd is in de gevoeligheden, tegenstellingen en verschillen tussen de Ieren en de Engelsen zal veel tussen de regels te lezen hebben. Op menselijk niveau is er de ongemakkelijke relatie tussen de twee buitenbeentjes Nashe en Strafford. And last but not least, speelt prinses Margaret een glansrol in de actiescène wanneer zij een pistool verstopt in de jaszak van rechercheur Strafford. Hoe de bijdehante Margaret aan dat pistool is geraakt, zal je zelf moeten lezen. 

Oorspronkelijke titel: The Secret Guests.
Jaar van publicatie: 2020.