Meursaults absurde bestaan

Volgende openingszinnen zijn alvast de bekendste in de Franse literatuur: “Aujourd’hui, Maman est morte. Ou peut-être hier, je ne sais pas.” Ze komen uit ‘De vreemdeling’ van Albert Camus. Een boek dat bij publicatie in 1942 zorgde voor de literaire doorbraak van de in Algerije geboren Franse auteur. De schrijver was een pied-noir, oftewel iemand van Europese afkomst die in Algerije leefde als kolonist. Ook Meursault, zijn hoofdpersonage in ‘De vreemdeling’ is een pied-noir.

De mens bij Camus.

Niet alleen is Meursault een vreemdeling omdat hij een pied-noir is, hij is ook een vreemd personage. Hij toont immers geen emoties bij de begrafenis van zijn moeder en heeft geen verklaring voor het feit waarom hij een man doodschoot.

Die emotionele onbewogenheid komt hem duur te staan, want Meursault wordt veroordeeld tot de doodstraf. In de dodencel aanvaardt hij zijn absurde lot waarna hij zich vrij voelt.

‘De vreemdeling’ kadert binnen Camus’ visie over de zin van het menselijk bestaan. Een thema dat in de rest van zijn werk terugkomt. Rationeel gezien kan de mens niet verklaren waarom er leven is, en kan hij er onder meer voor kiezen om dit kunstmatig zin te geven. De mens bij Camus kan echter de zinloosheid aanvaarden als deel van het leven.

Me restait peu de temps. Je ne voulais pas le perdre avec Dieu.

Bron: Wikipedia.
Bron foto: United Press International via Wikipedia.

De teddybeer van Georges Simenon

Jean Chabot maakt zich constant zorgen om hoe de anderen hem zien. Als hij dan ook nog professioneel tekort schiet, is het hek helemaal van de dam. Wat met zijn reputatie? Wat zal er met zijn gezin gebeuren als hij er niet meer is? Voor iedereen is hij de sterke man en iedereen komt zijn ellende bij hem uitstorten. Maar kennen ze hem wel? Zelfs zijn vrouw kent hem niet. Ook zijn maîtresse beseft niet, dat hij buiten zijn professionele activiteiten als gynaecoloog is opgehouden te bestaan. Het leven valt Jean al lang zwaar, en na de dood van ‘teddybeer’ is het erger geworden.

Is de dood van ‘teddybeer’ nu de spreekwoordelijke druppel die de emmer doet overlopen bij Jean, of is er meer aan de hand? ‘De teddybeer’ geeft een indrukwekkend portret van een man die behoorlijk vervreemd is van zichzelf en zijn omgeving. Ook is het verhaal zo geschreven dat je makkelijk verkeerde conclusies kan trekken. Ondanks het trage tempo zijn er de nodige eigenaardigheden, die voor spanning zorgen en er ook voor zorgen dat je blijft lezen. Enkel het einde is weliswaar minder dramatisch dan je zou verwachten, hoewel het past bij het personage en de vreemde situatie waarin hij zich bevindt.

Kortom: ‘De teddybeer’ mag zeker niet ontbreken in je Simenon lectuur.

Oorspronkelijke titel: L’Ours en péluche.
Jaar van publicatie: 1961.

De zwaluwen van Kabul van Yasmina Khadra

Zij zijn een geruïneerde middenstaander en zijn vrouw die haar beroep niet meer mag uitoefenen, een cipier en zijn echtgenote die vecht tegen een ongeneeslijke ziekte. Zij wonen in Kabul, een stad die onder de Taliban verworden is tot een stad in vergevorderde staat van ontbinding. De Afghaanse akkers zijn enkel nog slagveld, strijdtoneel en begraafplaats. De mannen zijn geestelijk bedwelmd door de gebeurtenissen en de dagelijkse realiteit, en doen dingen die ze niet voor mogelijk hadden gehouden.

Voor Khadra is een roman een middel om de waarheid toegankelijk te maken. Enkel fictie vertelt volgens hem de waarheid en dat bewijst hij met ‘De zwaluwen van Kabul’. Op het eerste zicht vertelt Khadra een simpel verhaal. Toch is ‘De zwaluwen van Kabul’ complex en opmerkelijk genuanceerd. Het geweld en vooral de zinloosheid van dat geweld zit hem in de details. De vrouwen in zijn verhaal zijn opmerkelijk sterk. De zwaluwen in de titel slaat overigens op de vrouwen in hun burqa’s.

‘De zwaluwen van Kabul’ was het eerste boek in zijn trilogie rond islamistisch extremisme. In tegenstelling tot ‘Aanslag’ en ‘De sirenen van Bagdad’ waar Khadra individuele drama’s belicht, belicht hij in dit boek het trauma van een volk.

Oorspronkelijke titel: Les Hirondelles de Kaboul.
Jaar van publicatie: 2002.