Een echo van de storm van Doris Lessing

Kinderen van het geweld: deel drie.

‘Een echo van de storm’ is het derde deel van de romancyclus ‘Kinderen van het geweld’. In deze cyclus volg je ‘Martha Quest‘ in haar queeste of tocht door het leven. Op haar drieëntwintigste heeft Martha al een huwelijk achter zich. Daarnaast heeft ze met haar werk voor de communistische partij een andere vriendenkring opgebouwd. Het Marxistische groepje waartoe ze behoort is geheim. Of beter gezegd, het behoort geheim te zijn. In realiteit is het al snel geweten dat Martha en enkele andere leden rood zijn. Dankzij de slag bij Stalingrad kan het rode leger en het Russische bewind op flink wat sympathie rekenen, zodat Martha samen met haar kameraden allerlei vergaderingen van linkse groeperingen en partijen bijwoont.

De voorzitter van hun groepje is een Duitser genaamd Anton Hesse. Als Anton omwille van zijn nationaliteit in de problemen komt, trouwt Martha met hem. Zij maakt zichzelf wijs dat hij om haar geeft, maar het is duidelijk dat ze niet bij elkaar passen. Op seksueel gebied is zij niet te spreken over Antons prestaties, maar zij doet alsof ze tevreden is. Door Antons persoonlijkheid en de constante strubbelingen tussen de groepsleden is het snel afgelopen met hun groep.

‘Een echo van de storm’ komt traag op gang. Met momenten is het saai, maar in zijn geheel is het een interessant verhaal, vooral door een aantal nevenverhalen. Naast raciale spelen er ook sociale en man-vrouwverschillen mee. Zo groeit bij de vrouwen in Martha’s omgeving het besef dat een revolutie tegen de mannen noodzakelijk is. Als lezer besef je dat Martha op weg is naar haar emancipatie, dat ongetwijfeld in boek vier van de cyclus verder zal uitgewerkt worden. Uiteraard voel je ook de politieke veranderingen in Rhodesië, het huidige Zimbabwe, ten tijde van de Tweede Wereldoorlog. In tegenstelling tot ‘Martha Quest’ en ‘Een goed huwelijk‘ heeft ‘Een echo van de storm’ iets tijdloos, waardoor je vaak vergeet dat het verhaal zich meer dan zeventig jaar geleden afspeelt.

 

Oorspronkelijke titel: A Ripple from the Storm
Jaar van uitgave: 1958

Het boek van Memory van Petina Gappah

Memory’s verhaal.

De Chikurubi gevangenis, Harare, Zimbabwe. De 28-jarige Memory is twee jaar geleden veroordeeld tot de doodstraf wegens moord op de blanke Lloyd Hendricks. Tijdens haar rechtszaak had ze een pro deo advocaat. Nu heeft topadvocate Vernah Sithole zich haar zaak aangetrokken. Meester Sithole is in beroep gegaan tegen de straf en de schuldverklaring. Ook heeft ze Memory gevraagd om haar verhaal neer te schrijven voor de Amerikaanse journaliste Melinda Carter.

Wat volgt is een niet-chronologische volgorde van gebeurtenissen waarmee Gappah van aanvang aan de lezer in de ban weet te houden. Als lezer besef je al snel dat Memory een albino is. Of zoals Memory het stelt: zij heeft een aandoening waardoor ze zwart maar niet zwart is, blank maar niet blank is. Van kinds af aan was Memory een buitenbeentje.

Tot haar negende woonde ze bij haar ouders en zusjes in de township. Dan zouden haar ouders haar verkocht hebben aan Lloyd Hendricks, waardoor Memory opgroeide in zijn villa. Dankzij Lloyd kon ze naar het buitenland gaan studeren. Aanvankelijk merk je dit in de stem van Memory, dat ze in het buitenland heeft gestudeerd, Gappah weet dit niet altijd even consequent vol te houden.

