Een kunstenaar van het vlietende leven van Kazuo Ishiguro

Japan tijdens de Amerikaanse bezetting vormt het decor van Een kunstenaar van het vlietende leven. Het huis van kunstenaar Masuji Ono heeft zwaar geleden onder de oorlog; de verbouwingen verlopen traag en materiaal is schaars. Ono is bovendien niet meer van de jongsten. In het grote huis woont alleen zijn jongste dochter Noriko nog bij hem. Zijn vrouw en zoon verloor hij tijdens de oorlog, en zijn oudste dochter Setsuko komt slechts af en toe op bezoek.

Op het moment dat het verhaal inzet, onderhandelt Ono met de familie Saito over een mogelijk huwelijk voor Noriko. Het is niet de eerste keer dat hij zo’n gesprek voert, maar ditmaal neemt hij het zekere voor het onzekere: hij zoekt mensen uit zijn verleden op en vraagt hen om gunstig over hem te spreken. Gaandeweg, in zijn ik‑vertelling, wordt duidelijk dat Ono’s reputatie allesbehalve onberispelijk is. In de aanloop naar de oorlog stopte hij met het schilderen van frivole taferelen uit het vlietende leven en wijdde hij zich aan patriottische kunst. Hij gaf zelfs een leerling aan wegens onpatriottisch gedrag. Voor de jonge generatie geldt Ono als een verrader, iemand die uit boetedoening beter zelfmoord zou plegen.

Heeft Ono spijt van zijn oorlogsverleden? Voelt hij zich verantwoordelijk, of vergoelijkt hij zijn idealisme? Was hij naïef en liet hij zich meeslepen? Zijn werk uit die periode ligt in elk geval zorgvuldig opgeborgen. Wanneer zijn onbetrouwbare relaas ten einde loopt, begint hij opnieuw te schilderen — ditmaal bloemen en planten.

“Het valt niet mee om de schoonheid van een wereld te doorzien als men de waarde van de wereld zelf in twijfel trekt.”

Naast het terugkijken op een leven gewijd aan kunst, raakt Ishiguro ook bredere thema’s aan: de veranderde positie van de Japanse vrouw, de invloed van de Amerikaanse bezetting en het tanende respect voor de oudere generatie. Een kunstenaar van het vlietende leven doet denken aan De rest van de dag, waarin de Engelse butler Stevens terugblikt op zijn carrière in een veranderende maatschappij. Zowel Stevens als Ono leverde een bijdrage aan de geschiedenis die uiteindelijk bijkomstig bleek. Met beide romans schreef Ishiguro gedenkwaardige bijdragen aan de literatuur.