Brooklyn van Colm Tóibín

Een Ierse in Brooklyn.

Terwijl ze de brief van haar man Tony leest, maakt Eilis zich de bedenking dat ze beter niet met hem was getrouwd. Niet omdat ze niet van hem houdt en zich bedacht heeft, maar omdat ze haar moeder nooit iets over Tony verteld heeft. Ze kan haar tijd in Ierland niet rijmen met haar tijd in Brooklyn. Het lijkt allemaal zo onwezenlijk. Net als de dood van haar zuster Rose.

Twee jaar geleden vond Eilis Lacey in Ierland geen werk. Nu kan zij gaan werken voor de baas van haar zus. Jim Farrell zag haar vroeger niet staan. Nu is hij niet weg te slaan van haar. Eilis geniet van die aandacht. Maar hoelang kan ze verzwijgen dat ze in Brooklyn met Tony in ondertrouw is gegaan? En hoe kan ze dit op een goede manier aanbrengen? Gaat haar omgeving het wel begrijpen? Iedereen verwacht dat Eilis niet meer zal teruggaan naar Brooklyn. Rose is dood. Haar broers, Jack, Pat en Michael werken en leven in Engeland. En Eilis kan haar moeder, een weduwe, toch niet alleen laten…

In ‘Brooklyn’ vertelt Tóibín een klassiek emigratieverhaal gesitueerd in de jaren na de Tweede Wereldoorlog, met een onverwachte en spitsvondige wending. Zo vertrekt Eilis Lacey naar Amerika, waar de Ierse pastoor Flood haar aan werk in een warenhuis helpt. Zij leeft in een Iers pension en gaat naar dansavonden in de Ierse parochie van pastoor Flood. Eigenlijk leeft zij in Brooklyn net als thuis. Althans zo lijkt het toch, want in werkelijkheid is alles anders dan thuis. Tóibín zegt het alleen niet in zoveel woorden. ‘Brooklyn’ is immers het portret van een jonge Ierse vrouw die haar eigen weg zoekt in een nieuw land, daar verliefd wordt en toekomstplannen maakt.

De cultuurverschillen duiken pas in het laatste deel van het verhaal op, wanneer Eilis na de dood van haar zus naar Ierland op vakantie gaat. Hoe kan zij die verschillen uitgelegd krijgen? Begrijpt zij ze zelf wel? Toch weet Tóibín het ongezegde tastbaar te maken. Voor zijn schitterende ‘Brooklyn’ neem je dan ook best de tijd om de subtiele details in je op te nemen, en stil te staan bij zijn sterke heldin.

 

Oorspronkelijke titel: Brooklyn
Jaar van publicatie: 2009

Dagen zonder eind van Sebastian Barry

Thomas of Thomasina?

De jonge Thomas heeft als enige van zijn familie de Ierse hongersnood (1845-1850) overleeft. Ook overleefde hij de overtocht per schip naar Canada. Vanuit Canada trok hij naar de VS, waar hij mooie John Cole leerde kennen. Volgens Thomas is John zo knap als wie dan ook die ooit geleefd heeft. Mooie John wordt Thomas’ partner voor het leven. Omwille van het geld treden ze op in een saloon, verkleed als vrouw. Nadien nemen ze dienst in het Amerikaanse leger, waar ze strijden tegen de indianen.

Na hun legerdienst sluiten ze zich aan bij een reizend gezelschap. Samen met mooie John heeft Thomas, die weer optreedt als Thomasina, een Indiaans meisje Winona geadopteerd. Lang duren de optredens van het reizend gezelschap niet, want de Amerikaanse burgeroorlog dient zich aan. John en Thomas worden weer soldaat en laten hun dochter achter in veilige handen. Na de verschrikkingen van de burgeroorlog trekken ze met Winona naar Tennessee om een nieuw begin te maken. Maar dan moeten ze onverwacht hun dochter terug sturen naar haar volk. Thomas zet echter alles op alles om Winona terug te krijgen. Of is het Thomasina, want net als de Winkte bij de Sioux trekt krijgsman Thomas in vredestijd liever jurken aan.

Met ‘Dagen zonder eind’ vertelt Barry een meeslepend verhaal, dat niet voor iedereen is. Bovendien zijn de beschrijvingen van oorlog en geweld echt heel gruwelijk, waardoor je het boek soms opzij ligt. Toch vormt die gruwel een interessant contrast met de poëtische taal van Barry. En uiteraard is er Thomas, een unieke McNulty stem, die vaak vloekt als een dokwerker (= havenarbeider), wat het verhaal authentieker maakt. Tijd om stil te staan bij zijn gevoelens en ervaringen heeft hij amper. Woorden voor wat hij voelt en ervaart, heeft hij niet. Hij weet alleen dat hij John doodgraag ziet, en liever jurken draagt. En dat de Winkte in zijn nieuwe vaderland hem de weg hebben gewezen.

“Je bloed bevat oud verdriet als een tweede natuur en nieuw verdriet dat de tunnels van je verstand tot waanzin drijft. Dat vanbinnen een groot tumult veroorzaakt.”

 

Oorspronkelijke titel: Days Without End
Jaar van publicatie: 2016

In het beloofde land van Sebastian Barry

De biecht van Lilly Dunne.

De 89-jarige Lilly Dunne heeft een hekel aan schrijven. Na de zelfmoord van haar enige kleinzoon besluit ze om haar herinneringen op papier te zetten. Na haar schriftelijk biecht gaat ze een eind aan haar leven maken, want ze kan niet leven zonder haar kleinzoon Bill. Eigenlijk is haar leven een aaneenrijging geweest van mannen die ze op een of andere manier verloor: haar broer, haar eerste lief, haar man, haar zoon, haar voormalige vriend en nu Bill. De rode draad doorheen haar verhaal is oorlog, angst en liefde.

“Er zijn veel braamstruiken geweest op haar pad, maar die heeft ze weten te ontwijken.”

Net als bij ‘De geheime schrift‘ had ik het aanvankelijk moeilijk met ‘In het beloofde land’. Lilly’s verhaal begint nogal fragmentarisch en verwarrend. Na een paar hoofdstukken zat ik in het verhaal en kon ik het moeilijk neerleggen. Initieel lijken er overeenkomsten te zijn met ‘De geheime schrift’, maar Lilly Dunne vertelt een heel ander soort verhaal. Bovendien heeft Lilly een andere stem en persoonlijkheid dan de honderdjarige Roseanne McNulty. Terwijl ik overspoeld werd door het drama in Roseannes verhaal werd ik hier achterhaald door het drama, want ik besefte maar pas nadat ik het boek had uitgelezen waarom Lilly het heeft over een biecht.

Hoewel Lilly ronduit is, is er veel dat ze niet vertelt en dat je als lezer zelf kan invullen. En toch is alles waar het in essentie om draait terug te brengen tot één zin. Een zin die Lilly bijna helemaal op het einde zegt. En dat tegelijkertijd ook behoort tot de biecht van iemand in haar directe omgeving. Die biecht komt geheel onverwacht, net op een moment dat alles vertelt lijkt te zijn. Net als ‘De geheime schrift’ draagt de poëtische manier van schrijven van Barry sterk bij tot de sfeer van het verhaal, vooral in het laatste hoofdstuk. De zon, het licht, het duister….het zijn personages op zich.

‘In het beloofde land’ begint aarzelend, maar bloeit open tot een machtig boek.

 

Oorspronkelijke titel: On Canaan’s Side.
Jaar van publicatie: 2011.