26 mei 2012: World Dracula Day

Op 26 mei 2012 riep de Whitby Dracula Society World Dracula Day in het leven. Die feestdag kreeg al snel navolging bij andere fanclubs rond ’s werelds bekendste vampier en Stokers werk. Sindsdien is het uitgegroeid tot een wereldwijde viering van alles wat met vampiers, gothic en literair erfgoed te maken heeft. Fanclubs, musea en bibliotheken organiseren die dag leesmarathons, verkleedpartijen, themawandelingen, filmvertoningen en andere festiviteiten.

Het epicentrum ligt natuurlijk in Whitby, de kuststad in het Engelse graafschap Yorkshire die Stoker inspireerde en waar hij de naam Dracula vond in de plaatselijke bibliotheek. Dat World Dracula Day precies op 26 mei valt, is geen toeval: op 26 mei 1897 verscheen Dracula voor het eerst in druk.

Vandaag geldt Stokers roman als een van de invloedrijkste werken uit de gotische traditie. Maar bij publicatie was dat allerminst zo. De recensies waren gemengd, de verkoop bescheiden. Stokers moeder, Charlotte, had nochtans voorspeld dat Dracula haar zoon rijk zou maken. De werkelijkheid liep anders.

De echte triomftocht van graaf Dracula begon pas in de twintigste eeuw, toen filmmakers het verhaal ontdekten. Niet alleen omdat het een sterk, visueel dankbaar plot was, maar ook om een heel andere reden: in de Verenigde Staten was Dracula vrij van copyright.

Bij het US Copyright Office bleek slechts één exemplaar van de roman te zijn gedeponeerd, terwijl er twee vereist waren. Daardoor werd het werk in de VS als niet-geregistreerd beschouwd. Het gevolg: iedereen kon Stokers personage, verhaal en dialogen gratis gebruiken. Dat leidde tot een explosie van adaptaties: toneelstukken, goedkope pulpfilms, prestigieuze producties, parodieën en hoorspelen. Dracula werd in recordtempo een cultureel icoon, veel sneller en massaler dan Stoker of zijn erven ooit had kunnen dromen.

In 2013 kwam aan het licht dat Stoker of zijn Amerikaanse uitgever wel de vereiste twee exemplaren had ingediend. Met andere woorden: de hele geschiedenis van Dracula’s Amerikaanse copyrightstatus berustte op een administratieve vergissing bij het Copyright Office zelf.

Had Stokers weduwe, Florence Stoker, dat geweten, dan had ze, net als in Europa, ook in de VS juridische stappen gezet tegen onder meer Universal Studios. Maar tegen de tijd dat die informatie beschikbaar kwam, was het te laat: Dracula was al een fenomeen en het copyright was dan sowieso al verstreken.

Zonder die vermeende copyrightfout was Dracula mogelijk gewoon een vampier onder vele geweest. Nu is hij de vampier onder de vampieren, het archetype. En een literair personage met een eigen feestdag. Happy World Dracula Day!

Gepubliceerd door daniellecobbaertbe

Ik ben een nieuwsgierige lezer en schrijver. Op Boeken breng ik verhalen uit de wereld van de literatuur. Want verhalen openen deuren, verruimen blikken en verbinden ons met elkaar — los van geloof, achtergrond of etniciteit.