Blijf bij me van Ayọ̀bámi Adébáyọ̀

De dingen die liefde niet kan doen.

Ilesha, vanaf 1985. Het was liefde op het eerste zicht voor Akin Ayayi. Hij trouwde met Yejide Makinde nog voor het einde van het jaar waarin zij in zijn leven kwam. In het tweede jaar van zijn huwelijk begon het: de maandelijkse bezoeken van zijn moeder aan zijn kantoor. Zijn moeder nam telkens een andere vrouw mee. Omdat Yejide nog steeds geen kind had gebaard, moest Akin een tweede vrouw nemen. Als oudste zoon van zijn moeder kon hij niet kinderloos blijven. Twee jaar lang weerstond Akin die maandelijkse bezoeken. Maar dan begon zijn moeder te dreigen dat zij met de vrouwen naar hem thuis zou komen. Dat wou Akin Yejide niet aandoen, dus stemde hij in met een tweede huwelijk.

Er knapte iets in Yejide toen haar schoonfamilie met de tweede echtgenote, Fummi, op de stoep stond. Zij zag maar 1 oplossing: zwanger raken voor haar rivale. Echter, zij had de afgelopen 4 jaar al alles geprobeerd om zwanger te raken.

Dat Yejide uiteindelijk kinderen baarde, lees je in het eerste hoofdstuk, dat zich afspeelt in het jaar 2008. Je leest ook dat zij haar man na 15 jaar terug gaat ontmoeten. ‘Blijf bij me’ is een aangrijpend verhaal, dat je meevoert naar het politiek onstabiele Nigeria van de jaren ’80 en ’90. Het is een verrassend verhaal. Want de Nigeriaanse schrijfster voorzag haar debuut van verrassende plotwendingen. Het verhaal sleept je zo mee, dat je eigenlijk niet stil blijft staan bij sommige van die plotwendingen. Is Yejide, ondanks haar hoge opleiding, zo naïef? Of is zij een product van haar opvoeding en samenleving? Tradities en gebruiken zijn alleszins belangrijker dan het geluk van twee mensen. En tussen die twee mensen gaapt er een traditionele en maatschappelijke genderkloof, wat de communicatie enkel bemoeilijkt.

In de al rijke Nigeriaanse literatuur is de stem van Ayọ̀bámi Adébáyọ̀ een aanwinst.

“Er zijn dingen die zelfs de liefde niet kan doen. Als de last te zwaar is en te lang aanhoudt, krijgt zelfs de liefde barsten, scheuren, tot ze bijna breekt en dat soms ook doet. Maar zelfs als ze in duizend stukjes aan je voeten ligt, wil dat nog niet zeggen dat het niet langer liefde is.”

 

Oorspronkelijke titel: Stay with Me
Datum van publicatie: 2 maart 2017

De twee Hotel Francforts van David Leavitt

Vol symboliek.

Sinds mijn pensionering bij Ford liep ik rond met het idee om een boek te schrijven. Mijn vrouw, attent als zij is, had een artikel uitgeknipt met de titel ‘Tien regels die de beginnende schrijver in acht moet nemen’. Achteloos had ik het artikel in de la gestoken, waarin ik mijn parafernalia van mijn Europees verleden bewaar. Pas nadat ik driekwart van mijn boek had geschreven, las ik het artikel. Volgens het artikel had ik elke regel overtreden. Maar de realiteit is nu eenmaal anders. In fictie laat je best geen verhaallijn onuitgewerkt. Maar wat te doen met een oorlogsverhaal? Scheurt de oorlog verhalen niet voortdurend aan flarden…

Het boek dat ik schreef, gaat over de paar weken die ik in Lissabon doorbracht in de zomer van 1940. Net als de meeste Amerikanen, die jaren in Europa hadden gewoond, zat ik in zak en as bij het vooruitzicht van een terugkeer naar de VS. Mijn toenmalige vrouw Julia zag het helemaal niet zitten om terug te keren. In Lissabon leerden we het schrijversduo Freleng kennen. Net als wij woonden zij al jaren in Europa. Zij logeerden in het Francfort Hotel. Wij in het Hotel Francfort.

Dat Pete Winters het verhaal van zijn verblijf in Lissabon pas vele jaren later verteld, kom je in het laatste deel van ‘De twee Hotel Francforts’ te weten. In dat laatste deel besef je dat de realiteit in het verhaal slechts een illusie is. In de drie voorafgaande delen krijg je namelijk het verhaal van twee huwelijken. Het verhaal van het echtpaar Freleng en het echtpaar Winters.

