Kloostermoord van C.J. Sansom

Moord in een klooster in Tudor Engeland.

Nadat hij afstudeerde als historicus besloot hij om zich om te scholen tot advocaat. In de advocatuur vond hij zijn passie. Toch liep hij rond met het idee voor een roman. Heel concreet wou hij iets doen met de ontbinding van de rooms-katholieke kloosters (1536-1540) in Engeland tijdens de regering van Henry VIII. Dankzij een erfenis kon hij in 2000 een sabbatjaar nemen.

De vrucht van dat sabbatjaar was de bestseller ‘Dissolution’, wat in het Nederlands aanvankelijk verscheen onder de titel ‘Onthechting’. ‘Kloostermoord’ is ook het eerste boek in een serie over Matthew Shardlake. C.J. Sansom is al meermaals genomineerd met zijn Shardlake-boeken, en won met het tweede boek ‘Dark Fire’ (Het zwarte vuur) de CWA Ellis Peters Historical Award. In Groot-Brittannië behoort Sansom tot de best verkopende schrijvers van historische romans. 

In ‘Kloostermoord’ heeft de Londense advocaat Shardlake een bloeiende juridische praktijk. Dit heeft hij grotendeels te danken aan zijn beschermheer, Thomas Cromwell. Cromwell heeft een bijzondere opdracht voor hem. In het klooster van Scarnsea is een hoge ambtenaar van de koning op een gruwelijke wijze om het leven gebracht. Shardlake moet de moord onderzoeken. Bovendien moet hij de opdracht van de vermoorde ambtenaar overnemen.

In het klooster ontdekken Shardlake en zijn jonge klerk dat de moord op Singleton niet op zichzelf staat. En dat er geen enkel middel geschuwd wordt om de misdaden binnen de kloostermuren te houden. Ook komt Shardlake te weten dat Cromwell het meervoudig overspel van Anna Boleyn verzonnen heeft.

Zoals historica Lucy Worsley aantoonde in ‘A Very British Murder’ en ‘The Art of English Murder’ hebben ze aan de andere kant van de Noordzee een nationale obsessie met moord. Daarnaast is historische fictie een geliefd genre bij Engelse lezers en lijden de Engelsen aan Tudormania. Als je als Brits schrijver wil scoren bij je lezerspubliek schrijf je zoals Sansom best een spannende roman, waarin er op een moord of twee niet wordt gekeken. En plaats je je roman in Tudor Engeland.

Het houterige begin van ‘Kloostermoord’ belooft aanvankelijk weinig goeds. Maar het verhaal pikt op, en uiteindelijk kan je niets anders dan besluiten dat Sansom weet hoe je een spannend verhaal vertelt. De clou is vergezocht, maar al bij al is dit een aanvaardbaar debuut. Sansom excelleert vooral in het tot leven brengen van Tudor-Engeland. Ook schiep hij met Shardlake een interessant personage voor een serie.

Door zijn gesteldheid – Shardlake heeft een bochel – is hij een buitenbeentje. Door het bijgeloof dat hij als bultenaar ongeluk brengt, zijn zijn relaties met anderen getroebleerd. Zijn relatie met Cromwell was van aanvang aan al bekoeld, en op het einde van ‘Kloostermoord’ zegt Shardlake dat hij niet meer voor hem wil werken. Of hij inderdaad opdrachten van Cromwell kan weigeren, is maar de vraag. Alleszins besteedt Sansom veel aandacht aan de innerlijke motieven en het karakter van Shardlake. Shardlakes droom van de reformatie komt overigens niet overeen met de werkelijkheid, en dat drukt op hem. Zo is zijn bochel niet enkel een letterlijke, maar ook een figuurlijke last die hij draagt.

Oorspronkelijke titel: Dissolution.
Jaar van publicatie: 2003.

De vrouw van Zagreb van Philip Kerr

Gunther als hopeloze romanticus.

Berlijn, 1942. In Villa Minoux organiseren de nazi’s een congres voor internationale misdaadbestrijding. Een van de sprekers is ex-politierechercheur Bernie Gunther. Op vraag van een klant gaat de ex-detective ook rondneuzen in de villa.

Berlijn, 1943. Gunther heeft een afspraak met Josef Goebbels op het Ministerie voor Volksvoorlichting en Propaganda. Goebbels wil Dalia Dresner de hoofdrol geven in zijn nieuwe film. Maar de beroemde actrice heeft geen zin in die film. Bovendien wil ze op zoek naar haar vader; Wil ze weten of hij nog leeft en contact met haar wil. Goebbels wil dat Gunther Dalia’s vader op speurt. Als Dalia uitsluitsel heeft over haar vader zal ze hoogstwaarschijnlijk in zijn film willen spelen. 

Dalia is Goebbels’ hartendiefje. Maar dat mag niemand weten binnen de partij. Zij is immers Slavisch. En Slaven zijn voor de nazi’s een inferieur ras. Vandaar dat Goebbels Bernie Gunther wil voor deze opdracht.

De reis naar Kroatië is levensgevaarlijk. Maar voor zo’n bloedmooie vrouw als Dalia Dresner gaat de dolverliefde Gunther door het vuur. Wat hij dan nog niet weet, maar 20 jaar later vertelt, is dat ze hem serieus in de problemen zal brengen. Naast zijn liefde voor Dalia Dresner was er nog een reden voor zijn roekeloosheid: hij was het beu om koste wat kost te moeten overleven. De oorlog en wat hij intussen al gezien heeft, begint zijn tol te eisen. En dan heeft Gunther nog niet alles gezien.

