Die nacht zag ik haar van Drago Jančar

Slot Strmol, Slovenië. Hier woonde van 1936 tot 1944 het echtpaar Hribar. Hij, Rado was een rijke bankier en industrieel. Zij, Ksenija was een eigenzinnige vrijgevochten vrouw. Het kosmopolitisch echtpaar nodigde graag gasten uit. Ook tijdens de oorlog bleven ze binnen- en buitenlandse gasten ontvangen. Op een januarinacht in 1944 verdween het paar onder mysterieuze omstandigheden.

“Ze kwamen in de winter, als wolven in de nacht. Ze waren ongeveer met zijn tienen, misschien nog meer, en allemaal gewapend.”

Het verhaal van het echtpaar Hribar inspireerde Jančar tot het schrijven van ‘Die nacht zag ik haar’. De titel van het boek is ook de openingszin van zijn verhaal rond Veronika Zarnik. Veronika is een onalledaagse vrouw in onalledaagse tijden. Het eerste hoofdstuk speelt zich grotendeels voor de oorlog af, en zet de toon voor de rest van het verhaal. Aanvankelijk leer je Veronika kennen via haar minnaar. Hij is maar een van de vijf mensen die je meer vertellen over de mysterieuze verdwijning van het echtpaar Zarnik voor, tijdens en na die nacht in januari. De verhalen overlappen elkaar gedeeltelijk. Maar vullen elkaar vooral aan.

Doordat de vertellers hun verhaal in ik-perspectief vertellen, vertellen ze wat ze kwijt willen, en dat is niet altijd de waarheid. Soms is het makkelijker om te stellen dat het nu eenmaal oorlog was, en er dingen uit de hand liepen. Knap is hoe de auteur elke verteller een eigen stem gaf. Kortom: ‘Die nacht zag ik haar’ is een meer dan geslaagd verhaal over kleine en grote menselijke thema’s. Het verhaal gaat namelijk niet alleen over ons onfortuinlijk echtpaar, maar ook over de situatie in Slovenië en Joegoslavië tijdens de Tweede Wereldoorlog. De Sloveen schreef met ‘Die nacht zag ik haar’ een pareltje, dat een ruim publiek verdient.

Oorspronkelijke titel: To noč sem jo videl.
Datum van publicatie: 2010.
Uitgegeven bij Singel Uitgeverijen. Vertaald door Roel Schuyt.

Schitterende dieren van Lawrence Osborne

Naomi ziet zichzelf als de onderzoekster van menselijke wezens en hun rampen. Volgens de bewoners van het Griekse eiland Hydra is ze bezeten. Haar vader Jimmie Condrington is een miljonair. Hij heeft niet alleen een huis op Hydra, maar ook in Londen en in Italië. Tijdens de zomer wonen de Condringtons op Hydra, waar Jimmie en zijn tweede vrouw eindeloze party’s opluisteren met hun gezelschap.

Samantha is het oudste kind van een rijke vader die, afgezien van een erfenis, een gepensioneerd journalist is. Via vrienden in New York vond het gezin Haldane een vakantiehuis op Hydra; ze hebben het voor de duur van de zomer gehuurd. Sam vreest dat ze de minuten op Hydra zal tellen. Gelukkig voor haar leert zij iemand kennen die Hydra op haar duimpje kent, en die Engels en Grieks spreekt.

Tijdens een uitstapje stuiten de twee jonge vrouwen op een vluchteling, Faoud. Naomi wil Faoud laten ontsnappen naar het Europese vasteland. Zij weet Sam te overtuigen haar daarbij te helpen. Maar Naomi’s dwaze plan loopt grondig mis.

‘Schitterende dieren’ is perfecte zomerliteratuur. Je waant je zo in Griekenland. Osborne had wel leuker gezelschap kunnen voorzien in zijn idyllische setting. Maar zijn personages zijn ambigu en de onderlinge relaties zijn gespannen of verziekt. Door de wisselende persoons– en plaatsperspectieven krijgt het verhaal spanning en dynamiek. Naast Naomi en Sam volg je ook Faoud en een detective. Het verhaal zit knap ineen. En Osborne hanteert een mooie schrijfstijl.

Na de laatste pagina blijft ‘Schitterende dieren’ in je hoofd rondspoken. Het misgaan van Naomi’s plan komt haar wel verdomd goed uit. Medeplichtigen houden hun mond. En de betrokkenen zijn dood. Of hebben de mentale spelletjes van Osborne deze lezer paranoïde gekregen? ‘Schitterende dieren’ is geen recht-toe-rechtaan verhaal maar een puzzel met eindeloze mogelijkheden.

Oorspronkelijke titel: Beautiful Animals.
Jaar van publicatie: 2017.

Schrijven volgens Lessing

doris lessing

In 1982 bood Doris Lessing (1919-2013) een manuscript aan bij haar uitgever onder de naam Jane Somers. Haar uitgever was niet geïnteresseerd. ‘The Diary of a Good Neighbour’ werd bijgevolg door een andere uitgever op de markt gebracht. Er volgde nog een roman onder haar pseudoniem, ‘If the old could’. In 1984 verschenen beide romans als ‘The diaries of Jane Somers’. Intussen had Lessing aangetoond hoe moeilijk het is voor nieuwe auteurs om hun werk überhaupt gepubliceerd te krijgen.