Onbekenden in het huis van Georges Simenon

Psychologische toproman.

Op een avond hoort Hector Loursat een schot en vindt hij een dode onbekende in zijn huis. Hij belt naar de officier van justitie, een aangetrouwde neef, die meent dat hij weer eens dronken is. Toch vindt de politie wel degelijk een lijk. Ook gebeurde er dingen in zijn huis, waar Loursat niets van wist.

De voorbije 18 jaar zag Loursat enkel de muren van zijn studiekamer. Zijn dochter Nicole was twee als haar moeder wegging. Omdat Loursat zich niet bekommerde om zijn dochter, is zij grootgebracht door de huishoudster. Nicole is bijgevolg ontspoord. Ze is niet de enige, want ook haar neef en andere kinderen van notabelen zijn op een of andere manier betrokken bij de zaak.

De moord in zijn huis laat advocaat Loursat ontwaken uit zijn lethargie. Zo neemt hij de verdediging op zich van de jonge man, beschuldigd van de moord in zijn huis. Rekening houdend met zijn reputatie gaat hij de man ongetwijfeld vrij krijgen. De rechtszaak wordt dan ook druk bijgewoond.

Met ‘Onbekenden in het huis’ schreef Simenon een psychologische toproman. Het verhaal komt traag op gang, maar kent een goede spanningsboog en laat je als lezer actief meedenken over hoe de vork in de steel steekt. Het is veeleer indirect dat je dingen te weten komt, niet alleen over de zaak en het effect van die zaak in het stadje Saint-Marc, maar vooral ook over Loursat.

Hector Loursat de Saint-Marc, zoals hij voluit heet, blijkt een onconventionele man te zijn. Zijn genialiteit en excentriciteit komt in de rechtszaal goed uit de verf, wat het tweede deel net iets sterker maakt dan het eerste. Het einde is perfect in zijn eenvoud, enkel de ontmaskering van de echte moordenaar kon iets korter.

Les inconnus dans la maison, 1940

De tiende man van Graham Greene

Leven met de schaamte.

De Tweede Wereldoorlog, ergens in een Frans krijgsgevangenenkamp. Advocaat Louis Chavel heeft weinig tot geen contact met zijn medegevangenen. Voor hem berust zijn gevangenschap op een vergissing, terwijl zijn lotgenoten allicht vroeg of laat toch in de gevangenis zouden zijn beland. Op een dag komt er een piepjonge Duitse officier in hun cel. De weerstand heeft de avond daarvoor enkele Duitsers vermoord en de gevangenen moeten daarvoor boeten.

De officier heeft het bevel gekregen om van elke tien mannen in het kamp er één te laten doorschieten. Voor de groep van Chavel betekent dit 3 mannen. De gevangenen mogen zelf kiezen wie van hun doodgeschoten wordt. De gevangenen loten erom, en Chavel is één van de ongelukkigen. Chavel krijgt het echter voor elkaar dat er een andere man zijn plaats inneemt.

Het is een opmerkelijk en haast absurd gegeven. Wie neemt nu de plaats in van een andere man om te sterven? En wat met Chavel zelf, kan hij nog wel verder leven met de schaamte? In tegenstelling tot de held van ‘De vreemdeling’, Meursault, vindt Chavel pas de vrijheid wanneer hij bewust de dood accepteert. Voor hij zo ver is, is hij voor de laatste keer teruggekeerd naar zijn ouderlijke woning. Ook gaat hij de confrontatie aan met de familie van de man die zijn plaats innam.

‘De tiende man’ is een kort maar goed uitgewerkt verhaal dat tot nadenken stemt. Het is enkel nog tweedehands te vinden.

De schuldige van Lisa Ballantyne

Over jeugdige deliquentie.

Advocaat David Hunter verdedigt een 11-jarige jongen, Sebastian, die verdacht wordt van moord. Deze zaak en de dood van zijn stiefmoeder, Minnie, confronteert Daniel met zijn eigen verleden. Terwijl de oneven hoofdstukken in het heden afspelen, gaan de even hoofdstukken over Daniels verleden. Door de afwisseling tussen het heden en verleden in hoofdstukken, blijf je als lezer de pagina’s omdraaien. Is Sebastian schuldig? En waarom brak Daniel met Minnie? Beide verhaallijnen zijn overigens even boeiend, en het boek leest enorm vlot.

Van het moment dat Daniel klaar is om zijn verleden onder ogen te zien, krijgen we een interactie tussen beide verhaallijnen. Als Daniel, Minnie weer toelaat in zijn leven, weet hij zijn emotioneel isolement te doorbreken. De parallellen tussen heden en verleden zijn door details en de evolutie die Daniel doorloopt heel goed en geloofwaardig uitgewerkt.

Met Minnie en Daniel zet de Schotse schrijfster twee heel sterke personages neer, die het kader van een roman overstijgen. Je ziet en voelt de personages en je bent deel van hun leven op de boerderij van Minnie. Als het verhaal zijn hoogtepunt bereikt, zit je in het heden met de uitspraak van het vonnis in Sebastians zaak. De afhandeling van deze verhaallijn komt als een shock en stemt tot nadenken. De grote finale is voor Daniel en Minnie, wanneer de schrijfster je nog één keer meeneemt naar het verleden.

The Guilty One, 2012