De dood van Ivan Iljitsj van Lev Tolstoj

Ivan Iljitsj is dood. Zijn collega’s van het gerechtshof van Sint-Petersburg lezen het overlijdingsbericht in de krant en denken onmiddellijk aan wat dit voor hen betekent. Dankzij de dood van hun collega zullen ze zich allemaal professioneel verbeteren. Uiteraard gaan ze naar de begrafenis. Al was het maar om hun medeleven te betonen aan de weduwe. Voor de weduwe en de kinderen is de dood van echtgenoot-vader een verlossing; ze waren al lang vervreemd van Ivan Iljitsj. De dood van Ivan Iljitsj was een kwestie van tijd, want de man was al lang ziek. Het einde stond vast, niet het moment van sterven.

Na de beleefdheidsbezoekjes van de collega’s volgt het relaas over het leven van de dode. Hoe hij als jonge man op het Juridisch Instituut al was, zoals hij zijn hele leven zou zijn: talentvol, goedhartig, vrolijk en sociaal. Toch voelde hij zich al heel jong als een mot naar het licht aangetrokken door mensen, die hoger geplaatst waren. Hij nam graag hun levensvisie en levenswaarden over. Huwelijk en werk zorgden er verder voor, dat hij gestaag de sociale ladder opklom, wat zich vertaalde in meer professionele verantwoordelijkheid en betere huisvesting. Het was bij het inrichten van zijn laatste woning, dat Ivan Iljitsj ten val kwam. Sinds die val leed hij aan ondraaglijke pijnen, en draaide zijn leven dag en nacht rond zijn gezondheid.

“Hoe is het mogelijk dat iedereen gedoemd is tot diezelfde verschrikkelijke angst”, stelt Ivan Iljitsj vast tijdens zijn langdurig stervensproces. De novelle eindigt met Ivan Iljitsj’ laatste levensadem, waardoor het verhaal net als het leven een cyclus volgt. Tolstoj schreef deze novelle tijdens een periode in zijn leven, waarin hij zelf worstelde met de zinloosheid van het leven en het onontkoombaar einde. Dit verklaart de beslistheid en gevatheid waarmee Tolstoj via Ivan Iljitsj spreekt over leven en dood. De novelle reikt ook aan hoe je uit deze impasse kan geraken. Nadat Ivan Iljitsj beseft, wie hij is geweest en wat hij had kunnen zijn, komt hij tot onthechting en het loslaten van die verschrikkelijke angst.

Oorspronkelijke titel: Смерть Ивана Ильича
Jaar van publicatie: 1886

Danielles leeswereld: boeken kopen

P_20170322_174010
De boekenbuit van de laatste drie maanden

Wat ik koop als boekenwurm.

De Brits-Amerikaanse schrijfster Amelia Barr meende: “what we buy, and pay for, is part of ourselves.” Wat boeken betreft, koop ik graag een deel van iemand anders. Ik koop namelijk meestal tweedehandsboeken en ga dan ook regelmatig snuisteren bij De Slegte of Oxfam.

Onlangs ontdekte ik een nog een interessante tweedehandsboekhandel: Demian. Boekhandel Demian verkoopt tweedehandsboeken aan heel redelijke prijzen. Het fijne aan tweedehandsboekwinkels is dat ik er vaak boeken vind, die al een geschiedenis achter zich hebben, en die een enkele keer de naam van de vorige eigenaar dragen, wat me doet beseffen dat het daadwerkelijk ooit in iemands boekenkast stond.

Ik koop niet altijd een deel van iemand anders. Soms wil ik kunnen meepraten of schrijven over die ene nieuwe titel, waar ik net een leesfragment van las. Ik heb niet altijd het geduld om te wachten tot de bib het heeft. Afhankelijk van mijn tijd of goesting koop ik het vanuit mijn zetel of trek ik eropuit. Gaan kijken in een echte boekhandel zoals Standaard Boekhandel, Boekenmarkt De Markies, Fnac of De Groene Waterman heeft het bijkomend voordeel dat ik een idee krijg van wat er nieuw is. Of als nieuw geldt, want oudere titels worden vaak heruitgebracht. In een boekenwinkel doe ik onbewust veel ideeën op voor mijn blog. Bovendien kan ik mensen rondom me horen praten over boeken. Of horen vragen achter boeken. Altijd interessant. Het doet me beseffen wat mensen willen in hun boekenkast.

