De onconventionele schrijfster

Voor haar carrière als schrijver koos Marian Evans Lewes voor het pseudoniem George Eliot (1819-1880). Daar waren verschillende redenen voor. Ten eerste wou ze haar carrière als romanschrijver apart houden van haar werk als journaliste. Ten tweede wou ze als vrouw serieus genomen worden. Vrouwelijke auteurs schreven met romantische verhalen het minder serieuze werk in haar tijd. En ten derde was er haar relatie met George Henry Lewes. Zij noemde zichzelf weliswaar mevrouw Lewes, want ze beschouwde George Henry als haar man, maar ze waren niet getrouwd.

Haar scandaleuze relatie.

George Henry Lewes was al getrouwd, maar leefde gescheiden van zijn vrouw, Agnes. Agnes leefde samen met een andere man, waarmee ze drie kinderen had. George Henry had echter de eerste twee kinderen uit die verbintenis erkend, en dus toegestemd met het overspel van zijn vrouw, zodat hij niet van haar kon scheiden. Dat criticus en filosoof George Henry Lewes openlijk samenwoonde met Marian Evans was een schande, weliswaar een veel voorkomende schande, maar één die je niet aan de grote klok hing. Marian Evans was alvast niet meer welkom bij haar familie. Het openlijk samenwonende paar moest ook een nieuwe vriendenkring opbouwen.

Dat Evans als George Eliot een heel succesvolle carrière uitbouwde als romanschrijver speelde hoogstwaarschijnlijk mee in het geleidelijk aanvaarden van haar scandaleuze relatie. Eliots eerste roman ‘Adam Bede’ (1859) bleek een schot in de roos. Ook haar tweede roman ‘Mill on the Floss’ (1860) vond moeiteloos zijn weg naar de lezer. Intussen werd er gespeculeerd over de identiteit van George Eliot. Een aanzwellend gerucht wou dat een zekere Joseph Liggens de man was achter George Eliot. Omdat Liggens de geruchten niet ontzenuwde, zag Evans zich genoodzaakt haar identiteit prijs te geven. Het publiek was gechoqueerd, maar bleef haar lezen.

Middlemarch.

George Eliot schreef in totaal zeven romans, waaronder de klassieker ‘Middlemarch’ (1869), dat als haar magnum opus wordt gezien. Met haar realistische settings en vlijmscherp psychologisch inzicht was Eliot vernieuwend. Ook politieke thema’s vonden een weg naar haar werk. Na ‘Middlemarch’ was de controverse rond haar privéleven geluwd, en was haar huis uitgegroeid tot een belangrijke ontmoetingsplaats voor schrijvers en intellectuelen. In 1877 werden Marian en George Henry zelfs ontvangen door prinses Louise, een dochter van koningin Victoria.

Haar laatste levensjaren.

Op het einde van haar leven zorgde George Eliot weer voor een controverse. Nu met een huwelijk. In 1878 was haar man, George Henry gestorven aan maagkanker. John Cross, die zowel Marians als George Henry’s zaken behartigde, vroeg haar ten huwelijk. Eliot weigerde, maar Cross bleef om haar hand vragen. Uiteindelijk stemde zij in 1880 toe. Het was geen huwelijk uit liefde maar een zakelijke overeenkomst. Haar huwelijkse staat zorgde voor een toenadering met haar familie. Vooral haar broer, Isaac was dolgelukkig dat zijn zus eindelijk getrouwd was. De goegemeente was niettemin gechoqueerd, want Eliots echtgenoot was twintig jaar jonger. Zeven maanden na haar huwelijk stierf George Eliot aan nierfalen. Zij was 61.

Over zwarten, indianen of soldaten

De New York Times noemde ‘And then there were none’ (En toen waren er nog maar) van Agatha Christie bij publicatie in 1940: totaal onmogelijk en absoluut boeiend. De roman was in 1939 in het Verenigd Koninkrijk uitgebracht onder de titel ‘Ten little niggers’. Omdat neger gevoelig lag voor de Amerikaanse lezer werd gekozen voor het neutrale ‘And then there were none’. In 1965 heette het ‘Ten little indians’ naar de Amerikaanse versie van het Engelse aftelrijmpje rond tien kleine donkere mensen. In Christies tijd waren het zwarten of indianen die een voor een afvielen, nu vallen er soldaten af.

Sinister aftelrijmpje.

