Vergeven en vergeten van Philip Kerr

De zwarte ziel van Bernie Gunther.

‘Eerlijk, ik heb tijdens de oorlog het een en ander gedaan waar ik niet trots op ben. Dat is niet bijzonder. Zo gaat dat in een oorlog. Iedereen die erbij betrokken raakt, houdt er het gevoel aan over dat hij een crimineel is die slechte dingen heeft gedaan. Met uitzondering van de echte criminelen natuurlijk, er is nog nooit een manier ontdekt om hun geweten wakker te schudden.’

München, 1957. Duitsland maakt zich op voor een nieuw hoofdstuk, dat van economische motor van Europa. De littekens en sporen die de nazi’s achterlieten op de zwarte ziel van Bernie Gunther zijn niet weg te wissen. Hij heeft een andere naam moeten aannemen en woont nog steeds in München. Als rechtgeaarde Berlijner heeft hij zich nooit thuis gevoeld in München. Wanneer kennissen uit Berlijn zijn pad kruisen en hem herkennen, wordt hij gechanteerd. Maar de chantage draait positief uit. Het levert hem een nieuwe job op als onderzoeker van schadeclaims bij Munich RE.

Zijn nieuwe werkgever stuurt hem naar Athene om een claim voor een gezonken schip te onderzoeken. Hier ontdekt Gunther dat het schip voor de oorlog toebehoorde aan een Griekse Jood. En dat er Duitsers zijn die tot elke prijs hun oorlogsmisdaden in Griekenland willen toedekken.

Hoewel er na ‘Vergeven en vergeten’ nog een boek volgde, is dit de zwanenzang van een onvergetelijk romanpersonage. Gunthers geestelijke vader, Philip Kerr, stierf namelijk enkele weken voor de publicatie van dit boek.

Doorheen dit weemoedige verhaal maakt Gunther constant de balans op van zijn eigen leven en dat van zijn vaderland. Hij verlangt ernaar om afscheid te nemen van Bernie Gunther en alles wat met hem te maken heeft, zijn ingewikkelde geschiedenis, zijn ongemakkelijke manier van denken, zijn onvermogen zich aan te passen. Zijn geschiedenis begon trouwens in de jaren twintig bij de Berlijnse politie waar hij een sterke reputatie op bouwde als rechercheur. Toen de nazi’s aan de macht kwamen, stapte hij op. Niettemin kruisten nazikopstukken constant zijn pad en werkte hij voor illustere opdrachtgevers als Goebbels en Nebe.

De Tweede Wereldoorlog en de wandaden van de nazi’s lopen als een rode draad door de Bernie Gunther thrillers. Elk boek eindigt met extra context en uitleg bij de geschiedenis. De reeks behoort tot het hard-boiledgenre. Cynisme, een grote mond en een stevig paar vuisten zijn dan ook Gunthers handelsmerken. Vrouwen in dit genre zijn steevast femmes fatales en onbetrouwbaar. Gunthers cynisme over de femme fatale in ‘Vergeven en vergeten’ is echter ongegrond. Na de donkere periode van de nazigruwel gloort er uiteindelijk een nieuwe toekomst voor hem, niet in de liefde maar beroepsmatig. Met de job die hij aangeboden krijgt op het einde van zijn avontuur in Athene, kan hij zijn plaats innemen in een nieuwe morele orde. Of hij ingaat op het aanbod, mag de lezer zelf invullen.

Oorspronkelijke titel: Greeks Bearing Gifts
Datum van publicatie: 2018

Schitterende dieren van Lawrence Osborne

Perfecte zomerliteratuur.

Naomi ziet zichzelf als de onderzoekster van menselijke wezens en hun rampen. Volgens de bewoners van het Griekse eiland Hydra is ze bezeten. Haar vader Jimmie Condrington is een miljonair. Hij heeft niet alleen een huis op Hydra, maar ook in Londen en in Italië. Tijdens de zomer wonen de Condringtons op Hydra, waar Jimmie en zijn tweede vrouw eindeloze party’s opluisteren met hun gezelschap.

“Hoog op de flank van de berg boven de haven sliepen de Condringtons door de droge juniochtenden heen in hun villa die werd beschaduwd door ciprissen en door zonweringen die over de deuren waren neergelaten. ”

Samantha is het oudste kind van een rijke vader die, afgezien van een erfenis, een gepensioneerd journalist is. Via vrienden in New York vond het gezin Haldane een vakantiehuis op Hydra; ze hebben het voor de duur van de zomer gehuurd. Sam vreest dat ze de minuten op Hydra zal tellen. Gelukkig voor haar leert zij iemand kennen die Hydra op haar duimpje kent, en die Engels en Grieks spreekt.

Tijdens een uitstapje stuiten de twee jonge vrouwen op een vluchteling, Faoud. Naomi wil Faoud laten ontsnappen naar het Europese vasteland. Zij weet Sam te overtuigen haar daarbij te helpen. Maar Naomi’s dwaze plan loopt grondig mis.

‘Schitterende dieren’ is perfecte zomerliteratuur. Je waant je zo in Griekenland. Osborne had wel leuker gezelschap kunnen voorzien in zijn idyllische setting. Maar zijn personages zijn ambigu en de onderlinge relaties zijn gespannen of verziekt. Door de wisselende persoons– en plaatsperspectieven krijgt het verhaal spanning en dynamiek. Naast Naomi en Sam volg je ook Faoud en een detective. Het verhaal zit knap ineen. En Osborne hanteert een mooie schrijfstijl.

Na de laatste pagina blijft ‘Schitterende dieren’ in je hoofd rondspoken. Het misgaan van Naomi’s plan komt haar wel verdomd goed uit. Medeplichtigen houden hun mond. En de betrokkenen zijn dood. Of hebben de mentale spelletjes van Osborne deze lezer paranoïde gekregen? ‘Schitterende dieren’ is geen recht-toe-rechtaan verhaal maar een puzzel met eindeloze mogelijkheden.

Oorspronkelijke titel: Beautiful Animals.
Jaar van publicatie: 2017.