Van januari tot nu heb ik al behoorlijk wat boeken gekocht. Als ik mijn in-echte-boekwinkels-gekochte-boeken optel bij mijn gekochte audio- en e-boeken kom ik uit op vierentwintig. Vierentwintig deeltjes gekochte emotie en (ont)spanning. Mijn hoofd zit namelijk altijd vol gedachten. Dankzij een boek kan ik die gedachten en bijhorende emoties even laten voor wat ze zijn. Ik kan me voor de duur van een boek verdiepen in andere, al dan niet fictieve geschiedenissen en bijbehorende menselijke emoties. Ik kan mijn hoofd even laten ontspannen. Met een boek kan ik me afsluiten van de niet altijd zo fijne wereld rondom me. Vaak reikt een boek me de antwoorden aan, die ik op dat moment nodig heb. Ik wil een boekenkast met boeken die me iets leren over mezelf, de ander en de wereld maar die me tegelijkertijd doen dromen, mijmeren en fantaseren.

En wat koop jij? Jij koopt toch ook meer dan enkel een boek?

Het bedrog van Damon Galgut

In Karoo, Zuid-Afrika arriveert een nieuwe inwoner: Adam Napier. Hij betrekt een vervallen vakantiehuisje dat zijn broer jaren geleden kocht. Adam is na zijn ontslag zijn huis kwijtgeraakt en moet van nul herbeginnen. Zijn broer, Gavin bood hem een job aan in zijn eigen bedrijf, maar Adam weigerde. Hij wil een oude droom waarmaken en het nogmaals proberen als dichter. Allicht zal de eenzaamheid van zijn nieuwe stekje, zo midden in de natuur de nodige inspiratie opleveren. De inspiratie blijft echter uit, en Adam zit elke dag tevergeefs achter zijn bureau te staren.

Intussen besluit hij de tuin van het vakantiehuisje onder handen te nemen. Zo ontmoet hij, bij een bezoek aan een tuincentrum een man, die beweert hem te kennen van kostschool. Omdat de man, Kenneth Canning hem aanspreekt bij zijn bijnaam, kan het haast niet anders of ze hebben samen op school gezeten. Adam kan Kenneth niet meer herinneren. Toch gaat hij in op Kenneths uitnodiging. Vanaf dan brengt Adam al zijn weekeinden door op het landgoed van de Cannings.

Kenneth is bezig met een groots project, waardoor hij weinig tijd heeft voor Adam. Het is dan ook vooral Cannings vrouw, de bloedmooie zwarte Baby, die veel tijd doorbrengt met Adam. Dankzij haar vindt Adam de broodnodige dichterlijke inspiratie. Baby wordt al snel meer dan alleen een muze. Adam staat er versteld van: hoe makkelijk bedrog hem wel niet afgaat. Hij is niet de enige bedrieger, want Kenneth belazert de boel waar je bij staat.

Met een titel als ‘Het bedrog’ kan het niet anders of je hoofdthema gaat over bedriegen, liegen, oplichten en sjoemelen. Wat de personages doen, dient als metafoor voor het Zuid-Afrika na de Apartheid: het nieuwe Zuid-Afrika, dat voor heel wat uitdagingen staat. Echter, je kan makkelijk over die metaforen lezen; je hoeft niets te weten over het nieuwe Zuid-Afrika. ‘Het bedrog’ leest veeleer als een literaire thriller met een paar goed bedachte ironische wendingen van het lot. Naast de drie belangrijke personages zijn er ook sterke nevenpersonages, die Galgut op de juiste momenten naar de voorgrond weet te schuiven, en die het verhaal een extra dimensie geven. Haast onzichtbaar maakt het dromerige en ietwat naïef hoofdpersonage een ontwikkeling door, die als vanzelf overgaat in een te laat gekomen zelfreflectie.

Kortom: ‘Het bedrog’ is baie goed.

Oorspronkelijke titel: The Impostor
Datum van publicatie: 31 december 2007