Martha Quest van Doris Lessing

Kinderen van het geweld: deel 1.

In het begin van de roman woont Martha op een boerderij met haar ouders. Martha is de typische tiener die in opstand komt tegen de puriteinse vooringenomenheid van haar ouders en hun generatie. Het verschil tussen wat mensen zeggen en hun gedrag maakt Martha ongelukkig. Zij wil het leven in elk facet en met elke vezel van haar lichaam beleven. Aanvankelijk vlucht ze enkel weg in boeken, vaak intellectuele boeken die ze amper leest of die ze al op voorhand denkt te begrijpen. Via een vriend krijgt ze een baan als typiste in de stad, waar ze zich volledig in het leven stort en voortdurend feest. Ze heeft haar eerste verwarrende ervaringen met seks en heeft een paar vrienden vooraleer ze Douglas Knowell ontmoet, waar ze halsoverkop mee trouwt.

Met ‘Martha Quest’ schreef Doris Lessing de eerste roman in een vijfdelige romancyclus: Kinderen van het geweld. Ieder boek in de cyclus kan los van de andere boeken gelezen worden, maar het volgt uiteraard wel een chronologie. Kinderen van het geweld vertelt het leven van Martha Quest van tiener tot een vrouw van middelbare leeftijd.

Intussen kocht ik al de vier andere delen in de romancyclus, want ‘Martha Quest’ boeide me wel. Martha is geen aangenaam personage, maar de constante wisselwerking tussen wat ze doet en wat ze denkt is interessant. ‘Martha Quest’ is een typische ‘vormingsroman’ waarin het hoofdpersonage op zoek gaat naar harmonie en zingeving, in een maatschappij waarmee het in conflict is. Bovendien is het in een interessante tijd geplaatst, net voor de Tweede Wereldoorlog en in een interessant continent: Afrika. Ben alvast benieuwd naar de andere delen en hoe de Engelse Martha zich verder gaat ontwikkelen in de Afrikaanse maatschappij.

Oorspronkelijke titel: Martha Quest.
Datum van publicatie: 2001.

De engel zweeg van Heinrich Böll

Grauw realistisch verhaal.

Daags voor de capitulatie keert een gedeserteerde jonge soldaat, Hans Schnitzler, terug naar zijn verwoeste geboortestad. Bij aankomst bezoekt hij de weduwe van een overste, die de oorlog niet overleefde. Dankzij Hans krijgt de weduwe het testament van haar man in handen, wat voor een nevenverhaal zorgt. Op zoek naar nieuwe identiteitspapieren leert Hans bij toeval Regina kennen. Regina is net zo eenzaam als hij, wat hen in elkaars armen drijft.

‘De engel zweeg’ is een grauw realistisch verhaal waarin de personages op zoek gaan naar menselijkheid binnen de alledaagse werkelijkheid. Naast een liefdesverhaal is het vooral een oorlogsverhaal. Geen oorlogsverhaal over vervolging of verzet, maar over de impact van oorlog op gewone mensen en hun omgeving. Mensen die tussen het puin van hun stad en de verwarring proberen te overleven, en die al dan niet getekend zijn. Zo verloor Regina haar baby tijdens de bombardementen op de stad. En was Hans bijna gefusilleerd. Hoewel het nevenverhaal van de weduwe ietwat verward overkwam, vond ik ‘De engel zweeg’ een overtuigend verhaal qua sfeer. Ik onderging de desolatie van de stad en de protagonisten. Mooi is de manier waarop het verhaal wordt verteld: eenvoudig en zonder enige sentimentaliteit.

‘De engel zweeg’ was voor mij een kennismaking met het werk van Böll. Een kennismaking die naar meer smaakte.

Oorspronkelijke titel: Der Engel schwieg
Jaar van uitgave: 1992

De derde man van Graham Greene

Klassieker in zijn genre.

Na de Tweede Wereldoorlog is Wenen net als Berlijn verdeeld in vier bezettingszones. Het is tegen deze achtergrond dat ‘De derde man’ speelt. Oorspronkelijk schreef Greene het als scenario voor een film, bracht het evenwel ook uit als novelle.

Rollo Martins komt op uitnodiging van zijn vriend Harry Lime aan in Wenen. Lime heeft echter een ongeluk gehad en Martins kan nog net zijn begrafenis bijwonen. Ook aanwezig op de begrafenis van Lime is kolonel Calloway, een inspecteur voor de Engelse militaire politie. Calloway raadt Martins aan om de stad te verlaten. Volgens Calloway was Harry Lime één van de ergste bandieten die ooit in Wenen hebben huisgehouden. Martins blijft in Wenen om de naam van zijn vriend te zuiveren, en komt al vrij snel te weten dat er iets niet in de haak is met Harry’s ongeluk.

Wat volgt is een spannend verhaal dat je makkelijk op één dag kan lezen. Greene gebruikte in deze novelle twee vertelperspectieven, die elkaar subliem afwisselen. De dialogen zijn snel en haast minimalistisch.  Bovendien is er ook de sterke realistische sfeertekening van een stad in puin met dito karakters. Met de cynische ik-verteller en de femme fatale heeft ‘De derde man’ een duidelijk hard-boiled karakter. Als tegenwicht echter bouwde Graham Greene subtiele humoristische scènes in, die het verhaal iets dynamisch geven. ‘De derde man’ is terecht een klassieker in zijn genre en een verhaal dat aantoont dat ook mysteries en thrillers literair kunnen zijn.

Oorspronkelijke titel: The third man
Jaar van publicatie: 1949