De fluitspeler van Ron Rash

Carolina, 1917. In het dal waar Laurel Shelton woont kunnen enkel slechte dingen gebeuren, zoals oogsten die mislukken en mensen die te jong sterven. Haar ouders zijn dood en haar broer, Hank is gehandicapt teruggekomen uit de oorlog. Het werk op de boerderij met één arm is niet evident voor Hank. Je hoort hem niet klagen, integendeel. De vastberaden jongeman wil bewijzen, dat hij nog steeds een gezin kan onderhouden en een boerderij kan managen. Dat wil hij in eerste instantie bewijzen aan zijn schoonvader in spé. De tweede reden waarom hij de boerderij piekfijn wil hebben is omwille van zijn zus. Hij heeft het haar nog niet verteld, maar heeft zijn verloofde en haar familie beloofd het verdoemde dal te verlaten. De kans dat zijn zus een gezin zal stichten is klein. Voor de inwoners van het nabijgelegen plaatsje Mars Hill is Laurel immers een heks.

Op een dag vinden Laurel en Hank een vreemdeling. De vreemdeling is gestoken door een zwerm bijen en moet verzorgd worden. De Sheltons beslissen hem in huis te nemen. Dankzij een briefje dat Laurel vindt, weten ze dat de man Walter heet. Het enige wat de man bezit, is een fluit, waar hij dagelijks op speelt. Hoewel de man niet kan spreken en schrijven, verloopt de communicatie vlot en blijkt Walter een harde werker te zijn. Niet alleen voor Hank wordt Walter al snel onmisbaar, ook Laurel kan hem niet meer missen. De jonge vrouw bloeit zichtbaar op, en de liefde is wederzijds.

Net als Hank zijn er intussen nog jonge mannen teruggekeerd uit die oorlog in Europa, en neemt de haat tegen al wat Duits is in de VS gestaag toe. Zo voeren de inwoners van Mars Hill onder leiding van rekruteringsofficier Chauncey Feith, een petitie tegen professor Mayer van de universiteit. De professor is van Duitse origine, dus een spion volgens Feith. En blijkbaar is professor Mayer niet de enige mof in hun midden, want de fluitspeler die bij de Sheltons woont, blijkt een ontsnapte mof te zijn.

‘De fluitspeler’ houdt het midden tussen een Grieks drama en een western: aan de ene kant slaat het lot meedogenloos toe, en aan de andere kant ontloopt de slechterik zijn straf niet. Naast de historische context vertelt de Amerikaanse auteur in ‘De fluitspeler’ een tijdloos verhaal over wat mensen willen geloven vanuit bijgeloof, angst en vooroordelen. De verschillende verhaallijnen worden met de nodige flashbacks en poëtische mijmeringen moeiteloos tot een geheel samengebracht. Alles in ‘De fluitspeler’ heeft zijn plek en plaats, en gaat subtiel in elkaar over: de liefde, de muziek, de natuur….Mens en natuur zijn met elkaar verweven, en op het einde laat Rash Walter stilstaan bij de nietigheid en vluchtigheid van een mensenleven. Vluchtig is ‘De Fluitspeler’ alvast niet. Het klinkt als een klok.

Oorspronkelijke titel: The Cove
Jaar van publicatie: 2012

Ongeduld van Stefan Zweig

Vanwege zijn stevige knuisten is Toni Hofmiller al heel jong naar de cadettenschool afgevoerd, zodat hij het ambtenarengezin met twee meisjes en vier eeuwig hongerige jongens niet te lang belastte. In luttele jaren is hij gebruiksklaar afgeleverd bij het leger. Op zijn vijfentwintigste maakt hij deel uit van een regiment lichtbewapende cavaleristen aan de Oostenrijks-Hongaarse grens aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog. In het stadje nabij het garnizoen valt niet veel te beleven voor een jonge officier als Toni. Via de plaatselijke apotheker krijgt hij op een gegeven moment een uitnodiging voor een feest bij de aristocratische familie Kekesfalva. Toni geniet met volle teugen van het feest, maar dan begaat hij een flater. Hij vraagt dochter des huizes, Edith ten dans. Edith barst in tranen uit; zij is namelijk verlamd.

Om zijn harteloze blunder goed te maken laat Toni de volgende dag een fraai boeket bezorgen. Hierop volgt een uitnodiging van Edith: of Herr Leutnant thee wil komen drinken. Voor Toni het goed en wel beseft, komt hij dagelijks bij dat arme kind over de vloer. Na jaren met jongens en mannen te hebben geleefd, bevalt het vrouwelijk gezelschap van Edith en haar nichtje Ilona hem uitstekend. Bovendien behandelt heer Kekesfalva hem als een zoon, en voelt Toni zich kind aan huis. Toch duurt het niet lang vooraleer Toni beseft dat er achter de façade van rijkdom en weelde een getroebleerde wereld schuilgaat. Het besef komt sowieso te laat, want zijn blunder heeft van aanvang aan een rampzalige geschiedenis in gang gezet.

‘Ongeduld’ vertelt het verhaal van een flater met verstrekkende gevolgen vanuit het ik-perspectief van de nietsvermoedende Toni. Naarmate het verhaal vordert, nemen de gevolgen enkel toe, wat het drama en de spanning ten goede komt. Net als Toni val je als lezer uit de lucht als blijkt dat Edith van hem houdt. Hij van zijn kant heeft medelijden met haar. Volgens Zweig zijn er twee soorten medelijden: de zwakke en sentimentele soort, wat niets anders is dan het ongeduld van het hart om zich zo snel mogelijk te bevrijden van het pijnlijke gevoel dat je bekruipt bij de ellende van een ander. En het onsentimentele medelijden, dat welbewust en vastbesloten alles tot het uiterste duldt.

Maar welk soort medelijden voelt Toni nu eigenlijk? En kan hij Edith de waarheid wel vertellen? Naast Edith is er nog de rijke ziekelijke vader, die hoopt dat Herr Leutnant zijn zorgen rond Edith overneemt, zodat hij vredig kan sterven. Kortom de strop van het medelijden wordt bij elk bezoek en bij elk gesprek met de verschillende betrokkenen, strakker rond Toni’s nek aangetrokken. Drama kan dan ook niet uitblijven in deze prachtige roman, die getuigt van veel inlevingsvermogen. Het inlevingsvermogen vraagt op het einde veel van sensitieve zielen, die Toni’s wanhoop voelen alsof het hun eigen wanhoop betreft.

Oorspronkelijke titel: Ungeduld des Herzens
Jaar van publicatie: 1939.
Uitgever: L.J. Veen. Vertaald door: Janneke van Meulen.

Lezen volgens Kafka

Franz Kafka

Tijdens zijn leven heeft Franz Kafka (1883-1924) slechts enkele kortverhalen en de novelle ‘Die Verwandlung’ gepubliceerd. Het merendeel van zijn werk is postuum gepubliceerd door schrijver Max Brod, die hiermee inging tegen de wens van Kafka. Kafka had Brod namelijk opgedragen zijn werk na zijn dood te vernietigen. Het werk van de Duitstalige Tsjechische schrijver met joodse roots heeft de westerse literatuur van de twintigste eeuw enorm beïnvloed.

Bron foto: commons wikimedia