De witte veer van John Boyne

September 1919. In Norwich ontmoet oorlogsveteraan Tristan Sadler Marian Bancroft. Tristan wil de brieven die Marian aan haar broer William schreef en die bij hem terechtkwamen, teruggeven. Will Bancroft overleefde de oorlog niet. Hij werd wegens lafheid geëxecuteerd.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog had je in Groot-Brittannië ‘The White Feather Movement’, een beweging bestaande uit jonge vrouwen, die mannen die geen uniform droegen een witte veer gaven. Het was een enorme schande om een witte veer te krijgen, want dan werd je beschouwd als een lafaard.

Het was helemaal niet fijn om een witte veer te krijgen als je je land gediend had en ontslagen was uit het leger. Bovendien waren er ook mannen die omwille van politieke, levensbeschouwelijke of religieuze redenen bezwaar aantekenden en zodoende dienst weigerden. In Boynes ‘De witte veer’ tekende Will Bancroft tijdens zijn legerdienst bezwaar aan, waarmee hij zijn lot bezegelde. Volgens Tristan Sadler was Will moediger dan hij ooit zal zijn. Maar hoe geloofwaardig is het relaas van de man die Will liefhad?

De loopgraven van de Eerste Wereldoorlog zijn het decor van een dramatische liefdesgeschiedenis tussen twee verschillende karakters en temperamenten: Tristan en Will. Toch hebben Tristan en Will iets gemeen: ze houden halsstarrig vast aan hun ideeën. Dit leidt tot een impulsieve daad, waar Tristan zich enorm voor schaamt.

Wat ‘De witte veer’ zo bijzonder maakt, is wat Boyne niet verteld. Toch heeft alles, tot in het kleinste detail, zijn belang. Omdat het verhaal vanuit Tristans oogpunt wordt verteld, blijft Will ogenschijnlijk een ietwat duister karakter. De ontmoeting met Marian en Wills ouders draagt echter bij tot een beter begrip van Will, waardoor Tristans daad dramatisch wordt. In het laatste deel maakt Boyne een sprong in de tijd. In 1976 krijgt Tristan, een gevierd schrijver, een literaire prijs, en ontmoet hij nogmaals Marian Bancroft. Deze ontmoeting mondt uit in een laatste dramatische ontwikkeling.

Kortom: ‘De witte veer’ is het soort boek, waarvan je je afvraagt of je wel alles meegekregen hebt van Tristans persoonlijk drama. Daarnaast behandelt Boyne thema’s als lafheid, dapperheid en waarachtigheid in zeer extreme omstandigheden. Een boek dat lang nazindert.

Oorspronkelijke titel: The Absolutist.
Jaar van publicatie: 2011.

Aan de oevers van de Bosporus van Irfan Orga

In 1949 werd de 41-jarige Irfan Orga in Ankara bij verstek veroordeeld. Intussen woonde hij en zijn vrouw in Engeland. In zijn nieuwe vaderland begon hij noodgedwongen te schrijven. Hij schreef over verschillende aspecten van de Turkse cultuur en pende ook zijn eigen familiegeschiedenis neer.

Bij aanvang van zijn autobiografie is de schrijver zes. Hij groeit op met bedienden in een welgestelde familie. Maar dan wordt vervolgens zijn oom en later zijn vader opgeroepen voor het leger. Het Ottomaanse Rijk was namelijk in 1914 betrokken geraakt bij de Eerste Wereldoorlog. Die Eerste Wereldoorlog brengt niet enkel voor Turkije maar ook voor de familie Orga ingrijpende veranderingen met zich mee.

‘Aan de oevers van de Bosporus’ is daardoor een tijdsdocument. Ook vertelt het het verhaal van een jonge Turkse vrouw, die achterblijft met drie kinderen en een inwonende schoonmoeder. Eigenlijk is het meer haar verhaal. ‘Aan de oevers van de Bosporus’ stopt dan ook bij haar dood in 1940.

Ik vond ‘Aan de oevers van de Bosporus’ interessant omwille van de tijdsgeest en de sfeer. Ook geslaagd is hoe de schrijver de relatie tussen zijn moeder en grootmoeder weet neer te zetten. Toch waren er irritaties. Het verhaal blijft soms te afstandelijk. De stukken die over de auteur zelf gingen, waren  minder geslaagd.

Oorspronkelijke titel: Portrait of a Turkish Family
Jaar van publicatie: 1950

Pionier van de sensatieroman

De diepgelovige kunstschilder William Collins was teleurgesteld dat zijn oudste zoon, Wilkie, geen geestelijke roeping ambieerde. Hij vermoedde dat zijn zoon voor een carrière als kunstschilder zou kiezen. Het was echter de veer en niet het penseel waar Wilkies ambitie lag.

Naar eigen zeggen had Wilkie Collins zijn talent om verhalen te vertellen ontdekt in de Reverend Cole kostschool.  Hij mocht niet gaan slapen tenzij hij een verhaal vertelde. Wat toen een verplichting was, werd later iets wat hij voor zijn plezier deed. Helemaal op het einde van zijn leven werd schrijven een manier om zijn ziekte de baas te blijven. Collins leed aan jicht. Hij was nog geen dertig toen hij zijn eerste jichtaanval kreeg.

De bekendste schrijver van zijn tijd.

Van de Victoriaanse schrijvers was Wilkie Collins de bekendste en de geliefdste. Na zijn dood zou zijn goede vriend Charles Dickens dé Victoriaanse schrijver worden. Zijn vriendschap met Dickens was niet geheel vrij van rivaliteit. In tegenstelling tot Dickens zou Collins nooit trouwen. Toch had hij twee maîtresses en bijgevolg twee huishoudens waar hij zijn tijd tussen verdeelde; een regeling die werkte. Beide dames wisten dat Collins nooit met hen zou trouwen. Slechts een handvol vrienden waren op de hoogte van deze regeling.

De maansteen.

Collins was een pionier in het genre van de sensatieroman. Tot zijn geliefdste en bekendste werken behoren: ‘The Woman in White’ (De vrouw in het wit) en ‘The Moonstone’ (De maansteen). ‘De maansteen’ deed bij publicatie behoorlijk wat stof opwaaien, omdat het beschrijvingen van een opiumverslaving bevat. Het was grotendeels gebaseerd op zijn eigen ervaring met de drug. Collins verlichtte zijn pijn namelijk met laudanum, een tinctuur van opium. Uiteindelijk kon hij niet meer zonder laudanum, en leed in toenemende mate aan waanvoorstellingen.

Wilkie Collins stierf op 23 september 1889 aan een beroerte. Hij werd 65.

Bron: Wikipedia, The Wilkie Collins Pages en The Guardian