Wegbereider voor haar schrijvende zusters.

George Sand ((1804 – 1876). De foto is van Nadar en is in het publieke domein.

Samen met Alexandre Dumas père, Honoré de Balzac en Victor Hugo behoorde ze tot de eerste generatie van Franse schrijvers die van hun pen konden leven. Ondanks haar subversieve toon was ze een van de populairste auteurs in Europa. In Engeland was ze zelfs nog populairder dan Hugo en de Balzac. Ze inspireerde schrijvers zoals Lev Tolstoj, Fjodor Dostojevski, George Eliot en Charlotte Brontë.

Haar belangrijkste setting: Nohant

Haar werk was aanvankelijk beÏnvloed door de mannen in haar omgeving, maar geleidelijk vond ze haar eigen stem in idyllische romans over het platteland. Een belangrijke setting voor haar plattelandsromans was haar landgoed in Nohant. Ze had het in 1821 geërfd van haar grootmoeder Marie-Aurore de Saxe en ze had hier haar jeugd doorgebracht.

Nadat haar adellijke vader stierf, had haar volkse moeder niet de financiële middelen om haar dochter groot te brengen. Haar grootmoeder aan vaderskant meende dat haar schoondochter haar kleindochter geen fatsoenlijke en degelijke opvoeding kon geven. Dus koos zij ervoor haar kleindochter zelf op te voeden.

Bij een degelijke opvoeding hoorde een verblijf in het klooster. Op haar dertiende werd Amandine Lucile Aurore Dupin, roepnaam Aurore, naar een Engels Augustijner klooster in Parijs gestuurd. Toen ze zich geroepen voelde voor het kloosterleven haalde haar grootmoeder haar terug naar Nohant. De 16-jarige Aurore hield een gedegen kennis van het Engels over aan haar kloosteravontuur.

Haar rebels gedrag.

Terug thuis begon Aurore een broek te dragen en leerde ze paardrijden zoals een man. Hoewel vrouwen toen een medisch bewijs moesten voorleggen om een broek te mogen dragen, was Aurore een van die vrouwen die daar hun laarzen aan veegden. Over laarzen gesproken: Aurore was verrukt over het gemak van dit typisch mannelijk kledingstuk.

Jaren later droeg ze overigens een broek en plein public. Verder geneerde ze zich niet om ten overstaan van iedereen pijp te roken. Het leverde haar ridicuul op, maar daar stoorde ze zich niet aan.

Gearrangeerd huwelijk.

In 1822 trouwde ze met baron Casimir Dudevant, een herenboer. Van liefde was er geen sprake: het was een gearrangeerd huwelijk. Voor Aurore was het een manier om aan de druk van haar familie te ontsnappen. Aanvankelijk waren de Dudevants gelukkig. Een zoon, Maurice bekroonde dit geluk in 1823. Maar voor de baron was het moeilijk te verteren dat zijn vrouw intellectueel zijn meerdere was.

Toen dochter Solange in 1828 geboren werd, waren er de roddels dat de baron niet haar vader was, maar dokter Stéphane Ajasson de Gransagne. In 1831 verliet Aurore haar man voor Jules Sandeau en ging ze met hem naar Parijs. Baron Dudevant liet zich niet onbetuigd en had een relatie met haar dienstmeid.

Aurore Dupin wordt George Sand.

In Parijs nam ze contact op met Henri Latouche, een journalist. Via Latouche kon ze schrijven voor Le Figaro. Voor deze artikels werkte ze aanvankelijk samen met Sandeau. Samen schreven ze ook een roman, ‘Rose et Blanche’, het verhaal van een actrice en een non. Voor ‘Rose et Blanche’ (1831) kozen ze voor het pseudoniem Jules Sand.

Na ‘Rose et Blanche’ begon Aurore aan een ander boek: ‘Indiana’. Omdat Jules Sandeau niets te maken wou hebben met een boek waar hij zelf niet aan geschreven had, moest Aurore een nieuw pseudoniem bedenken. Ver ging ze het niet zoeken: ze behield de achternaam Sand en zette er George voor. Ondanks de controversie was ‘Indiana’ een succes en vroeg haar uitgever haar om een nieuwe roman.

‘Indiana’ (1832) was een pleidooi voor de verandering van de huwelijkswetten, die zeer nadelig waren voor vrouwen. Met de opvolger ‘Valentine’ (1832) vertelde Sand het verhaal van een aristocratische vrouw die verliefd wordt op een boer. In haar derde roman ‘Lélia’ (1833) brak ze een lans voor de gelijkheid van de seksen in de liefde. Voor Sand waren zowel de getrouwde vrouw als de prostituee slachtoffer van de mannelijke begeerte. Verder stelde ze in ‘Lélia’ monogamie, echtelijke trouw en het celibaat in vraag.

Haar rijk liefdesleven.

Intussen had Sand een knipperlichtrelatie met de schrijver Alfred de Musset. En blijkbaar had ze daarvoor iets gehad met een vrouw. Haar scheiding van baron Dudevant in 1836 was uiteraard voer voor een sappig schandaal.

