De vrouw met het rode haar van Orhan Pamuk

Als mannen strijden, huilen vrouwen. Zij heeft veel gehuild in haar leven. Haar verhaal krijg je maar pas in het derde deel te lezen, nadat Cem haar pad weer kruiste. Want dit is het verhaal van Cem. Cem, die haar niet kon weerstaan. Ze leerden elkaar kennen in Öngören. Cem werkte toen als leerjongen bij een puttengraver. Hij was nog geen 17.

Meester Mahmut was als een vader voor de jonge Cem. Cems vader hield zich bezig met politiek-subversieve activiteiten en zat meermaals in de gevangenis. Op een gegeven moment verliet hij Cems moeder voor een andere vrouw, waardoor Cem vaderloos opgroeide. Vanaf dat moment moest zijn moeder elke cent tweemaal omdraaien. Het was uit financiële noodzaak dat Cem bij meester Mahmut terechtkwam. Het werk bij een puttengraver is loodzwaar, maar het verdient goed. Daar was het hem om te doen; hij had geld nodig om te kunnen studeren. Het werk duurde langer dan de twee vooropgestelde weken. Nog voor het werk af was, liep hij weg. Vele jaren later keert hij terug naar Öngören. Hij had zonder het te weten een zoon verwekt bij de roodharige vrouw.

De man die teruggaat naar Öngören, is een rijke zakenman. Hij is gelukkig getrouwd, maar zijn huwelijk is kinderloos. Cems firma heet Sohrab, naar de zoon uit het Iraanse Boek der koningen. In het verhaal van Rostam en Sohrab wordt Sohrab per ongeluk door zijn vader, Rostam vermoord. Cem en zijn vrouw zijn geobsedeerd door de Iraanse mythe van Rostam en Sohrab, en de Griekse mythe van Oedipoes. Oedipoes vermoordde zonder het te weten zijn vader en trouwde met zijn moeder.

Beide mythes lopen als een rode draad door het verhaal, net als de (surrogaat)vaders en hun zonen. Wat is overigens de symboliek van deze mythes? Staan de vaders voor het verleden? En de zonen voor de toekomst? En vertegenwoordigen zij op hun manier een gezicht van het hedendaagse Turkije, waar sommige het traditionalisme omarmen en anderen de westerse levensstijl? Het kan haast niet anders, vooral wanneer de Turkse schrijver Cems zoon, een religieuze fanaticus, introduceert. Staan de drie generaties van mannen voor de geschiedenis van het moderne Turkije? Je kan en mag het als lezer zelf invullen, terwijl je geniet van een fantastisch verhaal vol symboliek en ideeën, dat pas in het derde deel de nodige antwoorden geeft op de drama’s, waarmee respectievelijk het eerste en tweede deel eindigde. Want ‘De vrouw met het rode haar’ is ook een spannend verhaal. En de vrouw zelf is opmerkelijk.

Oorspronkelijke titel: Kırmızı Saçlı Kadın.
Jaar van publicatie: 2016.

Het verhaal van Mayta van Mario Vargas Llosa

Ik sprak met Mayta een paar weken voor hij Vallejos leerde kennen. Toen was hij al in de veertig. Ik ken Mayta al veel langer. Als jongen liep hij al te leuteren over armen, blinden, wezen of straatgekken. Hij werd geen priester maar een revolutionair. Een trotskist. Voor hij Vallejos leerde kennen, leuterde hij enkel over de revolutie. Met Vallejos kwam de ommekeer. Toen stopte Mayta met leuteren en koos voor de strijd.

De berichtgeving rond de mislukte revolutie van Vallejos en Mayta was kort. Toch was de revolutie van Mayta en Vallejos de eerste in een lange reeks. Het was het begin van een geschiedenis, die uitliep op de hedendaagse gewapende conflicten van het Lichtend Pad. Maar terug naar Mayta. Het onderwerp van mijn roman. Ik wil overigens niet de ware geschiedenis van Mayta schrijven. Ik wil een onherkenbare versie van de gebeurtenissen van toen.

Wat gebeurt er als een schrijver de interviews en onderzoekingen naar het onderwerp van zijn roman opschrijft? Dan krijg je een verhaal zoals Vargas Llosa vertelt in ‘Het verhaal van Mayta’. Het ik-personage, de schrijver, interviewt verschillende mensen en construeert intussen het verhaal van Mayta. Eigenlijk is de mislukte revolutie van Mayta, die zich situeert eind jaren vijftig, een voorwendsel om een roman te schrijven over het Peru van de jaren tachtig. Een Peru dat het zwaar te verduren heeft, en dat lijdt onder de aanvallen van de Communistische Partij van Peru, het Lichtend Pad. De schrijver leidt je rond in Lima. Een stad, die zucht onder verkrotting, geweld en drugs. Maar ook in de stad Jauja, waar het goed om leven zou moeten zijn.

Om het verhaal van Alejandro Mayta te construeren combineert Vargas Llosa tijdens de interviews twee dialogen, die zich afwisselend in de jaren vijftig en in de jaren tachtig afspelen. ‘Het verhaal van Mayta’ is dus een verhaal waar je als lezer best je aandacht bij houdt. Toch leest dit verhaaltechnisch bijzondere boek opvallend vlot en aangenaam. En Vargas Llosa brengt de nodige afwisseling in zijn interviews. Wat de geïnterviewden over Mayta zeggen, staat haaks op elkaar. En van de man zelf raak je niet wijzer als lezer. Want over welke Mayta gaat het nu eigenlijk: de echte of een naamgenoot? Of bestaat hij louter in het hoofd van het manipulatieve ik-personage…

‘Het verhaal van Mayta’ – Historia de Mayta (1998) is ook gepubliceerd onder de naam ‘De geschiedenis van Alejandro Mayta’. 
Vertaling: Mieke Westra (1986) en Meulenhoff Nederland.

Schrijven volgens Hemingway.

hemingway.blog-post-feature
Foto ©Lloyd Arnold

Ernest Hemingway ( 1899-1961) won in 1954 de Nobelprijs voor Literatuur voor zijn meesterschap in de vertelkunst en zijn invloed op de moderne Amerikaanse en Europese literatuur. De prijs in ontvangst nemen in Stockholm lukte hem niet. Eerder dat jaar had hij tijdens een reis door Afrika twee vliegtuigongelukken gehad, en liep hij lelijke brandwonden op bij een brand in een kamp. De Nobelprijs werd voor hem in ontvangst genomen door de Amerikaanse ambassadeur in Zweden, John Cabot.

Foto komt van Wikimedia Commons en is van Lloyd Arnold.