De vrouw van Zagreb van Philip Kerr

Gunther als hopeloze romanticus.

Berlijn, 1942. In Villa Minoux organiseren de nazi’s een congres voor internationale misdaadbestrijding. Een van de sprekers is ex-politierechercheur Bernie Gunther. Op vraag van een klant gaat de ex-detective ook rondneuzen in de villa.

Berlijn, 1943. Gunther heeft een afspraak met Josef Goebbels op het Ministerie voor Volksvoorlichting en Propaganda. Goebbels wil Dalia Dresner de hoofdrol geven in zijn nieuwe film. Maar de beroemde actrice heeft geen zin in die film. Bovendien wil ze op zoek naar haar vader; Wil ze weten of hij nog leeft en contact met haar wil. Goebbels wil dat Gunther Dalia’s vader op speurt. Als Dalia uitsluitsel heeft over haar vader zal ze hoogstwaarschijnlijk in zijn film willen spelen. 

Dalia is Goebbels’ hartendiefje. Maar dat mag niemand weten binnen de partij. Zij is immers Slavisch. En Slaven zijn voor de nazi’s een inferieur ras. Vandaar dat Goebbels Bernie Gunther wil voor deze opdracht.

De reis naar Kroatië is levensgevaarlijk. Maar voor zo’n bloedmooie vrouw als Dalia Dresner gaat de dolverliefde Gunther door het vuur. Wat hij dan nog niet weet, maar 20 jaar later vertelt, is dat ze hem serieus in de problemen zal brengen. Naast zijn liefde voor Dalia Dresner was er nog een reden voor zijn roekeloosheid: hij was het beu om koste wat kost te moeten overleven. De oorlog en wat hij intussen al gezien heeft, begint zijn tol te eisen. En dan heeft Gunther nog niet alles gezien.

Waren de Duitsers zo anders dan alle anderen? En zou een verontschuldiging ooit genoeg zijn? De tijd zou het leren. Op een dag in de toekomst zouden de doden vanuit het verleden spreken over wat hier in het heden gedaan werd.

De aankomst in het moordkamp in Kroatië (Jasenovac) roept onmiddellijk een gelijkaardige scène op uit ‘Het hart der duisternis van Joseph Conrad’. Net als bij Conrad gaat hier niet om fictie, maar de gruwelijke realiteit. Die gruwelijke realiteit blijft beperkt. Het verhaal draait grotendeels rond de relatie tussen Gunther en Dalia. Hierdoor speelt het verhaal zich vooral af in Berlijn en Zwitserland, waar Dalia woont. Naast de romantiek en erotiek is er echter de nodige spanning: Gunther lost een cold case op, verhaalt over een moord die hij als rechercheur oploste, raakt zijdelings betrokken bij een complot om Zwitserland niet aan te vallen, maakt kennis met de Amerikaanse inlichtingendiensten en een agressieve stier en geraakt in de handen van de Gestapo.

Er valt dus meer dan genoeg te beleven in ‘De vrouw van Zagreb’. Daarnaast leer je weer wat meer over Bernie Gunther, die Kerr na 9 romans nog steeds wist uit te diepen. Ook krijg je met Dalia Dresner een onvervalste femme fatale.

Interessante links:
Jasenovac via Wikipedia
Hart der duisternis.

Oorspronkelijke titel: The Lady From Zagreb.
Datum van publicatie: 2015.

Een volmaakte kelner van Alain Claude Sulzer

De duistere regels van de liefde.

Zwitserland, 1966. Erneste krijgt een brief uit New York. Pas na een paar dagen durft hij de brief open te snijden. Hij herkende meteen het handschrift, wil echter niet met het verleden geconfronteerd worden. Als hij eindelijk de brief leest, heb je Erneste al leren kennen als de volmaakte kelner van de titel en voerde Sulzer je dertig jaar terug in de tijd: naar die zomer van 1935, waarin Erneste Jakob ontmoette op zijn werk. Het was liefde op het eerste zicht. Erneste kon zijn geluk niet op wanneer Jakob, hem verleidde, hoewel hij besefte dat hun liefde niet voor eeuwig was.

“Foto’s van vroeger bekeek hij nooit, foto’s van vroeger gaven slechts aanleiding tot sombere gedachten over het heden. Maar heimelijk hoopte hij op meer dan woorden, een portret, een foto van Jakob.”

