De anonieme schrijfster

Bij haar dood in 1816 maakte haar familie bekend dat Jane Austen de schrijfster was van ‘Sense and Sensibility’ (Gevoel en verstand), ‘Pride and Prejudice’ (Trots en vooroordeel), ‘Mansfield Park’ en ‘Emma’. Austen had immers voor de anonimiteit gekozen. Het schrijven was een aanvulling op het gezinsinkomen. De plotse dood van haar vader, dominee George Austen, in 1805 bracht moeilijke financiële tijden mee voor Jane, haar zuster en moeder. Gelukkig was het gezin hecht en sprongen de getrouwde broers financieel bij.

Austens inspiratie.

Jane Austen was het zevende kind in een gezin van acht. Dominee Austen en zijn vrouw, Cassandra Leigh, moedigden hun kinderen aan tot schrijven. Austen begon al vroeg met verschillende stijlvormen te experimenteren. Haar eerste drie romans schreef zij voor haar vijfentwintigste. Inspiratie vond zij in haar eigen leven en maatschappelijk milieu, waarin het huwelijk de weg was naar financiële zekerheid en sociaal respect. Zelf bleef zij ongetrouwd.

Austen, het literaire icoon.

In 1797 bood haar vader tevergeefs haar roman ‘First Impressions’ aan voor publicatie. Een afgeslankte versie van ‘First Impressions’ werd pas in 1813 gepubliceerd als ‘Pride and Prejudice’. ‘Pride and Prejudice’ was geschreven door de auteur van  ‘Sense and Sensibility’, de roman waarmee Austen twee jaar eerder haar literair debuut maakte. ‘Pride and Prejudice’ kreeg kort na publicatie drie heel positieve recensies.

Toch was er nog een lange weg te gaan voor Jane Austen een literair icoon werd, want tijdens haar leven kende zij weinig roem en erkenning. Haar romans waren enkel gekend bij een select publiek van connaisseurs. Met ‘A memoir of Jane Austen’ (1869) werd het lezerspubliek geattendeerd op een vroeg achttiende-eeuwse amateurschrijfster, die meesterwerken schreef. Dankzij deze memoires groeide haar faam gestaag. Vandaag is de anonieme schrijfster van weleer, de meest invloedrijke Engelse schrijfster uit de achttiende eeuw, gekend voor haar realisme en bijtend sociaal commentaar.

Brooklyn van Colm Tóibín

Terwijl ze de brief van haar man Tony leest, maakt Eilis zich de bedenking dat ze beter niet met hem was getrouwd. Niet omdat ze niet van hem houdt en zich bedacht heeft, maar omdat ze haar moeder nooit iets over Tony verteld heeft. Ze kan haar tijd in Ierland niet rijmen met haar tijd in Brooklyn. Het lijkt allemaal zo onwezenlijk. Net als de dood van haar zuster Rose.

Twee jaar geleden vond Eilis in Ierland geen werk. Nu kan zij gaan werken voor de baas van haar zus. Jim Farrell zag haar vroeger niet staan. Nu is hij niet weg te slaan van haar. Eilis geniet van die aandacht. Maar hoelang kan ze verzwijgen dat ze in Brooklyn met Tony in ondertrouw is gegaan? En hoe kan ze dit op een goede manier aanbrengen? Gaat haar omgeving het wel begrijpen? Iedereen verwacht dat Eilis niet meer zal teruggaan naar Brooklyn. Rose is dood. Haar broers, Jack, Pat en Michael werken en leven in Engeland. En Eilis kan haar moeder toch niet alleen laten…

In ‘Brooklyn’ vertelt Tóibín een klassiek emigratieverhaal gesitueerd in de jaren na de Tweede Wereldoorlog, met een onverwachte en spitsvondige wending. Zo vertrekt Eilis Lacey naar Amerika, waar de Ierse pastoor Flood haar aan werk in een warenhuis helpt. Zij leeft in een Iers pension en gaat naar dansavonden in de Ierse parochie van pastoor Flood. Eigenlijk leeft zij in Brooklyn net als thuis. Althans zo lijkt het toch, want in werkelijkheid is alles anders dan thuis. Tóibín zegt het alleen niet in zoveel woorden. ‘Brooklyn’ is immers het portret van een jonge Ierse vrouw die haar eigen weg zoekt in een nieuw land, daar verliefd wordt en toekomstplannen maakt.

De cultuurverschillen duiken pas in het laatste deel van het verhaal op, wanneer Eilis na de dood van haar zus naar Ierland op vakantie gaat. Hoe kan zij die verschillen uitgelegd krijgen? Begrijpt zij ze zelf wel? Toch weet Tóibín het ongezegde tastbaar te maken. Voor zijn schitterende ‘Brooklyn’ neem je dan ook best de tijd om de subtiele details in je op te nemen, en stil te staan bij zijn sterke heldin.

Oorspronkelijke titel: Brooklyn
Jaar van publicatie: 2009
In het Nederlands vertaald door Anneke Bok.

Heilige beelden van William Trevor

“Alleen op Justina Casey kon je nog staat maken, bedacht pastoor Clohessy eens te meer, hoofdschuddend om de terugkeer van de gedachte, want eerlijk gezegd kon je dat juist niet. De tegenstrijdigheid knaagde een beetje, maar op een vertrouwde wijze, zoals steeds namelijk wanneer Justina Casey, zonder zonde als altijd, was komen biechten.” Pastoor Clohessey vreest dat Justina wel eens het voorbeeld van haar vriendin Breda Maguire zou kunnen volgen. Als ze net als Breda naar Dublin gaat, kan hij geen penitenties meer geven. De grootsheid van de Ierse kerk is getaand en pastoor Clohessy weet niet meer wat zeggen in zijn preken. Pastoor Clohessy is niet de enige met angst in deze kortverhalenbundel.

Zo is er bij de man, die na jaren met zijn minnares op bepaalde plaatsen heeft afgesproken, de angst dat iedereen op hun pleisterplaatsen beseft dat zij zijn minnares is. Omdat hij niet meer met die gedachte kan leven, maakt hij een einde aan hun relatie. Naast de angst zijn er ook geheimen, verlangens en de liefde. Fina en John Michael zouden trouwen van zodra hij een job gevonden had in het verre Amerika. Tijdens zijn afwezigheid beseft Fina echter dat ze niet van John Michael houdt, maar van de fantasie om te emigreren naar het land van de onbegrensde mogelijkheden.

Voor de Ierse schrijver was een roman een schilderij uit de Renaissance, terwijl een kortverhaal een impressionistisch werk was. Hij schreef romans zoals ‘Het verhaal van Lucy Gault’, maar was en is vooral gekend voor zijn kortverhalen waarin hij de lezer een glimp gaf in het leven van heel gewone mensen. En dat deed hij op een schitterende haast intimistische manier.

Oorspronkelijke titel: A Bit on the Side.
Jaar van publicatie: 2004.