De ballade van het treurige café van Carson McCullers

De ellendige liefde.

Een katoenfabriek, wat arbeidershuisjes, perzikbomen, een kerk en een hoofdstraat van nog geen honderd meter lang. Een godverlaten oord, ergens in het zuiden van de VS. Ooit was hier een café met tafels met kleedjes en papieren servetten. Nu is datzelfde gebouw dichtgetimmerd. Enkel op het einde van de middag gaat een luik open en staart het bleke gezicht van Amelia Evans naar buiten. Zij baatte het café uit. Het grote succes van het café was evenwel toe te schrijven aan haar neef Lymon. 

‘De ballade van het treurige café’ vertelt twee verhalen. Hoe het café er kwam en waarom het nu dicht is. En het verhaal van Amelia Evans, haar ex-echtgenoot Marvin Macy en neef Lymon. Dat laatste is het verhaal van een curieuze driehoeksverhouding.

De drie personages in deze novelle zijn buitenbeentjes. De boomlange schele Amelia loopt liever rond in een werkbroek. Lymon heeft een bochel. En dan is er nog de knappe maar gemene recidivist Marvin Macy, die jarenlang het gezouten oor van een tegenstander bijhield. Dat laatste is maar een van de vele macabere details, die feitelijk verweven zijn in dit prachtig stukje melancholisch proza. Net als in een ballade worden de gebeurtenissen sprongsgewijs en met herhalingen verhaald. De personages stellen je voor raadsels, maar dat geeft net dat tikkeltje meer aan deze novelle. Zeker als je weet dat driehoeksverhoudingen als een rode draad door Carson McCullers’ (1917-1967) relaties liepen. 

McCullers droeg deze novelle overigens op aan componist David Diamond. Diamond was voor de schrijfster en haar echtgenoot Reeves McCullers iemand die ze liefhadden. Zoals ‘De ballade van het treurige café’ je leert, hunkert iemand die liefheeft steeds naar contact met zijn geliefde, ook al leidt dit tot ellende en een tragische ballade. 

Oorspronkelijke titel: The Ballad of the Sad Café.
Jaar van publicatie: 1951

Reizen met Charley van John Steinbeck

Een zoektocht naar een schrijver en zijn land.

Had hij nog voeling met het land waarover hij schreef? Sommige vrienden meenden van niet. Bovendien was hem verteld dat hij niet lang meer te leven had. Zijn hart was er slecht aan toe. Als hij nog een roadtrip door de VS wou maken, moest hij het nu doen. In 1935 had hij ooit rondgereisd in een oude bakkerswagen. Hij stopte waar mensen bijeenkwamen, luisterde, keek en voelde en vormde zich zo een beeld van zijn land. In de tussenliggende 25 jaar was er veel veranderd. Anno 1960 koos hij voor een camper en liet die speciaal voor die reis maken. Hij doopte zijn camper naar het paard van Don Quichote, Rocinante. In laatste instantie besloot hij om zijn hond, Charley mee te nemen. Het verhaal van zijn reis doorheen 34 staten kreeg de naam ‘Travels with Charley’, analoog aan Stevensons reisverhaal in de Cevennen, ‘Travels with a Donkey’. Een paar maanden na de goede ontvangst van ‘Reizen met Charley’ kreeg Steinbeck de Nobelprijs voor de literatuur. Dit voor zijn scherpe sociale waarneming.

In tegenstelling tot wat Steinbeck ons wou doen laten geloven, kampeerde hij niet wild maar verbleef hij in hotels en bij vrienden en familieleden. Naast Charley had hij tijdens een groot deel van zijn reis het gezelschap van zijn echtgenote Elaine. Want Charley kon hem onmogelijk naar een dokter brengen als zijn hart het zou begeven. Oude heer Charles le Chien, zoals Charley officieel heette, had prostaatproblemen. Elaine Steinbeck zorgde dus voor twee zieke heren.

Het reisverhaal dat Steinbeck in ‘Reizen met Charley’ vertelt, is grotendeels een werk van fictie. Realistisch is volgens kenners zijn interpretatie over wat hij onderweg hoorde, zag en voelde met betrekking tot de ziel van de VS en de Amerikanen. Deze klassieker heeft dan ook terecht ‘een zoektocht naar Amerika’ als ondertitel. In dit boek voorzag Steinbeck dat we ooit de rekening zouden gepresenteerd krijgen van ons slordig omgaan met de natuur. Schrijnend is het racisme, waar de schrijver geen woorden voor had, maar die juist door dat gebrek aan woorden hard binnenkomt.  

