Vertel het iemand van Rachida Lamrabet

Een onbekend verhaal uit de Eerste Wereldoorlog.

1914, Fès. Hij had geen keuze: het was wegrotten in de gevangenis of voor een jaar naar het front gaan. Net als de Engelse had de Franse overheid de hulp ingeroepen van hun koloniën om te vechten tegen Duitsland. Aan het front begint de jonge Amazigh (= Berber) een dagboek. Een doorstreepte zin in zijn dagboek wordt echter tegen hem gebruikt in een proces wegens hoogverraad. De avond voor zijn executie vertelt hij zijn verhaal aan zijn vader, een Fransman.

Eigenlijk had hij zijn vader liever niet gezien. Want zijn vader is de reden waarom hij in Frankrijk is. Hij heeft echter de hulp van zijn vader nodig. Hij wil dat deze zijn zus opzoekt om haar te vertellen wat hij hem verteld heeft. Zodat alles niet tevergeefs is geweest. De jonge Berber begint zijn verhaal bij het begin, namelijk bij zijn geboorte. Hoe hij alleen opgroeide, met enkel zijn moeder. Wat zijn moeder hem verteld had en hoe hij uiteindelijk te weten is gekomen dat de man die voor hem zit, zijn vader is. En hoe het komt dat hij wegens hoogverraad is veroordeeld.

De jonge Amazigh, zijn moeder en vader blijven anoniem. Er zijn verschillende redenen waarom een schrijver voor anonieme personages kiest. Ze staan voor één van de vele. Of hun identiteit verandert doorheen het verhaal. Dit is zeker het geval voor zowel de moeder als de zoon. De personages in ‘Vertel het iemand’ zijn oppervlakkig, toch vervullen ze hun rol in het verhaal met brio. Op het verhaal zelf en hoe het verteld wordt, is niets aan te merken, dat staat als een huis. In de eerste plaats gaat Lamrabets roman over verhalen vertellen en neerschrijven. Daarnaast vertelt het een onbekend oorlogsverhaal, namelijk dat van de kinderen van de koloniën. Vooraleer de schrijfster je onderdompelt in de nietsontziende loopgravenoorlog, leidt zij je rond in de duizend-en-een-nachtwereld van het onbekende Marokko met zijn moedige vrouwen en krijgers.

‘Vertel het iemand’ is een roman, waarin veel te ontdekken valt. Een aanrader.

 

De fluitspeler van Ron Rash

Liefdesdrama in de Appalachen.

Carolina, 1917. In het dal waar Laurel Shelton woont kunnen enkel slechte dingen gebeuren, zoals oogsten die mislukken en mensen die te jong sterven. Haar ouders zijn dood en haar broer, Hank is gehandicapt teruggekomen uit de oorlog. Het werk op de boerderij met één arm is niet evident voor Hank. Je hoort hem niet klagen, integendeel. De vastberaden jongeman wil bewijzen, dat hij nog steeds een gezin kan onderhouden en een boerderij kan managen. Dat wil hij in eerste instantie bewijzen aan zijn schoonvader in spé. De tweede reden waarom hij de boerderij piekfijn wil hebben is omwille van zijn zus. Hij heeft het haar nog niet verteld, maar heeft zijn verloofde en haar familie beloofd het verdoemde dal te verlaten. De kans dat zijn zus een gezin zal stichten is klein. Voor de inwoners van het nabijgelegen plaatsje Mars Hill is Laurel immers een heks.

Op een dag vinden Laurel en Hank een vreemdeling. De vreemdeling is gestoken door een zwerm bijen en moet verzorgd worden. De Sheltons beslissen hem in huis te nemen. Dankzij een briefje dat Laurel vindt, weten ze dat de man Walter heet. Het enige wat de man bezit, is een fluit, waar hij dagelijks op speelt. Hoewel de man niet kan spreken en schrijven, verloopt de communicatie vlot en blijkt Walter een harde werker te zijn. Niet alleen voor Hank wordt Walter al snel onmisbaar, ook Laurel kan hem niet meer missen. De jonge vrouw bloeit zichtbaar op, en de liefde is wederzijds.