Waren de Duitsers zo anders dan alle anderen? En zou een verontschuldiging ooit genoeg zijn? De tijd zou het leren. Op een dag in de toekomst zouden de doden vanuit het verleden spreken over wat hier in het heden gedaan werd.

De aankomst in het moordkamp in Kroatië (Jasenovac) roept onmiddellijk een gelijkaardige scène op uit ‘Het hart der duisternis van Joseph Conrad’. Net als bij Conrad gaat hier niet om fictie, maar de gruwelijke realiteit. Die gruwelijke realiteit blijft beperkt. Het verhaal draait grotendeels rond de relatie tussen Gunther en Dalia. Hierdoor speelt het verhaal zich vooral af in Berlijn en Zwitserland, waar Dalia woont. Naast de romantiek en erotiek is er echter de nodige spanning: Gunther lost een cold case op, verhaalt over een moord die hij als rechercheur oploste, raakt zijdelings betrokken bij een complot om Zwitserland niet aan te vallen, maakt kennis met de Amerikaanse inlichtingendiensten en een agressieve stier en geraakt in de handen van de Gestapo.

Er valt dus meer dan genoeg te beleven in ‘De vrouw van Zagreb’. Daarnaast leer je weer wat meer over Bernie Gunther, die Kerr na 9 romans nog steeds wist uit te diepen. Ook krijg je met Dalia Dresner een onvervalste femme fatale.

Interessante links:
Jasenovac via Wikipedia
Hart der duisternis.

Oorspronkelijke titel: The Lady From Zagreb.
Datum van publicatie: 2015.

De zwaan van Dublin van Benjamin Black

De plicht van een patholoog.

Quirke had hem meteen in de gaten in Bewley’s Café. In de loop van meer dan twee decennia was Billy Hunt weliswaar dikker en kaler geworden, hij zag er nog steeds uit als een uit zijn krachten gegroeide schooljongen. 

Soms zochten de familieleden van de doden hem op. Of spraken met hem af, zoals Billy had gedaan. Het ging hen steeds om een gunst. Een aandenken van de dode, het verzwijgen van een wanhoopsdaad of het verdoezelen van blauwe plekken. Wat Billy hem echter vroeg had niemand ooit gevraagd. 

Haar levenloze lichaam was onlangs van de rotsen opgetild bij de oever aan de landzijde van Dalkey Island. Op instructie van Quirke was het naar het lijkenhuis gebracht. Deirdre Hunt was een aantrekkelijke jonge vrouw geweest. Ze was jonger dan Billy geweest. Billy wou niet dat zijn vrouw opengesneden werd. Nadat Quirke een merkteken van een injectienaald op haar arm opmerkte, greep hij echter toch naar zijn scalpel. Hij moest zijn plicht doen.

Deirdre Hunt had geen zelfmoord gepleegd. Maar wat moet Quirke nu doen? Moet hij haar dood laten rusten en Billy in onwetendheid laten? Of moet de patholoog toegeven aan zijn ongeneeslijke nieuwsgierigheid? 

Die nieuwsgierigheid bracht hem al eerder in de problemen. Met een vorige zaak had hij vuiligheid naar boven gebracht die beter toegedekt was gebleven. Bovendien ging het om de vuile was van zijn eigen omgeving. Zijn relaties zijn sindsdien nog moeizamer geworden. Niettemin maakt hij een afspraak met inspecteur Hackett. Via hem komt hij meer te weten over Deirdres schimmige zakenpartner, Leslie White. 

‘De zwaan van Dublin’ is het tweede deel van een reeks rond de Dublinse patholoog Quirke. Het was ook het tweede boek dat John Banville schreef onder zijn pseudoniem Benjamin Black. Intussen telt de serie al 7 boeken. Voor de serie put Banville uit zijn eigen herinneringen aan het Dublin van de jaren 50. De inspiratie voor deze serie rond Quirke en Dublin zijn de roman durs van Georges Simenon. Net als Simenon schrijft Banville zijn thrillers snel, dit in tegenstelling tot zijn serieus literair werk. 

Anders dan zijn meer recent werk als ‘De geheime gasten’ is ‘De zwaan van Dublin’ beduidend minder strak geschreven, is er meer ruimte en aandacht voor de atmosfeer en het hoofdpersonage. Wat met het plot? Eigenlijk voel je al aan je water wie de moordenaar is. Op de vraag waarom hij het deed, krijg je geen antwoord. Interessant is wel dat Quirke het bij het verkeerde einde heeft, wat veel zegt over hem en hoe hij in het leven staat. In een roman dur zijn de personages immers psychologisch uitgewerkt. De sfeer die Black/Banville oproept, doet dan weer denken aan een noir, waar het plot onderschikt is aan de sfeer.

Kortom: ‘De zwaan van Dublin’ heeft veel moois te bieden maar ik bleef wel op mijn honger zitten. Ik had graag meer Quirke gehad en minder Deirdre Hunt. Want het verhaal wordt afwisselend vanuit Quirke en Deirdre Hunt verteld. Bovendien blijft de moordenaar psychologisch onderbelicht.

Oorspronkelijke titel: The Silver Swan.
Datum van publicatie: 2007.