Dit archiefstuk vormt de achtergrond bij mijn nieuwe blog De vertaler als schepper: Hoe Baudelaire Poe uitvond, en schetst de literaire wereld waarin Baudelaire zijn eigen stem vond.
Nog even en je kan kennismaken met een nieuwe rubriek: Uit de schaduw. Voor mijn eerste blog in die nieuwe rubriek heb ik het over Baudelaires vertaalwerk van Poe.
Charles Baudelaire (1821 tot 1867) geldt als een van de meest vernieuwende en invloedrijkste dichters van de 19e eeuw. Naast dichter was de Fransman ook kunstcriticus, essayist, prozaschrijver en vertaler. Als vertaler vertaalde hij onder meer het werk van Edgar Allan Poe. Zijn vertaalwerk was de motor van zijn eigen literaire identiteit en die van Poe, maar daarover meer in mijn volgende blog.
In dit blog ga ik de context van die tijd schetsen aan de hand van mijn archief. Zo schreef ik eerder een blog over de kunststroming romantiek naar aanleiding van Ivanhoe van Sir Walter Scott. Later stond ik stil bij het verhaal achter Victor Hugo’s De Ellendigen. Twee boeken van twee verschillende auteurs uit verschillende taalgebieden, die een eigen gezicht gaven aan de romantiek.
De vroege romantiek van Sir Walter Scott had een fascinatie voor het verleden en legde zo de basis van de historische roman. Hugo daarentegen, gaf de Franse romantiek een politieke lading: literatuur voor het gewone volk, als aanklacht en als moreel kompas. De Ellendigen ademt engagement, overtuiging en een groot geloof in de mens.
Hoewel Baudelaire net als Hugo opgroeide in een maatschappij die van de ene revolutie naar de andere rolde, liet hij zich niet meeslepen door de romantische idealen van Hugo. En ook niet door de historische nostalgie van de Schotse schrijver Scott. Baudelaire richtte zijn blik naar binnen. Ideeën haalde hij bij schrijvers zoals E.T.A. Hoffmann, Thomas De Quincey en Edgar Allan Poe. Vooral in de schaduw van Poe vond Baudelaire zijn eigen stem binnen de laat‑romantische gevoeligheid die naar het modernisme zou leiden.
Edgar Allan Poe was een man van tegenstrijdigheden. Als redacteur wist hij de oplagen van tijdschriften te verhogen, maar zelf leefde hij in armoede. In zijn verhalen speelde Poe in op universele angsten in een strakke, intense en psychologische stijl. Naast een romanticus was Poe een rationalist, en bezat hij een zeldzaam vermogen tot analyseren en relativeren. Na zijn dood werd hij een voorbeeld voor vele schrijvers in Engeland. En ook in Frankrijk, wat Baudelaires verdienste was.
Boeken 