Fictieve held: Victor Frankenstein

De meeste literaire helden schitteren op papier. Sommige, zoals Mary Shelleys Frankenstein, vinden hun weg naar andere cultuuruitingen. Net als Dracula heeft het monster van Victor Frankenstein een sterrenstatus binnen het horrorgenre. 

We mogen het monster dan wel kennen als Frankenstein, in Shelleys roman heeft het geen naam. Na het lezen van het gedicht ‘Paradise Lost‘ van Milton verwijst het monster naar zichzelf als Adam, en naar Victor als zijn maker. In tegenstelling tot wat de populaire cultuur ons doet geloven, is Victor Frankenstein geen krankzinnige wetenschapper, maar een tragische figuur, een slachtoffer van de omstandigheden.

Al heel zijn leven onderneemt Victor alles met bezetenheid. Zo wil hij kost wat kost een schepsel, gemaakt uit verschillende menselijke lichaamsdelen, tot leven wekken. Al twee jaar lang onderneemt hij pogingen om zijn idee te realiseren. Op een dag lukt het hem. Het resultaat is echter navenant. Ontzet door de lelijkheid van zijn creatie, belandt Victor in een depressie.

Spelen voor God.

Terwijl Victor zich laat verzorgen, zit zijn monster niet stil. Het speelt net als Frankenstein voor God; het straft namelijk zijn maker. Op vraag van zijn monster creëert Victor een vrouwelijk monster, maar hij vernietigt het. Hij wil geen generatie van monsters in de wereld brengen. Natuurlijk neemt het monster wraak, en uiteindelijk beslist Victor: zijn demon te vernietigen. Zo ver komt het niet, want Victor sterft. Het monster huilt als hij ontdekt dat zijn maker dood is, en zweert dat hij zelfmoord zal plegen.

Wat toen in de vroeg negentiende-eeuwse samenleving sciencefiction was, is intussen realiteit: de mens kan voor God spelen. ‘Frankenstein’ wordt dan ook gezien als het eerste Engelstalig sciencefictionverhaal. Bovendien is het een van de eerste belangrijke literaire werken geschreven door een vrouw. Hoewel het allicht Mary’s echtgenoot, Percy was die het verhaal grotendeels vorm gaf. Mary Shelley schreef nog andere verhalen, maar die zouden nooit het succes van ‘Frankenstein’ evenaren.

frankenstein

Bron: Wikipedia
Bron afbeelding Victor Frankenstein: Wikimedia Commons
Bron afbeelding hero: Unsplash (Umberto).

Het opzienbarende verhaal van Robert Coombes van Kate Summerscale

Londen, woensdag 17 juli 1895. Zoals altijd zette de melkboer zijn bestelling neer op de stoep van Cave Road 35. Het viel hem op dat er een afschuwelijke stank uit de woning kwam. Hij meldde het aan de buren. De buren verwittigde een tante van de jongens Coombes. Robert en Natty Coombes waren immers alleen thuis. Hun vader was op zee en hun moeder was op familiebezoek in Liverpool. Tante Emily was al eerder langs geweest bij haar neefjes en betwijfelde of ze de waarheid spraken over het plotse vertrek van hun moeder. Intussen wist ze dat haar schoonzus niet in Liverpool was. Maar waar was ze dan? De politie werd er bijgeroepen en wat ze aantroffen in het huis veroorzaakte een golf van afschuw in de pers. Daarenboven gaf de 13-jarige Robert Coombes toe dat hij zijn moeder, Emily Coombes vermoord had. Hij had het aan zijn jongere broertje, Natty (12 jaar), beloofd.

Wat had Emily Coombes gedaan, om zo’n lot te ondergaan? Het blijft een mysterie om de simpele reden dat het niet werd onderzocht. Wat wel in de zaak Coombes behandeld werd, was of Robert al dan niet krankzinnig was. Daarnaast wees men met een schuldige vinger naar ‘penny dreadfuls’, goedkope sensationele verhalen voor jongens en jonge mannen. Zoals de meeste jongens van zijn tijd las Robert graag ‘penny dreadfuls’. Volgens kenners had hij allicht de inspiratie voor deze gruwelijke moord gehaald uit deze kronieken van de ordeloosheid. Niet dat de pers toen zo kies was in de verslaggeving rond de beschrijving van Emily Coombes’ ontzielde lichaam.

