Fictieve held: Tom Ripley

Vele zijn uitverkoren. Slechts een handvol staat voor een nieuw soort van literaire held. Met Ripley creëerde Patricia Highsmith het prototype van de gewetenloze maar sympathieke moordenaar. Waar hij zich ook begeeft, Ripley raakt er altijd mee weg. 

Lezers vinden hem sympathiek en innemend. Voor critici was hij een psychopaat. Daar was Highsmith (1921-1995) het niet mee eens. Volgens haar verschilde Tom Ripley niet zo veel van de rest van de mensheid. Ripley is overigens geen crimineel, hij houdt niet van moorden. Als hij moordt, is het uit puur zelfbehoud. Elke man zou in zijn geval hetzelfde doen.

Toen hij zijn literair debuut maakte in ‘The Talented Mr Ripley’ (1955) scharrelde hij aanvankelijk zijn kostje bijeen als oplichter in New York. Maar dan kwam de scheepsmagnaat Herbert Greenleaf op zijn pad. Greenleaf betaalde hem gul om zijn zoon, Dickie op te sporen. Ripley vond Dickie in Italië. Dickies luxeleventje stak hem meteen de ogen uit. Zo’n leventje wou hij ook, hier had hij altijd van gedroomd. Hij vermoordde de jonge man en nam zijn plaats in. Nadat hij Dickies erfenis in zijn eigen zak gestoken had, vluchtte hij naar Griekenland. Wat hij wou, had hij verkregen. Dat daar iemand de dupe van werd, was niet zijn schuld.

Vanaf het tweede boek in de vijfdelige serie is Ripley getrouwd. Hij adoreert zijn vrouw en woont met haar op een landgoed in Frankrijk. Zijn Franse schoonfamilie is niet geïnteresseerd in hoe hij aan zijn geld kwam. Uiteraard komt Ripley dit goed uit. Hij verdient nu zijn kost met het vervalsen van kunst. Verder houdt hij zich bezig met tuinieren en het bespelen van de klavecimbel. Telkens wanneer hij het risico loopt om ontmaskerd te worden, komt hij in actie. Hoeveel doden hij uiteindelijk maakt, weet hij niet. Het interesseert hem niet. Van nare dromen of een slecht geweten heeft hij geen last. Hij is immers de anti-held, die willens en wetens de moraal schendt.

Naast Matt Damon werd Tom Ripley ook gespeeld door John Malkovich, Dennis Hopper en Alain Delon.

Bron trailer: YouTube
Voor mijn blog gebruikte ik verschillende internetbronnen, waaronder Wikipedia. 

Fictieve held: Holden Caulfield

Hollywood probeert literair icoon Holden Caulfield al sinds 1951 te strikken voor een film. Maar Salingers held uit ‘De vanger in het graan’ haat films. Hij schittert liever op papier. 

Voor vele is hij een zeurderig rijk snotjong. Voor sommige is hij het alter ego van J.D. Salinger (1919-2010). Voor weer andere is hij een onvergetelijke literaire held en de belichaming van de ongelukkige tiener. Een tiener op zoek naar het echte. In een hypocriete wereld is het moeilijk zoeken naar het echte voor Holden. Hij is dan ook in oorlog met de wereld. Net geen 17 maar al getraumatiseerd. Een loser. Vijf scholen stuurden hem al weg. Hij vuilbekt, vloekt, liegt, drinkt en rookt.

De controversiële Holden Caulfield bracht Salinger instantroem. Twee maanden na zijn publicatie in 1951 was ‘The Catcher in the Rye’ al toe aan zijn achtste editie. Met de roem kwamen al direct filmaanbiedingen. Aanvankelijk stond Salinger positief ten opzichte van een verfilming. Hij herzag echter zijn mening na de verfilming van zijn kortverhaal ‘Uncle Wiggily in Connecticut’.  Het leek hem ineens onmogelijk dat Hollywood Holdens unieke stem tot zijn recht kon laten komen. Bij Salingers dood in 2010 hoopten vele in Hollywood op een verfilming. Die hoop vervloog snel. Enkel bij de verjaring van de auteursrechten maakt Hollywood nog een kans.

