Schrijven als therapie

In Onze man in Havanna (1958) gaf Graham Greene de baas van hoofdpersonage Jim Wormold het codenummer 59200 — zijn eigen nummer bij MI6, de Britse buitenlandse inlichtingendienst. Officieel werkte Greene van 1941 tot 1944 voor MI6, maar officieus bleef hij tot in de jaren tachtig voor hen spioneren. Zijn introverte aard en voorliefde voor geheimhouding maakten hem, volgens zijn biograaf Norman Sherry, tot de perfecte spion. In de jaren vijftig en zestig sprak Greene openlijk zijn sympathie uit voor het internationale socialisme, al wisten vrienden dat hij daarmee vooral een rookgordijn optrok.

Een moeilijke jeugd

Als jongen droeg Greene al een geheim met zich mee: zijn intense liefde voor lezen. Tijdens zomervakanties bij een oom met een goedgevulde bibliotheek bracht hij uren door op zolder, ver weg van de wereld. Zijn schooltijd aan Berkhamsted School — waar zijn vader directeur was — viel hem zwaar. De jonge, gevoelige Greene worstelde met de verwachtingen die aan hem werden gesteld, zowel als zoon als leerling. Hij leed aan depressies en dacht vaak aan zelfmoord. Vanaf 1917, toen hij interne leerling werd, werd hij bovendien het mikpunt van pesterijen.

Zijn ouders, bezorgd om zijn geestelijke gezondheid, stuurden hem in 1920 naar Londen, waar hij zes maanden in psychiatrische behandeling was. Daarna mocht hij terugkeren en als externe leerling verder studeren.

Greene schreef later:

Schrijven is een vorm van therapie; ik vraag mij wel eens af hoe al die mensen die niet schrijven, schilderen of componeren erin slagen te ontkomen aan de waanzin, de zwaarmoedigheid en de panische angst die onverbrekelijk verbonden zijn met het menselijk lot. – Uit Vluchtwegen.

Bekering en geloof

Tijdens zijn studententijd in Oxford ontmoette Greene Vivien Dayrell-Browning, die zich pas had bekeerd tot het katholicisme. Zij moedigde hem aan hetzelfde te doen, en in 1926 trad hij toe tot de Rooms-Katholieke Kerk. Zijn relatie met het geloof bleef echter complex: Greene was een kritische gelovige met onorthodoxe ideeën. Twintig jaar na hun huwelijk kozen hij en Vivien voor een scheiding van tafel en bed. Ze kregen twee kinderen, Lucy en Francis.

Voor Greene waren zijn boeken even dierbaar als zijn kinderen.

Schrijver, criticus, scenarist

Aanvankelijk werd zijn werk onderverdeeld in twee genres: thrillers en hoog-literaire romans. Later vervaagde die scheiding, omdat zijn thrillers steeds vaker een filosofische ondertoon kregen. Greene werkte ook als freelance journalist, scenarioschrijver en filmcriticus. Hij geldt als een van de meest filmische schrijvers van de twintigste eeuw, en zijn werk werd talloze keren verfilmd.

Bron: Wikipedia en Oxford Dictionary of National Biography.
Lees ook mijn recensie van De derde man en Schutter spion schrijver over verschillende Britse schrijvers die werkten als spion.