‘Reizen met Charley’ was voor mij ook een humoristische inkijk in het leven en het denken van een groot schrijver. Een man, die wist, dat hij geen jaren meer te leven had. Die er rekening mee hield dat hij zijn roadtrip door de VS nooit zou kunnen navertellen. Maar die die wetenschap wijselijk voor zichzelf hield. En die ons waarschijnlijk deed geloven dat hij zich zorgen maakte over zijn creatieve bron: de gewone Amerikaan en zijn omgeving. 

Oorspronkelijke titel: Travels with Charley.
Jaar van publicatie: 1962

“Ik stuurde Rocinante naar een kleine picknickplaats die werd onderhouden door de staat Connecticut en haalde mijn wegenatlas tevoorschijn. En plotseling werden de Verenigde Staten ongelooflijk groot en onmogelijk te doorkruisen. Ik vroeg me af hoe ik me in godsnaam in een project had kunnen storten dat onuitvoerbaar was. Het was alsof je aan een roman begon. Als ik voor de ellendige onmogelijkheid sta om vijfhonderd pagina’s te schrijven, word ik overvallen door een misselijkmakend gevoel van mislukking, en weet ik dat ik het nooit voor elkaar zal krijgen. Dat gebeurt elke keer weer. Dan schrijf ik langzaamaan één pagina en daarna nog een. Ik kan me niet veroorloven om verder na te denken dan één dag werk, en ik sluit de mogelijkheid uit dat ik het ooit afkrijg. Zo was het ook toen ik naar de felgekleurde voorstelling van het monster Amerika keek. “

Cold Spring Harbor van Richard Yates

Een studie over de mens en zijn drijfveren.

Charles Shepard vindt het fijn om voor het raam te staan en te kijken naar zijn zoon Evan. Sinds deze verliefd is geworden op auto’s, doet hij niets anders meer dan auto’s slopen en in elkaar zetten. Wie had dat kunnen denken van Evan? Waar is de Evan die jongens pestte en meisjes beledigde. En die zich bezighield met kleine criminaliteit. Eindelijk wordt zijn zoon volwassen. Charles kan tevreden zijn.

In het leven van Charles is er weinig moois gebeurd. Zo kwam hij pas 3 dagen na het einde van de Eerste Wereldoorlog aan in Frankrijk. De teleurstelling over de oorlog die voorbij was en al wat hij gemist had, is hij nooit kwijtgeraakt. Terug in Amerika tekende hij bij. Hij is altijd in het leger gebleven. Nu is hij gepensioneerd officier bij de landmacht. Omwille van zijn slechte ogen moest hij vroeger op pensioen gaan.

In Cold Spring Harbor staat Charles Shepard gekend als een hoffelijk man. Omdat zijn vrouw invalide is, is het altijd Charles die de boodschappen doet voor zijn gezin. De zwaarlijvige Grace Shepard is overigens niet invalide. Zij is een zenuwzieke alcoholiste, die amper buiten komt. Ooit was zij het mooiste meisje van de officiersmess, maar die tijd ligt al lang achter haar.

Charles hoopt dat het leven van zijn zoon beter zal zijn. Maar Evan trouwt veel te jong, een moetje. Het huwelijk houdt geen stand. Toevallig komt Rachel Drake op Evans pad. Zal een huwelijk met haar, Charles’ hoop voor zijn zoon waarmaken?

Lezers vertrouwd met het oeuvre van Richard Yates weten daar al het antwoord op. Het leven bij Yates bestaat slechts uit glimpjes hoop en vooral veel gefnuikte verwachtingen. Hoewel Evan Shepard de link is tussen de familie Shepard en de familie Drake, is hij niet het hoofdpersonage. Eigenlijk is er in ‘Cold Spring Harbor’ geen hoofdpersonage. Het korte, compacte verhaal volgt verschillende personages. In tegenstelling tot ‘Paasparade‘ en ‘Revolutionary Road‘ komt ‘Cold Spring Harbor’ eerder over als een studie in het neerzetten van verschillende karakters. Niettemin leest het goed weg en toont het Yates’ uitzonderlijke talent als schrijver.

Oorspronkelijke titel: Cold Spring Harbor.
Jaar van publicatie: 1986.