Naast vooral kortstondige romances had ze enkele relaties die verschillende jaren duurden. Zo had ze een 9-jarige latrelatie met de componist Chopin. En bleef ze haar laatste minnaar, haar privé-secretaris Alexandre Manceau 16 jaar trouw. Tijdens haar laatste relatie leefde ze vooral op haar landgoed in Nohant, waar ze zich een goede kasteelvrouw toonde en optrad als de beschermvrouwe van een lading nieuwe Franse schrijvers als Sainte-Beuve, Eugène Fromentin en Gustave Flaubert.

Wegbereider.

Op het einde van haar carrière was haar literaire ster enigszins gedoofd. Na haar dood in 1876 verviel haar werk in de anonimiteit. Vandaag is George Sand vooral gekend voor haar autobiografisch werk, haar rebels gedrag en haar vele minnaars. Naast haar autobiografisch werk en een honderdtal romans had Sand eveneens toneelstukken, literaire kritieken, politieke stukken en sprookjes geschreven.

Aan haar critici schreef George Sand ooit:

Op een dag zal de wereld me kennen en begrijpen. Zelfs als dat niet gebeurt, dan heb ik de weg vrijgemaakt voor andere vrouwen.

Haar autobiografisch werk werd door schrijfsters als Virginia Woolf, Edith Wharton, Willa Cather en Colette alvast met veel interesse gelezen.

Spotlight op: Een revolverschot

In ‘spotlight op’ ontruk ik een boek en zijn auteur uit de vergetelheid. Vandaag is het spotlight gericht op: Een revolverschot van Virginie Loveling.

De foto van Virginie Loveling is afkomstig van Wikimedia Commons en is in het publieke domein.

Virginie Loveling (1836-1923) was een Vlaamse schrijfster. Net als haar twee jaar oudere zuster Rosalie schreef ze aanvankelijk gedichten over het leven op het platteland. Die gedichten waren anders en nieuw in de Nederlandse literatuur en hun poëziebundel kende talloze herdrukken. Voor de gezusters Loveling was de poëzie slechts een fase in hun literair parcours. Nadien schreven ze vooral novellen.

Na de dood van Rosalie in 1875 probeerde Virginie het met volkse romans. In 1905 schreef zij de roman die als een van de hoogtepunten van haar oeuvre wordt beschouwd: ‘Een revolverschot’. Deze psychologische streekroman werd in 2021 opnieuw uitgegeven in de Salamander-reeks. Annelies Verbeke zette het om naar een hedendaagse versie, met respect voor Lovelings rijke woordenschat, ritme en stilistische kracht.

‘Een revolverschot’ speelt zich af in het fictieve Oost-Vlaamse dorpje Vroden. Na de dood van hun ouders wonen de gefortuneerde gezusters Satander samen in het ouderlijke huis. Als ze gevoelens opvatten voor hun flirterige overbuurman nemen hun levens een tumultueuze en fatale wending.

Zij gingen in het slapende dorp met zijn eenzame straten, waar geen lantaarns brandden – nu er maneschijn verondersteld was te wezen – en zijn gesloten huizenblinden.

De burgemeester van Veurne van Georges Simenon

Hem noemden ze Baas, niet alleen thuis, niet alleen op zijn sigarenfabriek, maar ook op het stadhuis, in het café en zelfs op straat.

In Veurne voert Joris ‘de Baas’ Terlinck de plak als burgemeester. De zelfingenomen Terlinck heeft zijn principes, waar hij niet van afwijkt. Als een van zijn werknemers om een voorschot vraagt voor een abortus, wijst hij hem koudweg af. Die afwijzing heeft verstrekkende gevolgen: de jongeman schiet op zijn meisje en beneemt zich vervolgens het leven.

Na een succesvolle operatie wordt Lina Van Hamme naar Oostende gestuurd, waar ze zal bevallen van haar kind. Haar familie wil niets meer met haar te maken hebben. Haar vader Leonard is overigens Terlincks politieke vijand. Omdat de notabelen vrezen dat de Baas hier garen van gaat spinnen, beloven ze hem het ambt van dijkgraaf bij de volgende raadsvergadering.

Die politieke koehandel belet hem niet om Lina in Oostende op te zoeken. In Oostende kennen ze hem als meneer Jos. Terwijl het in het grauwe Veurne altijd slecht weer is, schijnt de zon in het decadente Oostende. Lina is voor meneer Jos tegelijkertijd de vrouw en de dochter die hij thuis in Veurne niet heeft. Zijn vrouw staat altijd op het punt van huilen en zijn dochter is zwakzinnig.

‘De burgemeester van Veurne’ is een krachtig subtiel psychologisch portret. Het zit hem echt in de details: de manier waarop Terlinck omgaat met het schandaal. Naar buiten toe lijkt het als vanouds. Maar in zijn bureau vermijdt hij het om te kijken naar de plek waar Jef Claes stond. En dan is er de zwijgende blik van zijn vrouw die hem steeds beloert. Om zijn geweten te sussen stuurt hij anoniem geld naar de moeder van de onfortuinlijke jongeman. Hij geeft zelfs geld aan zijn bastaardzoon, hoewel hij hem hiermee helpt een misdaad te begaan. Intussen laat hij de dingen hun loop nemen. Hoewel – het had ook heel anders kunnen lopen, als hij dat had gewild.

Je doet dingen zonder precies te weten waarom, omdat je denkt dat je ze moet doen, en dan…

Oorspronkelijke titel: Le bourgemestre de Furnes.
Jaar van publicatie: 1939.

Vertaald door: Rokus Hofstede (2015).