De naar anonimiteit snakkende Salinger begon al in de jaren vijftig met zich geleidelijk terug te trekken uit het publieke leven. In 1965 verscheen zijn laatste verhaal: ‘Hapworth 16, 1924’. Naar eigen zeggen bleef hij schrijven. Niettemin zijn er sinds zijn dood geen nieuwe verhalen of romans van zijn hand meer verschenen. Misschien had hij met Holden Caulfield alles gezegd wat hij te zeggen had. Intussen leeft Holden niet enkel in ‘De vanger in het graan’ maar ook in talloze andere boeken, want zijn geestelijke vader inspireerde vele. Ook leverde Holden de inspiratie voor een rits films over ontevreden tieners, zoals ‘Rebel Without a Cause’.

In 2017 verscheen de biopic ‘Rebel in the Rye’ van Danny Strong’ over J.D. Salinger en de publicatie van ‘The Catcher in the Rye’. De film is gebaseerd op de biografie ‘J.D. Salinger: a life’ van Kenneth Slawenski.

Voor dit blog gebruikte ik verschillende bronnen waaronder Wikipedia. De trailer komt van YouTube.

Fictieve heldin: Anna Karenina

De meeste literaire helden schitteren enkel op papier en zijn slechts gekend bij intimi. Sommige zijn geschapen voor de eeuwigheid en liggen op aller lippen. Dat zij hun weg vinden naar andere cultuuruitingen is vanzelfsprekend. 

Greta Garbo Anna Karenina 1935
Greta Garbo als Anna Karenina.

Greta Garbo, Ingrid Bergman, Vivien Leigh, Marlene Dietrich, Jacqueline Bisset, Sophie Marceau en Keira Knightley zijn maar enkele die hun lichaam of stem gaven aan de bloedmooie, blauwbloedige Anna Karenina. De bewerkingen van Lev Tolstojs heldin zijn talrijk en kennen geen grenzen. Het verhaal van de tragische, universele heldin lijkt wel gemaakt voor Hollywood en de populaire cultuur. De passionele Anna gelooft immers in de liefde. Liefde, die zij niet vindt in de armen van haar oudere echtgenoot, maar in de armen van de vlotte, schatrijke graaf Vronski. Haar liefde voor Vronski leidt echter tot chaos, ondergang en een tragisch levenseinde.

Anna’s tragische levenseinde werpt sinds zijn publicatie in 1877 een schaduw over Tolstojs klassieker. Over het waarom en hoe is al veel inkt gevloeid. Tolstojs lezers die jaren hadden gewacht op het einde van de roman verweten hem meedogenloosheid. Ook kreeg hij alle critici over zich heen. Zij zagen ‘Anna Karenina’ als een romantisch niemendalletje over het rijke leven. Voor de schrijver zelf was ‘Anna Karenina’ zijn eerste echte roman.

Na ‘Oorlog en vrede‘ wou Tolstoj een historische roman over Peter de Grote schrijven. Het project rond Peter de Grote kwam niet van de grond, en Tolstoj begon aan een verhaal over de ondergang van een getrouwde overspelige vrouw. Tolstoj meende het verhaal in twee weken te schrijven. Maar Anna’s verhaal overschreed al snel de vooropgestelde tijd. De dikke pil mag dan wel haar naam dragen, Anna is niet het enige belangrijke personage. Ook gaat het verhaal niet enkel en alleen over Anna’s liefde voor graaf Vronski. ‘Anna Karenina’ vertelt een verhaal over vriendschap, familiewaarden en liefde voor je kinderen, je familie en je land.

Naar aanleiding van de nieuwe uitgave van Anna Karenina in een vertaling van Hans Boland lanceerde blogster Lalagè van lalageleest.wordpress.com ‘wij lezen Anna‘.

Voor dit blog gebruikte ik verschillende bronnen waaronder Russia Beyond. De foto bij dit blog komt van Wikimedia commons.