In ‘And then there were none’ is de plot opgebouwd rond het sinistere aftelrijmpje. Tien mensen zitten samen op een eiland dicht bij de Engelse kust. Naargelang de versie heet het eiland: ‘Nigger Island’, ‘Indian Island’ of ‘Soldier Island’. De mensen zijn samengebracht op het eiland door Mr Owen. Al heel snel blijkt, dat niemand van de genodigden en de personeelsleden Mr Owen kent. In elke kamer hangt een kadertje met het aftelrijmpje, en op de tafel in de eetkamer staan tien beeldjes. Telkens als er iemand wordt vermoord, verdwijnt er een beeldje, tot er niets meer is. De politie staat voor een raadsel. Pas als er een fles aanspoelt met een bekentenis, weten we wie de moorden pleegde. Het waarom weten we van aanvang aan: iedereen heeft een moord op zijn geweten.

Een huzarenstukje.

Voor Christie was het schrijven van ‘And then there were none’ een huzarenstukje, waarbij ze net als in ‘The murder of Roger Ackroyd’ de regels rond het schrijven van een detectiveroman aanpaste in kader van het plot. In een klassieke detective gebeurt er een moord en wordt er een detective ingeschakeld. Dankzij de detective kan de lezer op zoek naar aanwijzingen en raden wie de moordenaar is. Op het einde legt de detective uit hoe de moord gebeurde. In ‘And then there were none’ is er geen detective in de klassieke zin, wel neemt de moordenaar helemaal op het einde de rol van detective op zich als hij uitlegt hoe de moorden in hun werk gingen. Aanwijzingen zijn er niet, wat de suspense ten goede komt.

‘And then there were none’ is vertaald in meer dan 50 talen. Het is de meest populaire whodunit van Christie met 100 miljoen verkochte exemplaren, wat het gelijk tot het meest verkochte mysteryverhaal maakt. Het vond al heel snel zijn weg naar de bühne en het scherm. De films en theaterstukken gebaseerd op ‘And then there were none’ zijn legio.

Video komt van YouTube en is van Vita Kate Rykkan.

Voor het artikel gebruikte ik verschillende bronnen waaronder Wikipedia.
Meer lezen? Lees mijn bericht over Agatha Christie en mijn bespreking van De moord op Roger Ackroyd

Toen de nachten koud waren van Susanna Jones

In plaats van de dienstmeid ging haar moeder mee naar de universiteit. Mevrouw Farringdon wou haar dochter Grace alsnog overhalen niet naar Candlin College te gaan. Aan het begin van de twintigste eeuw werd van meisjes namelijk verlangd dat ze thuis bleven en geduldig hun toekomst afwachtten.

Op Candlin College richtte Grace de Genootschap voor Zuidpoolreizigers op. Net als thuis wou Grace ontdekkingsreisje spelen en de kracht van de verbeelding gebruiken om zich in te leven in de avonturen van de Zuidpoolreizigers. Samen met Lenora Locke, Cicely Parr en Winifred Hooper ging ze de routes van de expedities volgen en de wetenschappelijke onderzoekingen nader bekijken. In tegenstelling tot Grace waren voorgenoemde jonge dames niet begiftigd met een rijke fantasie. Enkel Cicely Parr kon zich een voorstelling maken van de kou en de geleden ontbering van de Zuidpoolreizigers. Zij was een ervaren bergbeklimster, en stelde voor om tijdens de komende vakantie de Snowdonia in Wales te beklimmen. Na de Snowdonia volgde nog een beklimming in de Alpen.

Aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog verschuilt Grace zich in haar ouderlijke huis. Tijdens de expedities van het Genootschap zijn er akelige dingen gebeurd, en enkel Grace kan antwoorden geven.

In ‘Toen de nachten koud waren’ bewandelt Jones de dunne lijn tussen gezonde verbeeldingskracht en waanideeën. In de huidige tijd is Grace hoogstwaarschijnlijk paranoïde. Wanneer juist de fantasie doorslaat naar een ongezonde toestand blijft duister, vooral omdat de Farringdons een traditie hebben van gekke familieleden. De historische setting waartegen het verhaal zich afspeelt, is bijzonder interessant. Lenora en Winifred sympathiseren met de suffragettes, terwijl Cicely niet gelooft in gelijkheid voor man en vrouw, wat zorgt voor interessante conversaties, situaties en anekdotes. De setting is ook een geschikt decor voor gekortwiekte ambities, rivaliteit en jaloezie. Kortom, ‘Toen de nachten koud waren’ is voor iedereen die houdt van spannende historische fictie en onbetrouwbare protagonisten.

Oorspronkelijke titel: When Nights Were Cold.
Jaar van publicatie: 2012.