Wat Masie wist van Henry James

In de zaak Farange vs Farange komt de rechter tot een salomonsoordeel: de ouders moeten Maisie om beurten zes maanden achtereen bij zich nemen. Maisie is echter slachtoffer van een vechtscheiding. Maar ze leert snel: ze leert wanneer ze best zwijgt en wat ze wel en best niet kan zeggen. 

Zij krijgt uiteraard niet alles mee wat er rond haar gebeurt. Als lezer besef je dat vaak wel. Je begrijpt de machinaties die zich rond het kleine meisje afspelen. Je volgt onze heldin tot haar puberteit. Dan wordt ze voor een keuze gesteld. Intussen heeft ze al een beter besef van een aantal dingen.

Hoewel dit verhaal al meer dan 100 jaar oud is, is het qua thematiek nog steeds actueel. Het is een opmerkelijk boek. Want voor deze roman moest de 54-jarige vrijgezel Henry James (1843-1916) zich in de plaats stellen van een 6-jarig meisje en schrijven vanuit haar perspectief. 

Wie een mooi voorbeeld wil over hoe je enkel door tonen in plaats van te beschrijven een hele wereld kan oproepen, moet dit boek lezen. Hou er wel rekening mee dat je een boek van Henry James langzaam tot je moet nemen. En dat je zijn lange zinnen soms even opnieuw zal moeten lezen. Maar al bij al, is het moeite meer dan waard.  

Oorspronkelijke titel: What Masie knew.
Oorspronkelijke datum van publicatie: 1897.

De eerste woorden volgens Potter

Haar eerste boek in 1902 over het konijn Peter en zijn familie was meteen een groot succes. Er volgde nog een hele reeks kinderboeken met verhalen over dieren, uitgegeven op klein formaat.

Het bleef niet bij schrijven en illustreren alleen, want Beatrix Potter (1866-1943) was een goede zakenvrouw die het belang van merchandising inzag. Het leverde haar en haar uitgever een immens fortuin op.

De afbeelding bij dit citaat komt van Wikimedia Commons en is van de hand van Beatrix Potter. De afbeelding behoort tot het publieke domein.

Fictieve held: Peter Pan

Umberto via Unsplash

Met de hulp van wat sterrenstof vond hij de weg naar de literatuur, waar hij aanvankelijk schitterde in een bijrol. De grote doorbraak kwam er een paar jaar later, toen hij de bühne deelde met Kapitein Hook. Sindsdien is Barries creatie niet meer weg te denken uit de populaire cultuur. 

Alle kinderen groeien op, behalve één, en dat is Peter Pan. Ook David Barrie, de schrijvers oudste broer, groeide nooit op: hij verdronk, net geen 14 jaar oud. James M. Barrie (1860-1937) probeerde toen hun moeder te troosten door de kleren van zijn dode broer te dragen en te fluiten zoals hij. Hun moeder evenwel vond troost in de gedachte dat haar David nooit zou opgroeien en daardoor altijd bij haar zou blijven. 

De inspiratie voor Peter Pan

Het waren vooral de kinderen Davies, de 5 zonen van Arthur en Sylvia Llewelyn Davies die Barrie de inspiratie gaven voor zijn verhaal rond Peter Pan. Barrie leerde George, Jack en Peter Davies kennen in 1897 tijdens een wandeling in Kensington Gardens. Via hen raakte hij bevriend met Sylvia.

Nadat Sylvia, 3 jaar na haar echtgenoot, stierf aan kanker, werd Barrie in 1910 een van de voogden van hun zonen: George, John, Peter, Michael en Nicholas. Voor de jongens Davies was huisvriend Barrie, oftewel onkel Jim een speelkameraad. Naast piraat en indiaantje spelen vertelde hij hen ook verhalen over een jongen die kon vliegen. 

Voor zijn vliegende jongen nam Barrie de karaktereigenschappen van alle Davies-kinderen. Niettemin gaf hij hem wel de voornaam van de middelste, Peter. Voor de achternaam koos hij de naam van de Griekse god van het woud, Pan. 

Van held van volwassenen naar kinderheld

Het personage Peter Pan maakte zijn debuut in ‘Little White Bird uit 1902, een roman voor volwassenen met fantasy-elementen. Twee jaar later was er het toneelstuk ‘Peter Pan, or The Boy Who Would Not Grow Up’ voor het hele gezin. Dit iconische toneelstuk bracht Peter Pan samen met Kapitein Hook, The Lost Boys, Tinker Bell, Wendy, Michael en John Darling in Neverland. Dit verhaal werd in 1911 uitgebracht als ‘Peter and Wendy’, een kinderboek. Al in 1906 had Barrie de delen uit ‘Little White Bird’ waarin Peter Pan voorkomt van extra hoofdstukken voorzien en laten publiceren als ‘Peter Pan in Kensington Gardens’. Net als het latere ‘Peter and Wendy’ was ‘Peter Pan in Kensington Gardens’ bedoeld voor kinderen. 

Barrie had zijn personage intussen menselijker en vriendelijker gemaakt. Want de Peter Pan die Barrie aanvankelijk voor ogen had, was een gemeen elfachtig wezen. Hoe Peter Pan eruit zag, heeft Barrie nooit beschreven: dat liet hij over aan de verbeelding van de lezer. In ‘Little White Bird’ was Peter Pan nog een boreling, terwijl hij in ‘Peter and Wendy’ nog zijn melktanden had.

In de populaire cultuur is Peter Pan veeleer een jongen rond de leeftijd van 12 jaar. Sinds ‘Peter Pan, or The Boy Who Would Not Grow Up’ uit 1904 zijn bewerkingen, sequels, prequels en spin- offs van Peter Pan en de andere personages legio.