Volgspot van Joseph O’Connor

recensie (2) (1)

Het verhaal van Molly Allgood.

Op een dag nadat er een zware storm over Londen is geraasd, zoekt een oudere bedronken vrouw haar weg door de stad. Haar hoofd zit vol met herinneringen aan mooie en treurige momenten. Zij heeft heel wat verdriet in haar leven gekend. Haar verloofde stierf niet lang na hun verloving. Haar eerste man stierf onverwachts en haar tweede huwelijk liep spaak. De Eerste Wereldoorlog eiste het leven van een van haar broers, de Tweede die van haar zoon. De ooit zo beroemde actrice, Maire O’Neill (1885-1952), speelt nog wel rolletjes, maar haar gloriedagen zijn voorbij. Toch houdt een onbedwingbare levensdrift haar op de been.

Onder acteurs en actrices is zij geen onbekende. Zij is immers de muze geweest van de grote toneelschrijver John Millington Synge (1871-1909). Haar artiestennaam nam zij aan om zich te onderscheiden van haar acteerde zuster Sarah Allgood. Het was dankzij Sarah dat zij een figurantenrol mocht spelen in de Abbey Theater in Dublin. Haar rol als figurante ging niet onopgemerkt voorbij. Zij had de aandacht getrokken van John Millington Synge. Zij was immers mooi. Aan mannelijke aandacht had zij geen gebrek. Zij was ook een begaafde actrice. Voor haar schreef Synge de rol van Peheen in ‘The Playboy of the Western World’ (1907).

Synges familie en vrienden bezagen zijn relatie met Molly met argusogen. Niet alleen was hij ouder, hij kwam ook uit een gegoede Protestantse familie. Zij kwam uit een arme Katholieke arbeidersfamilie. Hij was een gevoelige introverte ziel. Zij had een vurig en rebels karakter. Ondanks de verschillen en de tegenkantingen verloofde hij zich met Molly. Een paar maanden na hun verloving stierf hij aan de ziekte van Hodgkin. Zijn familie liet al haar brieven aan hem vernietigen en schilderde hun relatie af als een affaire. Pas vele decennia later kreeg Molly Allgood de erkenning dat zij John Millington Synges grote liefde was geweest. Zij was dus niet zijn snol geweest. Noch speelde zij met Peheen een snol, want ‘The Playboy of the Western World’ had intussen een andere status gekregen, namelijk die van een meesterwerk.

Joseph O’Connor betoont zich een virtuoos schrijver in het fictieve komische en lyrische ‘Volgspot’, dat sterk afwijkt van de historische feiten. Net als in James Joyce ‘Ulysses’ volg je de oudere Molly  in een tijdspanne van een etmaal. Op het einde van het verhaal besef je dat hij Molly liet schitteren in haar laatste rol, want op het einde van het etmaal wacht haar de Dood. Voor Molly’s herinneringen en tocht doorheen Londen gebruikte O’Connor het jij-perspectief, terwijl hij voor het gedeelde verleden met Synge, het hij-perspectief gebruikte. Het geheel is caleidoscopisch. Een aanrader.

Julia roman van een actrice van William Somerset Maugham

recensie (2) (1)

Amusante en lichte literatuur.

Een onschuldige kus tussen de beroemde Londense actrice, Julia Lambert en haar bewonderaar, Thomas Fennell, draait uit op een serieuze affaire. De hartstocht die Julia voor Thomas voelt, had ze niet meer voor mogelijk gehouden. De hartstocht die ze ooit voor haar man, theaterdirecteur Michael Gosselyn voelde, is immers al lang uitgedoofd.

Thomas is behoorlijk jonger dan Julia. Hij is maar een paar jaar ouder dan haar zoon, Roger. Via Roger komt Julia te weten dat Thomas een vriendin heeft, een actrice nota bene. Iets wat Thomas niet ontkent, meer nog, hij vraagt haar om een gunst. Een gunst waar Julia aan tegemoet komt. Zij zorgt er namelijk voor dat haar man, Thomas’ vriendin, engageert. En daar heeft ze zo haar eigen redenen voor.

Maughams werk wordt gekenmerkt door humor en lichte satire. En lichte satire is er genoeg in ‘Julia roman van een actrice’. De satire zit hem hier vooral in de dialoog, en de inkijkjes in Julia’s gedachten. De roman is weliswaar geschreven in de derde persoonsvorm, maar de schrijver geeft ook Julia’s gedachten weer, waardoor er een verschil is tussen wat gezegd en bedoeld wordt. Hierdoor is ‘Julia roman van een actrice’ een karakterstudie. Het is ook een studie over wat er gebeurt als realiteit en kunst elkaar ontmoeten, bij een vrouw, die niet enkel op de toneelscène een rol speelt.

‘Julia roman van een actrice’ is amusante en lichte literatuur. Niet iets dat me lang zal bijblijven, maar waar ik wel met plezier ga aan terugdenken.

Zinnespel van Barry Unsworth

recensie (2) (1)

Theatergezelschap speelt een moord na.

Plaats van handeling in ‘Zinnespel’ is het Engeland van de veertiende eeuw. De 23-jarige priester-geleerde Nicolas Barber is op de vlucht en sluit zich aan bij een rondtrekkend theatergezelschap. Nicolas leert de knepen van het vak en kan die al snel toepassen wanneer het gezelschap een stad aandoet. De opvoering van hun zinnespel, de val van Adam, kent weinig bijval. Martin, de leider van het gezelschap heeft een idee en kan de andere overhalen om iets totaal nieuw te doen. Maar is het wel zo’n goed idee, om de moord die pas gebeurd is in de stad waar ze verblijven, na te spelen in een moraliteit?

‘Zinnespel’ is een intelligente doch speelse roman, die draait rond het idee dat iedereen een acteur is. Niets is wat het lijkt, maar de ware toedracht komt uiteindelijk aan het licht. Die toedracht is best extreem, maar geloofwaardig. Zoals gebruikelijk bij Unsworth komt het verhaal ietwat aarzelend op gang. Unsworth had de gave om een overtuigd beeld neer te zetten van plaats, tijd en onderwerp zonder didactisch of belerend over te komen. ‘Zinnespel’ is dan ook geen verhaal dat zich toevallig in de middeleeuwen afspeelt met middeleeuwse karikaturen, maar een verhaal met karakters die middeleeuws zijn in woord en daad. Naast het boeiende historisch fictief aspect is er ook het verhaal zelf, dat meeslepend is, en iets heeft van gelegenheidsspeurwerk. Een aanrader.