Een goed huwelijk van Doris Lessing

Kinderen van het geweld: deel 2.

Onlangs las ik het tweede deel van de ‘Kinderen van het geweld’: ‘Een goed huwelijk’, waarin je ‘Martha Quest’ op haar zoektocht door het leven volgt. Martha, amper 19, is halsoverkop getrouwd met Douglas Knowell, een ambtenaar. Al heel gauw komt voor Martha de ontnuchtering en het besef dat haar huwelijk een vergissing is. Enkele maanden later blijkt Martha in verwachting te zijn en leeft ze op een roze wolk. Ze bevalt van een dochtertje: Caroline.

Lang kan Douglas niet genieten van zijn gezinnetje, want de Tweede Wereldoorlog breekt uit en hij wordt opgeroepen. Na een jaar echter is hij terug thuis en blijkt eens te meer hoe verschillend Martha en hij wel niet zijn. Terwijl Martha als adolescent nog flirtte met het linkse ideeëngoed,  is ze intussen via vrienden actief betrokken bij de communistische partij. Dit zeer tegen de zin van Douglas. Niettemin weet hij Martha te overhalen om hun flatje in te ruilen voor een riante woning met bedienden. Hoewel Martha geniet van haar rol als vrouw des huizes en aanvankelijk toch schijnt te kiezen voor zekerheid, loopt ze op een gegeven moment weg van Douglas en Caroline. Ze is dan 23.

Net als bij het eerste boek ‘Martha Quest’ eindigt ‘Een goed huwelijk’ onverwachts. Terwijl Martha’s huwelijk in het eerste boek als een complete verrassing kwam, kwam het einde van haar huwelijk niet bepaald onvoorzien. Ook het achterlaten van Caroline bij haar man past binnen de ontwikkeling die Martha maakte, want Martha gelooft dat Caroline beter af is zonder haar. Bovendien wil zij haar vrijheid terug.

Thema’s die in het eerste boek aan bod komen zoals Martha’s politieke en feministische ideeën en het latent aanwezige racisme worden in dit boek verder uitgewerkt. Ook de relatie tussen Martha en haar ouders krijgt meer diepgang, net als het personage ‘Martha’. Meer nog dan in ‘Martha Quest’ is het duidelijk dat Martha zoekende is, en meer wil van het leven dan een geschikt huwelijk. Anderzijds komt er geleidelijk de desillusie over wat leven – in dit geval een vrouwenleven – inhoudt. Interessant zijn ook de beschrijvingen van de impact op het sociale leven voor de blanken in het zuiden van Afrika tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Kortom, ‘Een goed huwelijk’ beviel me beter dan ‘Martha Quest’ en doet me nog meer uitkijken naar het vervolg van deze reeks, waarin Lessing heel wat autobiografische elementen verwerkte.

Oorspronkelijke titel: A Proper Marriage
Jaar van uitgave: 1954

Liza van Ivan Toergenjev

Over liefde die geen kans krijgt.

Edelman en landheer Fjodor Ivanytsji Lavretski keert na een verblijf in het buitenland terug naar zijn landgoed. Zijn vrouw Varvara Pavlovna Korobjina blijft achter in Parijs, en krijgt een toelage. Fjodor hield enorm van zijn vrouw tot hij ontdekte dat zij hem bedroog; hij heeft er lang over gedaan om dit overspel te verwerken.

Terug in Rusland ontmoet hij de jonge Liza Kalitin. Zijn gevoelens voor Liza krijgen een stem als hij in een Franse krant leest dat zijn vrouw gestorven is. Hij kan zijn geluk niet op als blijkt dat Liza ook van hem houdt. Maar dan staat Varvara ineens op zijn stoep…

Varvara’s komst zou komisch geweest zijn als de situatie niet zo tragisch was voor Fjodor en Liza. Ik vond ‘Liza’ een zeldzaam mooi boek over een liefde die geen kans krijgt. Het is romantisch zonder zeemzoeterig of zwaarwichtig te worden. Tegelijkertijd heeft het iets melancholisch en beschouwend, vooral in de beschrijvingen van de nevenpersonages en de omgeving. Alle personages zijn mooi uitgewerkt. Extra speciaal is dat Liza, Varvara en ook twee andere personages piano spelen, elk op hun manier, analoog aan hun karakter en temperament. Daarnaast gebruikt Toergenjev ook muziek om hoogtepunten in het verhaal te markeren.

Oorspronkelijke titel: Дворянское гнездо.
Jaar van publicatie: 1859.

Bont en blauw van Anna Quindlen

De complexiteit van een gewelddadige relatie.

Fran leek gelukkig getrouwd met Bobby Benedetto. Achttien jaar lang wist ze haar blauwe plekken voor de buitenwereld te verstoppen. Tot ze op een dag, beslist om van huis weg te lopen samen met haar zoon, Robert. Dankzij de hulp van een organisatie, die zich inzet voor vrouwen zoals Fran, kan Fran een nieuw leven beginnen in een andere staat en stad. Fran heet nu Beth Crenshaw. Terwijl zij haar huwelijk met Bobby tracht te vergeten, is er de constante angst dat Bobby haar en Robert zal vinden. Bobby is immers een politieagent en de kans dat hij hun kan opsporen, is groot.

Frans nieuwe leven geeft Quindlen de kans om haar hoofdpersonage te laten vertellen over de gewelddadige relatie waarin ze zat. Dit gebeurt door middel van chronologische herinneringen. Naast de herinneringen over haar huwelijk, is er ook de totaal nieuwe situatie waarin Fran zich nu bevindt. Kan Fran zomaar een nieuwe identiteit aannemen? En kan ze hetzelfde vragen van haar zoon? En zal Bobby hun vinden? En wat met Mike, de nieuwe leraar van haar zoon, die duidelijk een oogje heeft op Fran?

Van het moment dat de schrijfster, Mike introduceert als personage, vreesde ik dat het verhaal een richting zou uitgaan, waar ik niet van hou. Ik hou niet van de combinatie: vrouw – liefdesleven – juiste man. Ondanks het vleugje chicklit en het vrij voorspelbaar einde, kent het boek een spannend verloop en een goede opbouw. Naarmate het verhaal vordert, kom je meer en meer te weten over Frans huwelijk en de toenemende agressie van Bobby. Het verhaal kent een paar inconsequenties, waar je echter makkelijk over leest. Alles en iedereen in Frans nieuwe omgeving lijkt perfect. Toch blijkt het een manier om een paar interessante bedenkingen rond relaties en leven in de monden van de personages te leggen, wat het verhaal ten goede komt. Een belangrijke verhaallijn is ook Frans relatie met Robert, haar zoon, die het moeilijk heeft met de keuze die zijn moeder maakte.

Kortom, een aanrader, al was het maar om iets meer te begrijpen van de complexiteit van leven in een gewelddadige relatie.

Oorspronkelijke titel: Black and Blue
Jaar van publicatie: 1998