De tijden waren roerig. Mensen sloegen op de vlucht voor Hitler. Het hotel waar de beide jonge mannen werkte, werd een plek van exil voor de gegoede klasse op vlucht voor de nazi’s. Onder de gevluchte gasten bevond zich ook de beroemde Duitse schrijver Julius Klinger. De homoseksuele Klinger was echter zoals de meeste mannen in zijn positie getrouwd. Wanneer het gezin Klinger verder reisde naar New York, ging Jakob met hen mee. Erneste heeft nooit meer iets van hem gehoord, tot nu. Uit Jakobs brief blijkt, dat het slecht met hem gaat. Hij heeft geld nodig. Erneste moet dit voor hem gaan halen bij Julius Klinger.

‘De volmaakte kelner’ is het soort boek dat je eindeloos kan lezen en waar je steeds andere details gaat uit halen. Sulzer legt zijn personages gedachten en woorden in de mond, die vaak niet overeenkomen met hun daden, waardoor hij je steeds op het verkeerde been zet. Omdat de liefde zo haar eigen duistere regels heeft, blijf je met heel wat vragen achter. Kleine gebeurtenissen, zoals het vinden van een vijf franc stuk onder Jakobs kussensloop doen je twijfelen over hoeveel Erneste wist.

Doorheen Ernestes verhaal loopt ook het echtelijk bedrog van zijn nichtje. Zij is het enige familielid waarmee hij nog contact heeft. Zij kent zijn geheim en hij heeft weet van haar minnaar. Erneste is echter de discretie zelf. Uiteindelijk laat hij een andere kant van zijn karakter zien, een kant die hij na zijn ontmoeting met Klinger moet bijstellen. Als je het boek sluit, weet je dat zijn ontmoeting met Klinger hem veranderd heeft. Tegelijkertijd duiden kleinigheden aan dat hij nog steeds dezelfde is.

‘De volmaakte kelner’ is in alle opzichten een volmaakt boek, dat omwille van de universele gevoelens en emoties rond liefde, een breed publiek verdient.

Oorspronkelijke titel: Ein perfekter Kellner.
Jaar van publicatie: 2004.

Privélessen van Alain Claude Sulzer

Taalonderricht mondt uit in relatie.

De jonge Leo Heger vlucht eind jaren zestig naar Zwitserland. Dokter Giezendanner en zijn vrouw nemen hem voor onbepaalde tijd kosteloos op in hun huis. Via de vluchtelingenorganisatie wordt ook taalonderricht geregeld. Zo komt Leo terecht bij Martha Dubach.

Martha is getrouwd met Walter. Samen hebben ze twee kinderen: Andreas en Barbara. Het huwelijk van de Dubachs bestaat enkel nog op papier. Martha vermoedt, terecht, dat Walter een maîtresse heeft. Ook de kinderen hebben weinig interesse in het doen en laten van hun moeder. De lessen Duits worden voor Martha al snel iets waar ze naar uit kijkt. Uiteindelijk blijkt dat Leo verliefd is op zijn lerares. Ook Martha voelt zich aangetrokken tot Leo. Zij beseft evenwel dat hun liefde geen lang leven beschoren is.

Zoon Andreas is een toeschouwer. Hij weet dat zijn pa een maîtresse heeft. Hij is ook op de hoogte van de affaire van zijn ma. Het is Andreas die – jaren later – Leo Heger gaat opzoeken. Via Andreas komt Leo te weten dat hij Martha zwanger achterliet.

Wat alle personages gemeen hebben is eenzaamheid. Die eenzaamheid heeft zijn prijs. In feite bestaat ‘Privélessen’ uit verschillende verhaaltjes die in min of meerdere mate samenhangen met Leo’s vlucht naar het westen. Zo vertelt Sulzer parallel aan het verhaal van Leo en Martha ook het verhaal van Leo’s grootmoeder, de joodse Olga. Deze verhaallijn vertelt je ook iets meer over het land, waar Leo vandaan komt. Het wordt nooit bij naam vernoemd; het is gewoon een ex-Oostblokland.

Je gaat overigens geen woord te veel vinden in ‘Privélessen’. Ook weet Sulzer perfect details te doseren. Soms krijgt een detail pas ettelijke pagina’s later relevantie. Dit zorgt er soms voor dat je niet direct kan plaatsen waar de auteur naar toe wil. Ook blijft het redelijk afstandelijk. Misschien liggen man-man relaties de auteur gevoelsmatig makkelijker? Anderzijds past het terughoudende wel bij het verhaal, maar dat besef je als lezer pas helemaal op het einde van het boek.

Oorspronkelijke titel: Privatstunden.
Datum van publicatie: 2007.