“Ik zou haar graag vertellen dat armoede mij geen angst inboezemt, omdat ik armoede heb gekend en overwonnen. Ik zou haar graag vertellen, al weet ik niet of ze het ooit zou begrijpen, dat zelfs de grote villa’s hun geheime ellende bevatten. Ik zou haar graag vertellen dat ze meer ellende bevatten omdat er meer plaats voor is.”

Vanaf het tweede deel begint ‘Het boek van Memory’ iets voorspellend te krijgen, en wordt het een beetje repetitief. Wat best jammer is na het veelbelovende eerste deel. In het derde deel echter weet Gappah het verhaal toch nog een heel andere wending te geven. Je kan je als lezer vragen stellen bij de geloofwaardigheid van het verhaal. Toch is het zeker een boek om toe te voegen aan je leeslijst, of om te ontlenen uit de bib. Door haar stijl, taalgebruik en de verschillende aangesneden thematieken maakt Gappah Afrika en de Afrikaanse cultuur levensecht. Vooral de scènes in de gevangenis, het leven in de township, de verwijzingen naar de Zimbabwaanse politiek en de maatschappij maken ‘Het boek van Memory’ memorabel.

 

Oorspronkelijke titel: The Book of Memory
Datum van publicatie: 2 februari 2016

Een goed huwelijk van Doris Lessing

Kinderen van het geweld: deel 2.

Onlangs las ik het tweede deel van de ‘Kinderen van het geweld’: ‘Een goed huwelijk’, waarin je ‘Martha Quest‘ op haar zoektocht door het leven volgt. Martha, amper 19, is halsoverkop getrouwd met Douglas Knowell, een ambtenaar. Al heel gauw komt voor Martha de ontnuchtering en het besef dat haar huwelijk een vergissing is. Enkele maanden later blijkt Martha in verwachting te zijn en leeft ze op een roze wolk. Ze bevalt van een dochtertje: Caroline.

Lang kan Douglas niet genieten van zijn gezinnetje, want de Tweede Wereldoorlog breekt uit en hij wordt opgeroepen. Na een jaar echter is hij terug thuis en blijkt eens te meer hoe verschillend Martha en hij wel niet zijn. Terwijl Martha als adolescent nog flirtte met het linkse ideeëngoed,  is ze intussen via vrienden actief betrokken bij de communistische partij. Dit zeer tegen de zin van Douglas. Niettemin weet hij Martha te overhalen om hun flatje in te ruilen voor een riante woning met bedienden. Hoewel Martha geniet van haar rol als vrouw des huizes en aanvankelijk toch schijnt te kiezen voor zekerheid, loopt ze op een gegeven moment weg van Douglas en Caroline. Ze is dan 23.

Net als bij het eerste boek ‘Martha Quest’ eindigt ‘Een goed huwelijk’ onverwachts. Terwijl Martha’s huwelijk in het eerste boek als een complete verrassing kwam, kwam het einde van haar huwelijk niet bepaald onvoorzien. Ook het achterlaten van Caroline bij haar man past binnen de ontwikkeling die Martha maakte, want Martha gelooft dat Caroline beter af is zonder haar. Bovendien wil zij haar vrijheid terug.

Thema’s die in het eerste boek aan bod komen zoals Martha’s politieke en feministische ideeën en het latent aanwezige racisme worden in dit boek verder uitgewerkt. Ook de relatie tussen Martha en haar ouders krijgt meer diepgang, net als het personage ‘Martha’. Meer nog dan in ‘Martha Quest’ is het duidelijk dat Martha zoekende is, en meer wil van het leven dan een geschikt huwelijk. Anderzijds komt er geleidelijk de desillusie over wat leven – in dit geval een vrouwenleven – inhoudt. Interessant zijn ook de beschrijvingen van de impact op het sociale leven voor de blanken in het zuiden van Afrika tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Kortom, ‘Een goed huwelijk’ beviel me beter dan ‘Martha Quest’ en doet me nog meer uitkijken naar het vervolg van deze reeks, waarin Lessing heel wat autobiografische elementen verwerkte.

 

Oorspronkelijke titel: A Proper Marriage
Jaar van uitgave: 1954