De Frelengs hebben sinds de geboorte van hun kind geen seks meer gehad. Omdat Iris Edward niet wil verliezen, heeft zij seks met de mannen, die Edward voor haar uitkiest. Pete was bedoeld voor Iris. Maar Edward houdt hem voor zichzelf. In tegenstelling tot Pete is hij niet aan zijn proefstuk toe. Uiteraard mag Julia niets te weten komen over de hartstochtelijke affaire tussen haar man en Edward. Zij en Pete zijn enkel naar buiten toe een ideaal koppel. Hun huwelijk is net zo leeg als de Parijse flat waarin ze woonden. In Lissabon bedrijven ze overigens de liefde met de luiken open. De open luiken is maar een van de vele symbolen die Leavitt gebruikt. Wat aanvankelijk een verhaal lijkt van bedrog blijkt uiteindelijk een schitterend uitgewerkt psychologisch portret. Het laatste deel is verrassend. Niet alleen door de bewuste verwijzing naar het medium roman, maar ook door de indirecte wending in het verhaal naar Julia en haar voorgeschiedenis. Door de soepele stijl is ‘De twee Hotel Francforts’ geschikt voor een breed lezerspubliek. Het enige wat soms stoort, is dat de research van Leavitt net iets te veel doorsijpelt.

“Ik blijf het verbijsterend vinden: het menselijk vermogen tot zelfbedrog, waaraan ikzelf even schuldig ben als ieder ander, en net zo goed wanneer er iets te verliezen valt, als wanneer er wat te winnen valt. En misschien is dat vermogen wel iets goeds, iets noodzakelijks, een talent dat we moeten ontwikkelen om te overleven – totdat het moment komt waarop het ons de das omdoet.”

 

 

Oorspronkelijke titel: The Two Hotel Francforts.
Jaar van publicatie: 2013.

Revolutionary Road van Richard Yates

De kroniek van een mislukt huwelijk.

Connecticut, jaren 50. Ze zijn jong. Ze zijn aantrekkelijk. Ze wonen met hun twee kinderen in een welvarende buitenwijk. Gelukkig of tevreden zijn ze niet. Ruzies zijn gemeengoed bij Frank en April Wheeler. Gelukkig kunnen ze de kinderen kwijt bij de buren, telkens wanneer de spanningen tussen hen te snijden zijn. Maar dan komt April met een oplossing voor al hun problemen. Wat als ze nu eens naar Parijs verhuisden? Zij gaat daar werken, terwijl Frank zichzelf kan vinden. Omdat zij snel zwanger raakte van hun eerste kind, zijn ze snel getrouwd en heeft Frank een saaie kantoorbaan aangenomen. Het vooruitzicht van een nieuw begin brengt hen dichter bij elkaar. Het is weer rozengeur en maneschijn bij de Wheelers. Voor April is Parijs een uitweg om te ontsnappen aan haar saaie omgeving. Maar hoe zit het met Frank? Ziet hij hun verhuisplannen wel zitten?

Als lezer volg je vooral het perspectief van Frank. Frank voert interne dialogen. Door die interne dialogen weet je dat Frank altijd iets anders zegt, dan wat hij zich voorneemt. Dit verschil tussen wat hij zegt en denkt, is schrijnend. Daarnaast doet hij zichzelf anders voor, of overdrijft. Zo heeft hij April onder meer doen geloven dat hij vlot Frans spreekt en Parijs goed kent. Zijn Frans is echter beperkt. In Parijs kon hij tijdens zijn diensttijd amper zijn weg vinden. Hij ging er enkel naartoe, als hij mee kon met een kameraad.

Het toeval komt Frank ter hulp: April is zwanger. De verhuis gaat niet door. Na een discussie over een abortus, manipuleert hij haar om psychische hulp te zoeken. Maar de onrust die Frank veroorzaakt, zal tragische gevolgen hebben. ‘Revolutionary Road’ vertelt een tragisch en deprimerend verhaal. Het is de kroniek van een huwelijk, dat je voor je ogen helemaal ziet uiteenvallen. Deze klassieker is ronduit schitterend, want Yates had een ongelooflijk inzicht in de menselijke natuur en haar drijfveren.

 

Oorspronkelijke titel: Revolutionary Road.
Datum van publicatie: 1961.