Net als Hank zijn er intussen nog jonge mannen teruggekeerd uit die oorlog in Europa, en neemt de haat tegen al wat Duits is in de VS gestaag toe. Zo voeren de inwoners van Mars Hill onder leiding van rekruteringsofficier Chauncey Feith, een petitie tegen professor Mayer van de universiteit. De professor is van Duitse origine, dus een spion volgens Feith. En blijkbaar is professor Mayer niet de enige mof in hun midden, want de fluitspeler die bij de Sheltons woont, blijkt een ontsnapte mof te zijn.

‘De fluitspeler’ houdt het midden tussen een Grieks drama en een western: aan de ene kant slaat het lot meedogenloos toe, en aan de andere kant ontloopt de slechterik zijn straf niet. Naast de historische context vertelt de Amerikaanse auteur in ‘De fluitspeler’ een tijdloos verhaal over wat mensen willen geloven vanuit bijgeloof, angst en vooroordelen. De verschillende verhaallijnen worden met de nodige flashbacks en poëtische mijmeringen moeiteloos tot een geheel samengebracht. Alles in ‘De fluitspeler’ heeft zijn plek en plaats, en gaat subtiel in elkaar over: de liefde, de muziek, de natuur….Mens en natuur zijn met elkaar verweven, en op het einde laat Rash Walter stilstaan bij de nietigheid en vluchtigheid van een mensenleven. Vluchtig is ‘De Fluitspeler’ alvast niet. Het klinkt als een klok.

 

Oorspronkelijke titel: The Cove
Jaar van publicatie: 2012

De witte veer van John Boyne

Liefde in de loopgraven.

September 1919. In Norwich ontmoet oorlogsveteraan Tristan Sadler Marian Bancroft. Tristan wil de brieven die Marian aan haar broer William schreef en die bij hem terechtkwamen, teruggeven. Will Bancroft overleefde de oorlog niet. Hij werd wegens lafheid geëxecuteerd.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog had je in Groot-Brittannië ‘The White Feather Movement’, een beweging bestaande uit jonge vrouwen, die mannen die geen uniform droegen een witte veer gaven. Het was een enorme schande om een witte veer te krijgen, want dan werd je beschouwd als een lafaard.

Het was helemaal niet fijn om een witte veer te krijgen als je je land gediend had en ontslagen was uit het leger. Bovendien waren er ook mannen die omwille van politieke, levensbeschouwelijke of religieuze redenen bezwaar aantekenden en zodoende dienst weigerden. In Boynes ‘De witte veer’ tekende Will Bancroft tijdens zijn legerdienst bezwaar aan, waarmee hij zijn lot bezegelde. Volgens Tristan Sadler was Will moediger dan hij ooit zal zijn. Maar hoe geloofwaardig is het relaas van de man die Will liefhad?

De loopgraven van de Eerste Wereldoorlog zijn het decor van een dramatische liefdesgeschiedenis tussen twee verschillende karakters en temperamenten: Tristan en Will. Toch hebben Tristan en Will iets gemeen: ze houden halsstarrig vast aan hun ideeën. Dit leidt tot een impulsieve daad, waar Tristan zich enorm voor schaamt.

Wat ‘De witte veer’ zo bijzonder maakt, is wat Boyne niet verteld. Toch heeft alles, tot in het kleinste detail, zijn belang. Omdat het verhaal vanuit Tristans oogpunt wordt verteld, blijft Will ogenschijnlijk een ietwat duister karakter. De ontmoeting met Marian en Wills ouders draagt echter bij tot een beter begrip van Will, waardoor Tristans daad dramatisch wordt. In het laatste deel maakt Boyne een behoorlijk sprong in de tijd. In 1976 krijgt Tristan, een gevierd schrijver, een literaire prijs. En ontmoet hij nogmaals Marian Bancroft. Een ontmoeting die uitmondt in een laatste dramatische ontwikkeling.

Kortom: ‘De witte veer’ is het soort boek, waarvan je je afvraagt of je wel alles meegekregen hebt van Tristans persoonlijk drama. Daarnaast behandelt Boyne thema’s als lafheid, dapperheid en waarachtigheid in zeer extreme omstandigheden. Een boek dat lang nazindert.