Spotlight op: Het vuur

In ‘spotlight op’ ontruk ik een boek en zijn auteur aan de vergetelheid. Vandaag is het spotlight gericht op: Le Feu (Het vuur) van Henri Barbusse.

Henri Barbusse (1873–1935) was een Frans politicus en schrijver. Vanaf 1919 sympathiseerde hij met het Russische communisme, een overtuiging die wortelde in zijn ervaringen tijdens de Eerste Wereldoorlog (1914–1918).

Toen in 1914 de oorlog uitbrak, meldde de 41-jarige Barbusse zich als vrijwilliger. Hij bracht elf maanden aan het front door, maanden die hij later verwerkte in zijn roman Het vuur, waarin hij de ervaringen van gewone soldaten in de loopgraven beschreef.

Niet lang na de publicatie van Het vuur (1917) werd het bekroond met de Prix Goncourt, een van de belangrijkste Franse literatuurprijzen. Het boek was echter omstreden: het sloot niet aan bij de officiële oorlogsretoriek en propaganda. Barbusses verslag was rauw en ontluisterend, vol gruwelijke details over de uitzichtloze loopgravenoorlog. Hij wilde de leugens ontkrachten en de oorlog tonen zoals die werkelijk was.

Barbusse was niet de allereerste criticus van de oorlog, maar wel de eerste breed gelezen frontsoldaat die de oorlog niet langer verheerlijkte. Het vuur werd zo een literair keerpunt dat de mythe van de heroïsche oorlog doorprikte.

De Franse patriotten mochten dan wel geschokt zijn door Barbusses realistische oorlogservaringen, het publiek omarmde het. Eind 1918 waren er al een kwart miljoen exemplaren verkocht. Ook vandaag geldt het nog steeds als een van de belangrijkste romans over de Eerste Wereldoorlog.

Net als het later verschenen Im Westen Nichts Neues van Erich Maria Remarque gaf Barbusse een stem aan de mannen die in de modder, kou en angst van de loopgraven leefden en stierven. Meer dan een eeuw later klinkt zijn boodschap nog altijd na: wie de werkelijkheid van oorlog wil begrijpen, moet luisteren naar wie haar heeft doorstaan.

 Nous vivons sous la terre, dans un monde de boue et d’obscurité.

De tekening bij dit blog van Henri Barbusse komt van Wikimedia Commons en is in het publieke domein.