De trein van Georges Simenon

Op de vlucht voor de Duitsers.

Op zijn tweeëndertigste is Marcel Féron verder gekomen dan hij ooit verwacht had: hij heeft een vrouw, een dochtertje van vier en een eigen zaak. Hij houdt van zijn vrouw, zijn kleine meisje en zijn manier van leven. Toch heeft hij op 10 mei 1940 een afspraak met het lot. Deze keer gaat het niet om een virus, noch om een bacterie of een aangeboren afwijking maar om een oorlog die hem en tientallen miljoenen mannen kwaad maakt. Voor Marcel is er geen militair avontuur in het vooruitzicht, want zijn bijziendheid ontslaat hem van dienst in het leger.

Zo goed als iedereen in het Noord-Franse plaatsje Fumay slaat op de vlucht voor de oprukkende Duitsers. Ook Marcel verlaat met zijn hoogzwangere vrouw Jeanne en dochtertje Sophie hun huis en winkel met inderhaast ingepakte koffers. Aan het station loopt het mis. Marcel wordt gescheiden van zijn vrouw en dochtertje. Terwijl Jeanne en Sophie een plaats krijgen in eerste klasse, moet Marcel zich tevreden stellen met een plaats in een goederenwagon. Na meer dan twee uur vertrekt de trein met zo’n 28 wagons. Een paar dagen later wordt de trein ingekort en geraakt Marcel, Jeanne en Sophie kwijt.

In het laatste hoofdstuk van ‘De trein’ blikt Marcel terug op het begin van de oorlog, wanneer hij en zijn gezin vluchtelingen waren. Nadat hij van zijn gezin gescheiden was, had hij een avontuurtje met de joodse Anna. Saaie Marcel ziet zijn korte periode met Anna, als een tijd waarin hij echt geleefd heeft. Hij hield van haar. Zijn huwelijk met Jeanne beschouwt hij intussen als een karikatuur. Niettemin komt zijn gezin op de eerste plaats. Wanneer Anna in de winter van 1942 weer zijn pad kruiste, liet hij haar over aan haar lot.

Marcel Féron is een typische in crisis verkerende Simenon held, die schittert in een uitstekend uitgewerkte roman, geschreven in de kenmerkende eenvoudige Simenon stijl. Het einde vloeit als vanzelf voort uit de omstandigheden, wat ‘De trein’ inderdaad tot een hoogtepunt maakt in de carrière van de Belgische schrijver. Een niet te missen Simenon.

 

Oorspronkelijke titel: Le train.
Jaar van publicatie: 1961.

Een handvol stof van Evelyn Waugh

Boosaardig en onthutsend verhaal.

Hoewel ze John Beaver saai vindt, begint Lady Brenda Last een affaire met hem. Haar affaire stelt haar in staat om in Londen een flatje te huren. Zo heeft ze gelijk een reden om zo weinig mogelijk thuis te zijn. Haar huis is overigens een slecht onderhouden landhuis. Haar echtgenoot Tony is dik tevreden met zijn rustige leventje en merkt niets van de affaire van zijn vrouw. Al zijn en haar vrienden weten het, en hebben al tevergeefs geprobeerd om hem op te zadelen met een maîtresse.

Na de dood van hun zoontje, vertelt Brenda dat ze wil scheiden. Tony is gebroken, maar doet het nodige om haar sociale reputatie te vrijwaren. Nadat Brenda, opgestookt door haar minnaar, te veel alimentatie eist, trekt Tony naar het buitenland.

Sinds zijn publicatie in 1934 is ‘Een handvol stof’ in Engeland nooit uit druk geweest. Het is makkelijk te begrijpen waarom. Waugh wist als geen ander de sfeer van zijn tijd en van de gegoede Engelse klasse te vatten. ‘Een handvol stof’ is een doorleefd verhaal van een huwelijk dat op de klippen loopt. Waugh verwerkte namelijk zijn eigen ervaringen en emoties naar aanleiding van zijn uiteengevallen huwelijk in ‘Een handvol stof’. Zijn vrouw had hem verlaten voor zijn beste vriend. Hoewel die beste vriend van zijn eigen klasse was, voerde Waugh in zijn roman een minnaar op uit een lagere klasse. Beaver blijkt overigens een nietsnut te zijn, die enkel geïnteresseerd is in Brenda’s geld. Eigenlijk ziet hij haar als zijn ticket voor een betere sociale positie.

Het is geen fraaie zedenschets die Waugh in ‘Een handvol stof’ schetst. Ondanks de humor en ironie is het een boosaardig en onthutsend verhaal.

 

Oorspronkelijke titel: A Handful of Dust.
Jaar van publicatie: 1934.

 

De teddybeer van Georges Simenon

De neergang van een gynaecoloog.

Jean Chabot maakt zich constant zorgen om hoe de anderen hem zien. Als hij dan ook nog professioneel tekort schiet, is het hek helemaal van de dam. Wat met zijn reputatie? Wat zal er met zijn gezin gebeuren als hij er niet meer is? Voor iedereen is hij de sterke man en iedereen komt zijn ellende bij hem uitstorten. Maar kennen ze hem wel? Zelfs zijn vrouw kent hem niet. Ook zijn maîtresse beseft niet, dat hij buiten zijn professionele activiteiten als gynaecoloog is opgehouden te bestaan. Het leven valt Jean al lang zwaar, en na de dood van ‘teddybeer’ is het erger geworden.

Is de dood van ‘teddybeer’ nu de spreekwoordelijke druppel die de emmer doet overlopen bij Jean, of is er meer aan de hand? ‘De teddybeer’ geeft een indrukwekkend portret van een man die behoorlijk vervreemd is van zichzelf en zijn omgeving. Ook is het verhaal zo geschreven dat je makkelijk verkeerde conclusies kan trekken. Ondanks het trage tempo zijn er de nodige eigenaardigheden, die voor spanning zorgen en er ook voor zorgen dat je blijft lezen. Enkel het einde is weliswaar minder dramatisch dan je zou verwachten, hoewel het past bij het personage en de vreemde situatie waarin hij zich bevindt.

Kortom: ‘De teddybeer’ mag zeker niet ontbreken in je Simenon lectuur.

 

Oorspronkelijke titel: L’Ours en péluche.
Jaar van publicatie: 1961.