‘Het opzienbarende verhaal van Robert Coombes’ leest aanvankelijk als een sensatieverhaal omdat journaliste-schrijfster Summerscale put uit de verslaggeving van anno 1895. Het maakt je als lezer bewust van wat zij tracht te bewerkstelligen. Ook staat het boek vol met ogenschijnlijk onbelangrijke details, die niettemin allemaal hun functie hebben, en vaak bepaalde aannames van de publieke opinie of specialisten ter zake tegenspreken. Vooral interessant voor literatuurliefhebbers zijn de verwijzingen naar literaire feiten.

Naast een verhaal over de Victoriaanse moraal is ‘Het opzienbarende verhaal van Robert Coombes’ een aandoenlijk waargebeurd verhaal van een jongen, die als volwassene het verleden achter zich weet te laten. Summerscale stopt immers niet bij de reconstructie van de schokkende moord op Emily Coombes en de rechtszaak. Zij reconstrueert eveneens het leven van Robert tijdens en na zijn ontslag uit Broadmoor Criminal Lunatic Asylum. ‘Het opzienbarende verhaal van Robert Coombes’ is non-fictie op zijn allerbest, geschreven en verteld met verve.

Oorspronkelijke titel: The Wicked Boy: The Mystery of a Victorian Child Murderer.
Jaar van publicatie: 2016.
Uitgeverij Nieuw Amsterdam. Vertaald door Ernst de Boer en Ankie Klootwijk.

De vegetariër van Han Kang

“Ik heb teveel vlees gegeten,” stelt Yeong-hye, “de levens van de dieren die ik heb gegeten zijn daar allemaal in gaan zitten.” Yeong-hye heeft het dan over haar vreselijke nachtmerries vol met bloed. Die nachtmerries nopen haar ertoe om van de ene op de andere dag te stoppen met het eten van vlees. Haar individuele keuze ligt moeilijk in haar omgeving en maatschappij. Zo brengt Yeong-hye haar familie in verlegenheid ten opzichte van haar man, meneer Cheong.

Yeong-hye komt bijna niet aan het woord in het boek van de Zuid-Koreaanse Han. In ‘De vegetariër’ volg je haar verhaal vanuit het perspectief van haar man, haar schoonbroer en haar zus. ‘De vegetariër’ kent daarmee drie delen. Het eerste deel waarin haar man aan het woord is, is heel indrukwekkend en sterk. Het begint al heel intrigerend met “voordat mijn vrouw vegetariër werd, had ik haar in alle opzichten volstrekt oninteressant gevonden”, waarna je kan lezen wat meneer Cheong zocht in zijn vrouw, wat je een ontluisterende blik gunt in de Koreaanse maatschappij.

In het tweede deel maakt de schrijfster een tijdsprong van twee jaar. Aan het woord is de niet bij naam genoemde schoonbroer van Yeong-hye, die vertelt over zijn obsessie voor zijn schoonzus. Of beter gezegd, zijn obsessie voor haar moedervlek. Een obsessie die behoorlijk uit de hand loopt. Het is aan zijn echtgenote, In-hye – in het derde deel – om de gemaakte brokken manmoedig te dragen en te verdragen. Voor Koreaanse vrouwen gelden er duidelijk andere sociale codes en verwachtingspatronen.

Het eten van vlees staat in ‘De vegetariër’ symbool voor de wreedheid in onze wereld, die Yeong-hye achter zich wil laten. Het is blijkbaar een terugkerend thema in de Koreaanse literatuur om het lijden en de pijn achter je te laten en te dromen van een betere wereld. In ‘De vegetariër’ zijn het dromen, die mensen doen stoppen met iets. Hans taal is mooi en in functie van het verhaal poëtisch, erotisch, onverschillig, hard of meelevend. Ik vond ‘De vegetariër’ weliswaar interessant, maar tegelijkertijd ongelooflijk vreemd.

Oorspronkelijke titel: The Vegetarian.
Jaar van publicatie: 2007.