Het verhaal van Mayta van Mario Vargas Llosa

Over een mislukte revolutie.

Ik sprak met Mayta een paar weken voor hij Vallejos leerde kennen. Toen was hij al in de veertig. Ik ken Mayta al veel langer. Als jongen liep hij al te leuteren over armen, blinden, wezen of straatgekken. Hij werd geen priester maar een revolutionair. Een trotskist. Voor hij Vallejos leerde kennen, leuterde hij enkel over de revolutie. Met Vallejos kwam de ommekeer. Toen stopte Mayta met leuteren en koos voor de strijd.

De berichtgeving rond de mislukte revolutie van Vallejos en Mayta was kort. Toch was de revolutie van Mayta en Vallejos de eerste in een lange reeks. Het was het begin van een geschiedenis, die uitliep op de hedendaagse gewapende conflicten van het Lichtend Pad. Maar terug naar Mayta. Het onderwerp van mijn roman. Ik wil overigens niet de ware geschiedenis van Mayta schrijven. Ik wil een onherkenbare versie van de gebeurtenissen van toen.

Wat gebeurt er als een schrijver de interviews en onderzoekingen naar het onderwerp van zijn roman opschrijft? Dan krijg je een verhaal zoals Vargas Llosa vertelt in ‘Het verhaal van Mayta’. Het ik-personage, de schrijver, interviewt verschillende mensen en construeert intussen het verhaal van Mayta. Eigenlijk is de mislukte revolutie van Mayta, die zich situeert eind jaren vijftig, een voorwendsel om een roman te schrijven over het Peru van de jaren tachtig. Een Peru dat het zwaar te verduren heeft, en dat lijdt onder de aanvallen van de Communistische Partij van Peru, het Lichtend Pad. De schrijver leidt je rond in Lima. Een stad, die zucht onder verkrotting, geweld en drugs. Maar ook in de stad Jauja, waar het goed om leven zou moeten zijn.

Om het verhaal van Alejandro Mayta te construeren combineert Vargas Llosa tijdens de interviews twee dialogen, die zich afwisselend in de jaren vijftig en in de jaren tachtig afspelen. ‘Het verhaal van Mayta’ is dus een verhaal waar je als lezer best je aandacht bij houdt. Toch leest dit verhaaltechnisch bijzondere boek opvallend vlot en aangenaam. En Vargas Llosa brengt de nodige afwisseling in zijn interviews. Wat de geïnterviewden over Mayta zeggen, staat haaks op elkaar. En van de man zelf raak je niet wijzer als lezer. Want over welke Mayta gaat het nu eigenlijk: de echte of een naamgenoot? Of bestaat hij louter in het hoofd van het manipulatieve ik-personage…

‘Het verhaal van Mayta’ is ook gepubliceerd onder de naam ‘De geschiedenis van Alejandro Mayta’. 

 

Gestrand van Doris Lessing

‘Gestrand’ is het vierde boek in de romanreeks ‘Kinderen van het geweld’. In deze reeks volg je Martha Quest van jongvolwassene tot dame van middelbare leeftijd. Martha is de dochter van Britse onderdanen in Rhodesië, het huidige Zimbabwe. Het eerste boek in de reeks, ‘Martha Quest’ startte voor de Tweede Wereldoorlog. In ‘Gestrand’ is de oorlog voorbij en breekt een nieuwe periode aan, die van de koude oorlog.

Martha en haar vrienden zijn nog steeds actief binnen de communistische partij. De communisten hebben echter veel sympathie verloren bij de blanken in Zimbabwe.  En wat Martha betreft, zij is niet meer zo obsessief bezig voor de partij. Zij heeft een nieuwe obsessie in de vorm van een minnaar, Thomas Stern. Ook haar man, Anton Hesse heeft een minnares. Anton en Martha sloten immers een verstandshuwelijk. Na de oorlog is het nog lang wachten vooraleer ze beide de Britse nationaliteit krijgen en ze eindelijk kunnen scheiden. Anton gaat allicht snel hertrouwen. Martha vertrekt naar Engeland, waar ze een man gaat zoeken waarmee ze echt getrouwd kan zijn.

Hoewel ik niet zo dol was op het derde boek in de reeks, maakte ik me nu de bedenking hoe goed ‘Een echo van de storm’ eigenlijk was. En hoe goed het aansluit bij ‘Gestrand’. Het deed me ook realiseren hoe sterk Lessing sfeer wist weer te geven. Niet enkel weet de serie de tijdsgeest weer te geven, maar het laat ook zien hoe we gevormd zijn door de tijd. En ook hoe we veranderen doorheen de jaren. Niet alleen Martha, maar ook de andere personages vinden een soort van sereniteit na die jaren van oorlog en onrust. Het voortdurend vergaderen tijdens de oorlog van allerhande communistische cellen is niet meer nodig. Sommige leden van hun communistisch groepje gedragen of uiten zich op een manier die niet altijd te rijmen valt met hun idealisme van tijdens de oorlog. Op een of andere manier lijkt iedereen in ‘Gestrand’ vast te lopen, net als de wereld rond hen.

Een echo van de storm van Doris Lessing

‘Een echo van de storm’ is het derde deel van de romancyclus ‘Kinderen van het geweld’. In deze cyclus volg je ‘Martha Quest‘ in haar queeste of tocht door het leven. Op haar drieëntwintigste heeft Martha al een huwelijk achter zich. Daarnaast heeft ze met haar werk voor de communistische partij een andere vriendenkring opgebouwd. Het Marxistische groepje waartoe ze behoort is geheim. Of beter gezegd, het behoort geheim te zijn. In realiteit is het al snel geweten dat Martha en enkele andere leden rood zijn. Dankzij de slag bij Stalingrad kan het rode leger en het Russische bewind op flink wat sympathie rekenen, zodat Martha samen met haar kameraden allerlei vergaderingen van linkse groeperingen en partijen bijwoont.

De voorzitter van hun groepje is een Duitser genaamd Anton Hesse. Als Anton omwille van zijn nationaliteit in de problemen komt, trouwt Martha met hem. Zij maakt zichzelf wijs dat hij om haar geeft, maar het is duidelijk dat ze niet bij elkaar passen. Op seksueel gebied is zij niet te spreken over Antons prestaties, maar zij doet alsof ze tevreden is. Door Antons persoonlijkheid en de constante strubbelingen tussen de groepsleden is het snel afgelopen met hun groep.

‘Een echo van de storm’ komt traag op gang. Met momenten is het saai, maar in zijn geheel is het een interessant verhaal, vooral door een aantal nevenverhalen. Ook spelen er naast raciale, sociale en man-vrouwverschillen mee. Zo groeit bij de vrouwen in Martha’s omgeving het besef dat een revolutie tegen de mannen noodzakelijk is. En als lezer besef je dat Martha op weg is naar haar emancipatie, dat ongetwijfeld in boek vier van de cyclus verder zal uitgewerkt worden. Uiteraard voel je ook de politieke veranderingen in Rhodesië, het huidige Zimbabwe, ten tijde van de Tweede Wereldoorlog. In tegenstelling tot ‘Martha Quest’ en ‘Een goed huwelijk‘ heeft ‘Een echo van de storm’ iets tijdloos, waardoor je vaak vergeet dat het verhaal zich meer dan zeventig jaar geleden afspeelt.